1
Samenhang tussen Angst, Sociale Fobie en Agressie
onder Nederlandse Volwassenen
Naam: Nangela Korten
Studentnummer: -
Cursus: Onderzoeksprac cum Cross-sec oneel Onderzoek (PB0822)
Examinatoren: -
Inleverdatum: -
ti ti
, 2
Abstract
Agressie komt regelma g voor onder Nederlandse volwassenen en hee ingrijpende consequen es,
zowel voor het individu als voor de samenleving. Eerder onderzoek wijst op een samenhang tussen
angststoornissen en ervaren agressie. In deze studie wordt deze samenhang verder onderzocht door
te onderzoeken hoe angst en sociale fobie samenhangen met agressie. De centrale onderzoeksvraag
luidt: “In hoeverre hangen angst en sociale fobie samen met de ervaren agressie onder Nederlandse
volwassenen? Daarnaast is onderzocht of er sprake is van een interac e-e ect tussen angst en sociale
fobie binnen dit kader. Het onderzoek betrof een cross-sec oneel design, waarbij 1089 deelnemers
tussen de 18 en 90 jaar de vragenlijst van Carlier et al. (2012) invulden. Deze vragenlijst rich e zich op
de ervaren symptomen van angst, sociale fobie en agressie gedurende de voorafgaande week. De
resultaten van de mul pele regressie analyse met moderator lieten zien dat zowel angst als de
interac e tussen angst en sociale fobie posi eve en signi cante voorspellers bleken te zijn van de
ervaren agressie, waarbij angst de sterkste voorspeller bleek te zijn in dit model. Deze bevindingen
suggereren dat het waardevol kan zijn wanneer behandelingen gericht op agressie tevens aandacht
besteden aan onderliggende angstproblema ek. Aangezien dit onderzoek een cross-sec oneel
design hanteerde, zou toekoms g onderzoek zich kunnen richten op complexere modellen en
longitudinale designs om de rela e tussen angststoornissen en agressie verder uit te diepen. Dit kan
leiden tot meer inzicht in de onderliggende mechanismen en bijdragen aan e ec evere interven es
die speci ek inspelen op de rela e tussen angststoornissen en agressie.
Keywords: angst, sociale fobie, agressie
ti fi titi tititi titi fi ti ti ft ff ff ti ti tt titi
, 3
Samenhang tussen Angst, Sociale Fobie en Agressie
onder Nederlandse Volwassenen
Dit onderzoek richt zich op de samenhang tussen angst, sociale fobie en agressiviteit onder
Nederlandse volwassenen in de lee ijd van 18 tot 90 jaar. Tevens is nagegaan of sociale fobie een
modererende rol vervult in de rela e tussen angst en agressie. Het onderzoek hee zich gericht op de
ervaren symptomen en/of gevoelens die deelnemers binnen een jdspanne van 1 week hebben
ervaren.
Agressie wordt gede nieerd als: ‘Gedrag dat wordt uitgevoerd met de directe inten e om
schade te veroorzaken bij een ander individu. De dader hee hierbij de overtuiging dat het gedrag
het slachto er schade zal berokkenen en het slachto er zal gemo veerd zijn deze schade te
vermijden’. (Anderson & Bushman, 2002) Indien een individu regelma g last hee van agressie- of
woedeaanvallen, gede nieerd als plotselinge uitbars ngen van woede die gepaard gaan met
lichamelijke reac es zoals bijvoorbeeld een snelle hartslag of zweten, die buiten propor e lijken te
zijn ten opzichte van de situa e (Fava & Rosenbaum, 1998), dan kan dit niet alleen leiden tot
nega eve gevolgen zoals erns ge emo onele stress en beperkingen in het sociale en/of
beroepsma g func oneren, maar ook tot juridische en nanciële problemen (Coccaro, 2000). Uit
onderzoek blijkt dat 63,3% van de adolescenten van 13 tot 17 jaar minstens één woede-uitbars ng
hee meegemaakt waarbij zij eigendommen vernielden, bedreigingen ui en of fysiek geweld
gebruikten (McLaughlin et al., 2012). Onder volwassenen van 18 jaar en ouder is de prevalen e lager;
onderzoek van Keyes et al. (2016) toont aan dat 30,7% ooit een woedeaanval hee ervaren.
Angst is een mogelijke factor die van invloed zou kunnen zijn op het ervaren van agressiviteit.
Het begrip angst wordt omschreven als een normale reac e op dreigend gevaar, waarbij het
autonome zenuwstelsel wordt geac veerd en het lichaam wordt voorbereid op de zogenaamde ght-
or- ight-reac e (GGZ Standaarden, z.j.). De term angststoornis verwijst naar een verzamelnaam voor
verschillende psychische aandoeningen die worden gekenmerkt door buitensporige angstreac es; de
angst treedt op zonder daadwerkelijk gevaar of wanneer de ervaren dreiging niet in verhouding staat
tot het werkelijke risico (Richtlijnendatabase, 2023.) Bij zowel normale angst als een angststoornis
kunnen dezelfde lichamelijke symptomen optreden, zoals hartkloppingen, een droge mond, een
beklemd gevoel, nerveuze spanning, prikkelbaarheid, rusteloosheid, verhoogde spierspanning en
problemen met slapen of concentreren (Rijksins tuut voor Volksgezondheid en Milieu [RIVM], z.j.). In
flftti
ffti ti ti ti fi fititi tiftti ti ti ff
ti fi ti ft ti ti tt ftftft ti ti tititifi
Samenhang tussen Angst, Sociale Fobie en Agressie
onder Nederlandse Volwassenen
Naam: Nangela Korten
Studentnummer: -
Cursus: Onderzoeksprac cum Cross-sec oneel Onderzoek (PB0822)
Examinatoren: -
Inleverdatum: -
ti ti
, 2
Abstract
Agressie komt regelma g voor onder Nederlandse volwassenen en hee ingrijpende consequen es,
zowel voor het individu als voor de samenleving. Eerder onderzoek wijst op een samenhang tussen
angststoornissen en ervaren agressie. In deze studie wordt deze samenhang verder onderzocht door
te onderzoeken hoe angst en sociale fobie samenhangen met agressie. De centrale onderzoeksvraag
luidt: “In hoeverre hangen angst en sociale fobie samen met de ervaren agressie onder Nederlandse
volwassenen? Daarnaast is onderzocht of er sprake is van een interac e-e ect tussen angst en sociale
fobie binnen dit kader. Het onderzoek betrof een cross-sec oneel design, waarbij 1089 deelnemers
tussen de 18 en 90 jaar de vragenlijst van Carlier et al. (2012) invulden. Deze vragenlijst rich e zich op
de ervaren symptomen van angst, sociale fobie en agressie gedurende de voorafgaande week. De
resultaten van de mul pele regressie analyse met moderator lieten zien dat zowel angst als de
interac e tussen angst en sociale fobie posi eve en signi cante voorspellers bleken te zijn van de
ervaren agressie, waarbij angst de sterkste voorspeller bleek te zijn in dit model. Deze bevindingen
suggereren dat het waardevol kan zijn wanneer behandelingen gericht op agressie tevens aandacht
besteden aan onderliggende angstproblema ek. Aangezien dit onderzoek een cross-sec oneel
design hanteerde, zou toekoms g onderzoek zich kunnen richten op complexere modellen en
longitudinale designs om de rela e tussen angststoornissen en agressie verder uit te diepen. Dit kan
leiden tot meer inzicht in de onderliggende mechanismen en bijdragen aan e ec evere interven es
die speci ek inspelen op de rela e tussen angststoornissen en agressie.
Keywords: angst, sociale fobie, agressie
ti fi titi tititi titi fi ti ti ft ff ff ti ti tt titi
, 3
Samenhang tussen Angst, Sociale Fobie en Agressie
onder Nederlandse Volwassenen
Dit onderzoek richt zich op de samenhang tussen angst, sociale fobie en agressiviteit onder
Nederlandse volwassenen in de lee ijd van 18 tot 90 jaar. Tevens is nagegaan of sociale fobie een
modererende rol vervult in de rela e tussen angst en agressie. Het onderzoek hee zich gericht op de
ervaren symptomen en/of gevoelens die deelnemers binnen een jdspanne van 1 week hebben
ervaren.
Agressie wordt gede nieerd als: ‘Gedrag dat wordt uitgevoerd met de directe inten e om
schade te veroorzaken bij een ander individu. De dader hee hierbij de overtuiging dat het gedrag
het slachto er schade zal berokkenen en het slachto er zal gemo veerd zijn deze schade te
vermijden’. (Anderson & Bushman, 2002) Indien een individu regelma g last hee van agressie- of
woedeaanvallen, gede nieerd als plotselinge uitbars ngen van woede die gepaard gaan met
lichamelijke reac es zoals bijvoorbeeld een snelle hartslag of zweten, die buiten propor e lijken te
zijn ten opzichte van de situa e (Fava & Rosenbaum, 1998), dan kan dit niet alleen leiden tot
nega eve gevolgen zoals erns ge emo onele stress en beperkingen in het sociale en/of
beroepsma g func oneren, maar ook tot juridische en nanciële problemen (Coccaro, 2000). Uit
onderzoek blijkt dat 63,3% van de adolescenten van 13 tot 17 jaar minstens één woede-uitbars ng
hee meegemaakt waarbij zij eigendommen vernielden, bedreigingen ui en of fysiek geweld
gebruikten (McLaughlin et al., 2012). Onder volwassenen van 18 jaar en ouder is de prevalen e lager;
onderzoek van Keyes et al. (2016) toont aan dat 30,7% ooit een woedeaanval hee ervaren.
Angst is een mogelijke factor die van invloed zou kunnen zijn op het ervaren van agressiviteit.
Het begrip angst wordt omschreven als een normale reac e op dreigend gevaar, waarbij het
autonome zenuwstelsel wordt geac veerd en het lichaam wordt voorbereid op de zogenaamde ght-
or- ight-reac e (GGZ Standaarden, z.j.). De term angststoornis verwijst naar een verzamelnaam voor
verschillende psychische aandoeningen die worden gekenmerkt door buitensporige angstreac es; de
angst treedt op zonder daadwerkelijk gevaar of wanneer de ervaren dreiging niet in verhouding staat
tot het werkelijke risico (Richtlijnendatabase, 2023.) Bij zowel normale angst als een angststoornis
kunnen dezelfde lichamelijke symptomen optreden, zoals hartkloppingen, een droge mond, een
beklemd gevoel, nerveuze spanning, prikkelbaarheid, rusteloosheid, verhoogde spierspanning en
problemen met slapen of concentreren (Rijksins tuut voor Volksgezondheid en Milieu [RIVM], z.j.). In
flftti
ffti ti ti ti fi fititi tiftti ti ti ff
ti fi ti ft ti ti tt ftftft ti ti tititifi
