POSTPARTALE PERIODE 2: VROEGE ONTWIKKELING
Inhoudsopgave
Postpartale periode 2: Bekkenbodemeducatie … 2
Postpartale periode 2: Seksualiteit in het postpartum … 9
Postpartale periode 2: Rouw bij perinataal verlies … 22
Postpartale periode 2: Ontwikkelingspsychologie - cognitieve ontwikkeling …
35
Postpartale periode 2: Ontwikkelingspsychologie - socio-economische
ontwikkeling en hechting … 46
Postpartale periode 2: Borstvoeding … 63
1
,Postpartale periode 2: Bekkenbodemeducatie
De bekkenbodem
● Bodem van het bekken
- 3 spierlagen
- Rekbaar, veerkrachtig, beweeglijk
● Ondersteunt blaas, darmen, baarmoeder
● 3 doorgangen bij vrouw:
1. Urinebuis / urethra
2. Endeldarm
3. vagina
→ Bekkenbodem = sluitfunctie (sluitfunctie aan verschillende uitgangen)
→ Spieren = steunfunctie uit
Bekkenbodemspieren
● Oppervlakkige laag:
- M. Sfincter ani externus
- M. Ischiocavernosus
- M. Bulbocavernosus
- M. Transversus perinei superficialis
● Middenste laag: diafragma urogenitale
- M. Sfincter urethrae externus
- M. Transversus perinei profundus
● Diepe laag: diafragma pelvis
- M. Levator ani
- M. Puborectalis
- M. Iliococcygeus
- M. Pubococcygeus
- M. coccygeus
→ meerdere spieren:
- oppervlakkige laag = sluitfunctie
- middelste laag
- diepe laag = ondersteunde functie
Functies
● Steunfunctie
- Blaas
- darmen
- baarmoeder
● Sluitfunctie
- Urethra
- darmen
2
, ● Sexuele functie
Urinaire incontinentie
= iedere vorm van ongewild urineverlies
→ Niet elke vorm van incontinentie heeft dezelfde problematiek
1. Stress-incontinentie
● Inspanningsincontinentie
● Urineverlies zonder aandrang, bij drukverhoging in de buik (hoesten,
niezen, sporten, …)
● door verslapping BBS en daardoor onvoldoende afsluiting blaas
● te weinig steun + te weinig sluiting
2. Urgency-incontinentie (=detrusorinstabiliteit)
● Aandrangincontinentie
● Urine-incontinentie die samengaat met of direct wordt voorafgegaan
door een plotselinge onbedwingbare aandrang om te plassen (ten
gevolge van overdreven prikkelbare blaas)
● blaas is heel prikkelbaar
3. Andere vormen van incontinentie, bv. Gemengde incontinentie
● Kenmerken van SI én UI
Urine-incontinentie in zwangerschap en na bevalling: prevalentie (= hoe vaak het
voorkomt)
● Prevalentie neemt toe tijdens zwangerschap
- 1ste trimester: 8% van de nulliparae
- 3e trimester: 30% van de nulliparae
● Prevalentie hangt af van:
- Leeftijd
- Lichaamsgewicht
- Aantal bevallingen
● Vooral stress-incontinentie
● Meestal spontaan herstel binnen 6 mnd na bevalling
Incontinentie: oorzaken
→ zwangerschap en partus
→ Andere bevorderende factoren
● Constipatie
● Beroeps- en vrijetijds gebonden activiteiten
● Obesitas
● Chirurgie
● Chronisch longlijden en roken
● Menstruele cyclus
● Urineweginfecties
● Medicatie
● Menopauze
● Decompenserende factoren
3
, ● Ras
● Familiale belasting
Wat is bekkenbodem-reëducatie?
● Aanleren spannen en ontspannen BB:
- Bekkenbodemspieroefeningen*
- ter verbetering van kracht en uithouding BB bij stressincontinentie
- → Functionele oefeningen, integratie in ADL
● Blaastraining* bij urgency-incontinentie:
- Interval tussen micties langzaam uitbreiden
- Moeilijk !
- Volhouden, pas resultaat na meerdere weken
Rol van de vroedvrouw: educatie
● Advies geven bij pijn door het trauma aan het perineum (ijspack, pijnstilling
post-nataal, ..)
● Advies geven bij hemorroïden (veel drinken, vezelrijke voeding, …)
● Actief informeren naar symptomen van BB-insufficiëntie, evt. a.d.h.v. een
vragenlijst
Blaastraining bij urgentie-incontinentie
● voorbeeld blaastraining
- stoel of krukje dicht bij het toilet zetten
- bij aandrang: eerst op stoeltje gaan zitten en proberen te ontspannen.
(uitstellen gaat gemakkelijker in zit, en wanneer men niet bang hoeft te
zijn het toilet niet te halen)
- zodra de aandrang te groot wordt → toilet
- Zodra de aandrang te groot wordt → op het toilet gaan zitten.
- Weer eerst het plassen proberen uitstellen (ontspannen, rustig tot 10
tellen).
- Rustig blijven ademhalen: inademen door de neus, uitademen door de
mond
- Vervolgens rustig de hele blaas leeg maken.
- Het plassen iedere dag 5 à 15 minuten langer uitstellen
→ Doel: 1 keer in de 3 à 4 uur
- Plasdagboek bijhouden
- Blaastraining combineren met BBSO, eventueel met ondersteunende
medicatie
- Evaluatie therapie na +/- 3 maanden. Geen effect = stop.
Bekkenbodem- en buikspiertraining postnataal
● ONMIDDELLIJK POSTNATAAL
- Bekkenbodemspieroefeningen
● START BUIKSPIEROEFENINGEN
4
Inhoudsopgave
Postpartale periode 2: Bekkenbodemeducatie … 2
Postpartale periode 2: Seksualiteit in het postpartum … 9
Postpartale periode 2: Rouw bij perinataal verlies … 22
Postpartale periode 2: Ontwikkelingspsychologie - cognitieve ontwikkeling …
35
Postpartale periode 2: Ontwikkelingspsychologie - socio-economische
ontwikkeling en hechting … 46
Postpartale periode 2: Borstvoeding … 63
1
,Postpartale periode 2: Bekkenbodemeducatie
De bekkenbodem
● Bodem van het bekken
- 3 spierlagen
- Rekbaar, veerkrachtig, beweeglijk
● Ondersteunt blaas, darmen, baarmoeder
● 3 doorgangen bij vrouw:
1. Urinebuis / urethra
2. Endeldarm
3. vagina
→ Bekkenbodem = sluitfunctie (sluitfunctie aan verschillende uitgangen)
→ Spieren = steunfunctie uit
Bekkenbodemspieren
● Oppervlakkige laag:
- M. Sfincter ani externus
- M. Ischiocavernosus
- M. Bulbocavernosus
- M. Transversus perinei superficialis
● Middenste laag: diafragma urogenitale
- M. Sfincter urethrae externus
- M. Transversus perinei profundus
● Diepe laag: diafragma pelvis
- M. Levator ani
- M. Puborectalis
- M. Iliococcygeus
- M. Pubococcygeus
- M. coccygeus
→ meerdere spieren:
- oppervlakkige laag = sluitfunctie
- middelste laag
- diepe laag = ondersteunde functie
Functies
● Steunfunctie
- Blaas
- darmen
- baarmoeder
● Sluitfunctie
- Urethra
- darmen
2
, ● Sexuele functie
Urinaire incontinentie
= iedere vorm van ongewild urineverlies
→ Niet elke vorm van incontinentie heeft dezelfde problematiek
1. Stress-incontinentie
● Inspanningsincontinentie
● Urineverlies zonder aandrang, bij drukverhoging in de buik (hoesten,
niezen, sporten, …)
● door verslapping BBS en daardoor onvoldoende afsluiting blaas
● te weinig steun + te weinig sluiting
2. Urgency-incontinentie (=detrusorinstabiliteit)
● Aandrangincontinentie
● Urine-incontinentie die samengaat met of direct wordt voorafgegaan
door een plotselinge onbedwingbare aandrang om te plassen (ten
gevolge van overdreven prikkelbare blaas)
● blaas is heel prikkelbaar
3. Andere vormen van incontinentie, bv. Gemengde incontinentie
● Kenmerken van SI én UI
Urine-incontinentie in zwangerschap en na bevalling: prevalentie (= hoe vaak het
voorkomt)
● Prevalentie neemt toe tijdens zwangerschap
- 1ste trimester: 8% van de nulliparae
- 3e trimester: 30% van de nulliparae
● Prevalentie hangt af van:
- Leeftijd
- Lichaamsgewicht
- Aantal bevallingen
● Vooral stress-incontinentie
● Meestal spontaan herstel binnen 6 mnd na bevalling
Incontinentie: oorzaken
→ zwangerschap en partus
→ Andere bevorderende factoren
● Constipatie
● Beroeps- en vrijetijds gebonden activiteiten
● Obesitas
● Chirurgie
● Chronisch longlijden en roken
● Menstruele cyclus
● Urineweginfecties
● Medicatie
● Menopauze
● Decompenserende factoren
3
, ● Ras
● Familiale belasting
Wat is bekkenbodem-reëducatie?
● Aanleren spannen en ontspannen BB:
- Bekkenbodemspieroefeningen*
- ter verbetering van kracht en uithouding BB bij stressincontinentie
- → Functionele oefeningen, integratie in ADL
● Blaastraining* bij urgency-incontinentie:
- Interval tussen micties langzaam uitbreiden
- Moeilijk !
- Volhouden, pas resultaat na meerdere weken
Rol van de vroedvrouw: educatie
● Advies geven bij pijn door het trauma aan het perineum (ijspack, pijnstilling
post-nataal, ..)
● Advies geven bij hemorroïden (veel drinken, vezelrijke voeding, …)
● Actief informeren naar symptomen van BB-insufficiëntie, evt. a.d.h.v. een
vragenlijst
Blaastraining bij urgentie-incontinentie
● voorbeeld blaastraining
- stoel of krukje dicht bij het toilet zetten
- bij aandrang: eerst op stoeltje gaan zitten en proberen te ontspannen.
(uitstellen gaat gemakkelijker in zit, en wanneer men niet bang hoeft te
zijn het toilet niet te halen)
- zodra de aandrang te groot wordt → toilet
- Zodra de aandrang te groot wordt → op het toilet gaan zitten.
- Weer eerst het plassen proberen uitstellen (ontspannen, rustig tot 10
tellen).
- Rustig blijven ademhalen: inademen door de neus, uitademen door de
mond
- Vervolgens rustig de hele blaas leeg maken.
- Het plassen iedere dag 5 à 15 minuten langer uitstellen
→ Doel: 1 keer in de 3 à 4 uur
- Plasdagboek bijhouden
- Blaastraining combineren met BBSO, eventueel met ondersteunende
medicatie
- Evaluatie therapie na +/- 3 maanden. Geen effect = stop.
Bekkenbodem- en buikspiertraining postnataal
● ONMIDDELLIJK POSTNATAAL
- Bekkenbodemspieroefeningen
● START BUIKSPIEROEFENINGEN
4
