Hoofdstuk 12: omgaan met agressie
WAT IS AGRESSIE
Agressie is het gedrag dat
✓ Jij als agressief ervaart
✓ Waarmee je onder druk gezet wordt
✓ Je geen keuzevrijheid laat
Kan gaan over:
✓ Zeuren
✓ Beledigen
✓ Dreigen
✓ Vernielen
✓ ...
Wat verklaart agressie?
✓ Beter op agressie reageren indien je het begrijpt
✓ Begrijpen is niet hetzelfde als accepteren
✓ Wanneer je agressie begrijpt --> raakt het je minder --> beter reageren
Aangeboren of aangeleerd?
✓ Agressie is oerinstinct omdat we het vroeger nodig hadden om te overleven
✓ Nu komt agressie meer voor dan vroeger maar dan aangepast aan onze
maatschappij:
❑ Beoefenen van een sport
❑ Verdedigen van meningen in de politiek
❑ Zakendoen
❑ Verkeer
❑ In gezondheidszorg
✓ Aangeboren bepaalt maar 30% van agressief gedrag
✓ Andere 70% bepaalt door opvoeding, omgeving...
WANNEER VERTOON JE AGRESSIEF GEDRAG
✓ Wanneer klagen niet meer helpt gaan sommigen over tot agressief gedrag
❑ Door pijn
❑ Door frustratie
❑ Door drukte
❑ Door hitte
❑ ...
, ✓ Wanneer je situatie niet meer onder controle hebt
✓ Wanneer je eigenwaarde wordt aangevallen
Expressieve agressie
✓ Luidruchtig uiten van ongenoegen, kritiek of verwijten
✓ Verbergen van angst, twijfel of onzekerheid
✓ Omstanders erbij betrekken
✓ Door verschil in positie en beleving van de situatie
✓ Afhankelijkheid en verplichtingen geven gevoel van onmacht’
✓ Ergernis over het ontbreken van voorzieningen
✓ Onvoldoende aandacht voor het probleem of het belang dat niet wordt erkend
✓ Reactie op vaak onbewuste non-verbale signalen van afkeuring
Frustratieagressie
✓ Hindernis (echt of denkbeeldig) bij bereiken van doel
✓ Gemis aan dienstverlening of verschil in interpretatie van de regels
✓ Teleurgesteld in verwachtingen door miscommunicatie
✓ Slechte bereikbaarheid of onduidelijke procedures
✓ Ophoping van boosheid, ‘de emmer loopt over’ --> reactie is niet altijd in
verhouding
✓ Echte emotionele reacties met afreageren van gevoelens (woede, verdriet,
angst...)
✓ Minder of geen controle over het gedrag met achteraf soms spijt of inzicht
Instrumentele agressie
✓ Doelgericht, weloverwogen om iets te bereiken
✓ Geen ‘echte’ emotie, maar gespeeld en gecontroleerd gedrag
✓ Herkenbare opbouw en herkenbaar patroon, aangeleerd
✓ Vooral dreigementen en manipulaties
✓ Beroepen zich graag op hun reputatie
✓ Gebruiken ‘smoezen’ om hun gedrag te rechtvaardigen
✓ Wanneer emoties overhand krijgen, kan agressor controle verliezen
✓ Geven anderen de schuld bij een escalatie
Willekeurige agressie ten gevolge van psychopathologie of middelengebruik
✓ Er is geen logische reden voor het gedrag of de reden is niet vatbaar voor
buitenstaanders
✓ Gestuurd door innerlijke processen of drang
✓ P heeft psychotische stoornis (vaak met voorgeschiedenis gekend)
WAT IS AGRESSIE
Agressie is het gedrag dat
✓ Jij als agressief ervaart
✓ Waarmee je onder druk gezet wordt
✓ Je geen keuzevrijheid laat
Kan gaan over:
✓ Zeuren
✓ Beledigen
✓ Dreigen
✓ Vernielen
✓ ...
Wat verklaart agressie?
✓ Beter op agressie reageren indien je het begrijpt
✓ Begrijpen is niet hetzelfde als accepteren
✓ Wanneer je agressie begrijpt --> raakt het je minder --> beter reageren
Aangeboren of aangeleerd?
✓ Agressie is oerinstinct omdat we het vroeger nodig hadden om te overleven
✓ Nu komt agressie meer voor dan vroeger maar dan aangepast aan onze
maatschappij:
❑ Beoefenen van een sport
❑ Verdedigen van meningen in de politiek
❑ Zakendoen
❑ Verkeer
❑ In gezondheidszorg
✓ Aangeboren bepaalt maar 30% van agressief gedrag
✓ Andere 70% bepaalt door opvoeding, omgeving...
WANNEER VERTOON JE AGRESSIEF GEDRAG
✓ Wanneer klagen niet meer helpt gaan sommigen over tot agressief gedrag
❑ Door pijn
❑ Door frustratie
❑ Door drukte
❑ Door hitte
❑ ...
, ✓ Wanneer je situatie niet meer onder controle hebt
✓ Wanneer je eigenwaarde wordt aangevallen
Expressieve agressie
✓ Luidruchtig uiten van ongenoegen, kritiek of verwijten
✓ Verbergen van angst, twijfel of onzekerheid
✓ Omstanders erbij betrekken
✓ Door verschil in positie en beleving van de situatie
✓ Afhankelijkheid en verplichtingen geven gevoel van onmacht’
✓ Ergernis over het ontbreken van voorzieningen
✓ Onvoldoende aandacht voor het probleem of het belang dat niet wordt erkend
✓ Reactie op vaak onbewuste non-verbale signalen van afkeuring
Frustratieagressie
✓ Hindernis (echt of denkbeeldig) bij bereiken van doel
✓ Gemis aan dienstverlening of verschil in interpretatie van de regels
✓ Teleurgesteld in verwachtingen door miscommunicatie
✓ Slechte bereikbaarheid of onduidelijke procedures
✓ Ophoping van boosheid, ‘de emmer loopt over’ --> reactie is niet altijd in
verhouding
✓ Echte emotionele reacties met afreageren van gevoelens (woede, verdriet,
angst...)
✓ Minder of geen controle over het gedrag met achteraf soms spijt of inzicht
Instrumentele agressie
✓ Doelgericht, weloverwogen om iets te bereiken
✓ Geen ‘echte’ emotie, maar gespeeld en gecontroleerd gedrag
✓ Herkenbare opbouw en herkenbaar patroon, aangeleerd
✓ Vooral dreigementen en manipulaties
✓ Beroepen zich graag op hun reputatie
✓ Gebruiken ‘smoezen’ om hun gedrag te rechtvaardigen
✓ Wanneer emoties overhand krijgen, kan agressor controle verliezen
✓ Geven anderen de schuld bij een escalatie
Willekeurige agressie ten gevolge van psychopathologie of middelengebruik
✓ Er is geen logische reden voor het gedrag of de reden is niet vatbaar voor
buitenstaanders
✓ Gestuurd door innerlijke processen of drang
✓ P heeft psychotische stoornis (vaak met voorgeschiedenis gekend)
