SAMENVATTING
GERIATRIE
ACADEMIEJAAR 2024 – 2025
NIEUW CURRICULUM
UA GENEESKUNDE – MASTER 2 – SEMESTER 1
,INHOUDSTAFEL
1. Gerontologie en geriatrie .................................................................................................................................... 3
2. Ageisme ............................................................................................................................................................. 12
3. Zorgstructuren ................................................................................................................................................... 15
4. Geriatrisch profiel op de spoed ......................................................................................................................... 23
5. Vallen en valrisico .............................................................................................................................................. 25
6. Sarcopenie ......................................................................................................................................................... 36
7. Kwetsbaarheid - Frailty...................................................................................................................................... 51
8. Malnutritie......................................................................................................................................................... 61
9. Infectieziekten bij ouderen................................................................................................................................ 72
10. Wondzorg ........................................................................................................................................................ 80
10.1 Wondzorg - theorie ....................................................................................................................................... 80
10.2 Wondzorg – casussen .................................................................................................................................... 90
11. Osteoporose .................................................................................................................................................... 99
12. Delier, Depressie en dementie ...................................................................................................................... 102
12.1 Delier ........................................................................................................................................................... 102
12.2 Depressie ..................................................................................................................................................... 114
12.3 Dementie ..................................................................................................................................................... 120
13. Comprehensive Geriatric Assessment (CGA)................................................................................................. 128
14. Bijzondere geriatrie casusbesprekingen........................................................................................................ 135
2
,1. GERONTOLOGIE EN GERIATRIE
LEERDOELEN
- De student kent de bijzonderheden van gerontologische wetenschap
- De student kan dit vertalen naar een casus waarin maatschappelijke veranderingen verwerkt worden
GERIATRIE VS GERONTOLOGIE
GERIATRIE
ð = Medische zorg voor oudere mensen
o Geriatrie is wat je doet wanneer je een oudere patiënt helpt beter te worden
- Geriatrie in de praktijk:
o Een geriater behandelt een 80-jarige patient met meerdere chronische aandoeningen, zoals
diabetes en artrose, en past behandelingen aan om de kwaliteit van leven te verbeteren en
complicaties te voorkomen
- Doel
o Zorg bieden aan oudere patiënten met een focus op het behandelen van ziekten en het
verbeteren van hun gezondheid
- Voor de student
o Wat studenten in hun klinische stages zullen tegenkomen als ze werken met oudere
patiënten in ziekenhuizen of huisartsenpraktijken
GERONTOLOGIE
ð Wetenschappelijke studie van ouder worden in al zijn facetten (fysiek, sociaal, psychologisch,…)
o Gerontologie kijkt naar waarom en hoe mensen ouder worden
- Gerontologie in de studie:
o Een gerontoloog onderzoekt trends in veroudering, bv. hoe cognitieve functies veranderen
naarmate mensen ouder worden of hoe sociaal isolement het welzijn van ouderen beïnvloedt
- Doel
o Onderzoek doen naar het verouderingsproces om beter te begrijpen hoe het ouder worden
het lichaam, de geest en de samenleving beïnvloedt
- Voor de student
o Wat studenten zouden tegenkomen in onderzoeksomgevingen, waar wetenschappers
proberen te begrijpen hoe het verouderingsproces verloopt en wat we kunnen doen om het
welzijn van ouderen in brede zin te verbeteren
3
,GESCHIEDENIS GERONTOLOGIE
ð Gerontologie = Wetenschap van het ouder worden
- Senectute (Marcus Tullius Cicero 100 BC)
o Stoppen met de arbeid, vermindering van de fysieke kracht, verminderen van sensueel
plezier, naderen van de dood
- 19 de eeuw
o Ouder worden was positief, werd gezien als meerwaarde aan de maatschappij
o ó nadien: minder zo naar gekeken
- 1922 Senescence. The last half of life (Stanley Hall USA)
o Marginalisatie van de ouderen
o Niet optimaal ouder worden
- Na Wereldoorlog II veranderingen
o Vanuit Angelsaksische gebieden à terug meer aandacht en positiviteit
VERSCHILLENDE DISCIPLINES IN DE GERONTOLOGIE
- Epidemiologisch
- Sociologisch
- Biologisch
- Psychologisch
- Neurowetenschappelijk
EPIDEMIOLOGIE
- Voorkomen en verspreiding van ziekten binnen en tussen populaties bekijken
- De methodeleer van onderzoek naar gezondheid en ziekte in menselijke populaties
- VOORkomen van ziekte en spreiding is het doel
- Ook belangrijk om dit bij leeftijdsgroep boven de 65 of 75 jaar te gaan bekijken
o Populatie is aan het verouderen à meer en meer mensen die boven de 60 komen
SNELLE STIJGING
- Meer mensen > 60 jaar oud in de globale populatie
o 2015: 900 miljoen à 12% van de bevolking is >60 jaar
o 2050: 2 miljard à 22%
- De groei gaat sneller
o Europa: in 150 jaar tijd
o India: in 20 jaar tijd à snellere groei in niet-Europese omgeving
4
,DEMOGRAFIE
1 JANUARI 1971 1 JANUARI 2001 1 JANUARI 2031
- 2001
o Gepensioneerden zijn allemaal nog aan het werken
à niet erg, want ondersteunen de maatschappij en betalen belastingen
- 2030
o Meer mensen die op non-actief komen à gaan maatschappij niet meer ondersteunen
(mensen die op pensioen gaan, gaan geen fysieke en belastingondersteuning meer geven)
à daarom dat de pensioen leeftijd ook verschuift naar een hogere leeftijd
LEVENSVERWACHTING
- Locatie
o Hoog in Europa, Amerika, Canada en
Australië
o Lager in Afrikaanse landen
o Factoren die meespelen:
maatschappelijke welstand, genen,
eetgewoonten, gezondheid
- Geslacht
o Mannen hebben hogere mortaliteit
® Vrouwen worden ouder
§ Maar begint wel steeds meer bij elkaar te
komen
- Gebeurtenissen
o Bv. oorlogen à beïnvloeden de levenscurve
o Bv. epidemie
ENKELE LEEFTIJDSRECORDS
- Vrouw: 122 jaar 164d
- Man: 120 jaar 237d
o Langste beroepscarrière (98j)
- Oudste man België: 111 jaar 141d
- Oudste vrouw België: 112 jaar en 186d
5
, GEZOND OUDER WORDEN
VERSCHILLENDE ELEMENTEN
- Gedrag (36%)
o Levensstijladviezen: rookstop, op gewicht
letten, gezond eten
§ Preventie in eerstelijn!
- Sociale omstandigheden (24%)
- Genetica (22%)
- Zorg (11%)
o Klein aandeel!
- Omgeving (7%)
WISSELWERKING
ð Meerdere factoren samen
o Sociaal
o Psychologisch
o Biologisch
ð Sommige factoren kan je beïnvloeden, andere niet
BIOLOGIE VAN HET VEROUDEREN
DEFINITIE BIOLOGIE
ð = natuurwetenschap die zich bezighoudt met de studie van het leven en levende organismen, met
inbegrip van hun structuur, mechanisme, functie, groei, oorsprong, evolutie, verspreiding en
taxonomie
VERSCHILLEN TUSSEN JONG EN OUD
- Niet verouderingsgebonden
o Cohort-effecten: IQ, gestalte, BMD
o Verschillende blootstellingen
o Selectieve overleving
- Echte veroudering
o Primaire veroudering
§ Intrinsiek: onafhankelijk van de omgeving
§ Extrinsiek: vooral afhankelijk van de omgeving
o Secundaire veroudering
6
GERIATRIE
ACADEMIEJAAR 2024 – 2025
NIEUW CURRICULUM
UA GENEESKUNDE – MASTER 2 – SEMESTER 1
,INHOUDSTAFEL
1. Gerontologie en geriatrie .................................................................................................................................... 3
2. Ageisme ............................................................................................................................................................. 12
3. Zorgstructuren ................................................................................................................................................... 15
4. Geriatrisch profiel op de spoed ......................................................................................................................... 23
5. Vallen en valrisico .............................................................................................................................................. 25
6. Sarcopenie ......................................................................................................................................................... 36
7. Kwetsbaarheid - Frailty...................................................................................................................................... 51
8. Malnutritie......................................................................................................................................................... 61
9. Infectieziekten bij ouderen................................................................................................................................ 72
10. Wondzorg ........................................................................................................................................................ 80
10.1 Wondzorg - theorie ....................................................................................................................................... 80
10.2 Wondzorg – casussen .................................................................................................................................... 90
11. Osteoporose .................................................................................................................................................... 99
12. Delier, Depressie en dementie ...................................................................................................................... 102
12.1 Delier ........................................................................................................................................................... 102
12.2 Depressie ..................................................................................................................................................... 114
12.3 Dementie ..................................................................................................................................................... 120
13. Comprehensive Geriatric Assessment (CGA)................................................................................................. 128
14. Bijzondere geriatrie casusbesprekingen........................................................................................................ 135
2
,1. GERONTOLOGIE EN GERIATRIE
LEERDOELEN
- De student kent de bijzonderheden van gerontologische wetenschap
- De student kan dit vertalen naar een casus waarin maatschappelijke veranderingen verwerkt worden
GERIATRIE VS GERONTOLOGIE
GERIATRIE
ð = Medische zorg voor oudere mensen
o Geriatrie is wat je doet wanneer je een oudere patiënt helpt beter te worden
- Geriatrie in de praktijk:
o Een geriater behandelt een 80-jarige patient met meerdere chronische aandoeningen, zoals
diabetes en artrose, en past behandelingen aan om de kwaliteit van leven te verbeteren en
complicaties te voorkomen
- Doel
o Zorg bieden aan oudere patiënten met een focus op het behandelen van ziekten en het
verbeteren van hun gezondheid
- Voor de student
o Wat studenten in hun klinische stages zullen tegenkomen als ze werken met oudere
patiënten in ziekenhuizen of huisartsenpraktijken
GERONTOLOGIE
ð Wetenschappelijke studie van ouder worden in al zijn facetten (fysiek, sociaal, psychologisch,…)
o Gerontologie kijkt naar waarom en hoe mensen ouder worden
- Gerontologie in de studie:
o Een gerontoloog onderzoekt trends in veroudering, bv. hoe cognitieve functies veranderen
naarmate mensen ouder worden of hoe sociaal isolement het welzijn van ouderen beïnvloedt
- Doel
o Onderzoek doen naar het verouderingsproces om beter te begrijpen hoe het ouder worden
het lichaam, de geest en de samenleving beïnvloedt
- Voor de student
o Wat studenten zouden tegenkomen in onderzoeksomgevingen, waar wetenschappers
proberen te begrijpen hoe het verouderingsproces verloopt en wat we kunnen doen om het
welzijn van ouderen in brede zin te verbeteren
3
,GESCHIEDENIS GERONTOLOGIE
ð Gerontologie = Wetenschap van het ouder worden
- Senectute (Marcus Tullius Cicero 100 BC)
o Stoppen met de arbeid, vermindering van de fysieke kracht, verminderen van sensueel
plezier, naderen van de dood
- 19 de eeuw
o Ouder worden was positief, werd gezien als meerwaarde aan de maatschappij
o ó nadien: minder zo naar gekeken
- 1922 Senescence. The last half of life (Stanley Hall USA)
o Marginalisatie van de ouderen
o Niet optimaal ouder worden
- Na Wereldoorlog II veranderingen
o Vanuit Angelsaksische gebieden à terug meer aandacht en positiviteit
VERSCHILLENDE DISCIPLINES IN DE GERONTOLOGIE
- Epidemiologisch
- Sociologisch
- Biologisch
- Psychologisch
- Neurowetenschappelijk
EPIDEMIOLOGIE
- Voorkomen en verspreiding van ziekten binnen en tussen populaties bekijken
- De methodeleer van onderzoek naar gezondheid en ziekte in menselijke populaties
- VOORkomen van ziekte en spreiding is het doel
- Ook belangrijk om dit bij leeftijdsgroep boven de 65 of 75 jaar te gaan bekijken
o Populatie is aan het verouderen à meer en meer mensen die boven de 60 komen
SNELLE STIJGING
- Meer mensen > 60 jaar oud in de globale populatie
o 2015: 900 miljoen à 12% van de bevolking is >60 jaar
o 2050: 2 miljard à 22%
- De groei gaat sneller
o Europa: in 150 jaar tijd
o India: in 20 jaar tijd à snellere groei in niet-Europese omgeving
4
,DEMOGRAFIE
1 JANUARI 1971 1 JANUARI 2001 1 JANUARI 2031
- 2001
o Gepensioneerden zijn allemaal nog aan het werken
à niet erg, want ondersteunen de maatschappij en betalen belastingen
- 2030
o Meer mensen die op non-actief komen à gaan maatschappij niet meer ondersteunen
(mensen die op pensioen gaan, gaan geen fysieke en belastingondersteuning meer geven)
à daarom dat de pensioen leeftijd ook verschuift naar een hogere leeftijd
LEVENSVERWACHTING
- Locatie
o Hoog in Europa, Amerika, Canada en
Australië
o Lager in Afrikaanse landen
o Factoren die meespelen:
maatschappelijke welstand, genen,
eetgewoonten, gezondheid
- Geslacht
o Mannen hebben hogere mortaliteit
® Vrouwen worden ouder
§ Maar begint wel steeds meer bij elkaar te
komen
- Gebeurtenissen
o Bv. oorlogen à beïnvloeden de levenscurve
o Bv. epidemie
ENKELE LEEFTIJDSRECORDS
- Vrouw: 122 jaar 164d
- Man: 120 jaar 237d
o Langste beroepscarrière (98j)
- Oudste man België: 111 jaar 141d
- Oudste vrouw België: 112 jaar en 186d
5
, GEZOND OUDER WORDEN
VERSCHILLENDE ELEMENTEN
- Gedrag (36%)
o Levensstijladviezen: rookstop, op gewicht
letten, gezond eten
§ Preventie in eerstelijn!
- Sociale omstandigheden (24%)
- Genetica (22%)
- Zorg (11%)
o Klein aandeel!
- Omgeving (7%)
WISSELWERKING
ð Meerdere factoren samen
o Sociaal
o Psychologisch
o Biologisch
ð Sommige factoren kan je beïnvloeden, andere niet
BIOLOGIE VAN HET VEROUDEREN
DEFINITIE BIOLOGIE
ð = natuurwetenschap die zich bezighoudt met de studie van het leven en levende organismen, met
inbegrip van hun structuur, mechanisme, functie, groei, oorsprong, evolutie, verspreiding en
taxonomie
VERSCHILLEN TUSSEN JONG EN OUD
- Niet verouderingsgebonden
o Cohort-effecten: IQ, gestalte, BMD
o Verschillende blootstellingen
o Selectieve overleving
- Echte veroudering
o Primaire veroudering
§ Intrinsiek: onafhankelijk van de omgeving
§ Extrinsiek: vooral afhankelijk van de omgeving
o Secundaire veroudering
6
