Jeugdbescherming & Jeugdcriminaliteit
Literatuur 2025-2026
,Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................... 4
H1: Jeugdcriminaliteit: wetenschap, media en politiek (Weijers, 2020)...........................4
H3: Ontwikkeling in jeugdcriminaliteit in het begin van de 21ste eeuw (Weijers, 2020).5
H2: Forensische orthopedagogiek in juridisch kader (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)
....................................................................................................................................... 6
H29: Geschiedenis van de residentiële jeugdhulp (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)..6
Week 2.......................................................................................................... 8
H15: De sociaaleconomische context van jeugdcriminaliteit (Weijers, 2020).................8
Theories of Juvenile Delinquency (Thompson & Morris, 2016)......................................10
Werkgroep 1................................................................................................ 12
Risk factors for persistent delinquent behavior among juveniles: A meta-analytic review
(Assink et al., 2015)...................................................................................................... 12
H6: Opvoeding, gehechtheid en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)......12
H12: Drugsgebruik en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).....................13
Week 3........................................................................................................ 15
H3: (Neuro)biologische factoren, antisociaal gedrag en delinquentie (Hendriks, Stams
en Asscher, 2020)......................................................................................................... 15
H10: Psychische stoornissen en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)......16
H37: Neurobiologische interventies (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).....................16
H9: Gedragsstoornissen en delinquent gedrag in de adolescentie (Weijers, 2020).......17
Week 4........................................................................................................ 19
Lessen uit de aanpak van jeugdgroepen (Ferwerda & Ham, 2017)...............................19
Handreiking rivaliserend groepsgedrag in een hybride samenleving (Van den Broek et
al., 2022)...................................................................................................................... 20
Werkgroep 2................................................................................................ 23
Risicofactoren voor kindermishandeling (Assink et al., 2016).......................................23
Risk factors for child sexual abuse victimization: A meta-analytic review (Assink et al.,
2019)............................................................................................................................ 24
Child maltreatment. An ecological integration (Belsky, 1980).......................................25
Op Zoek naar Beschermingsarrangementen bij Huiselijk Geweld (Lünnemann et al.,
2023)............................................................................................................................ 27
H7: Etiologie van kindermishandeling & verwaarlozing (Hendriks, Stams en Asscher,
2020)............................................................................................................................ 28
H17: Screening en risicotaxatie van kindermishandeling (Hendriks, Stams en Asscher,
2020)............................................................................................................................ 30
Week 5........................................................................................................ 32
A systematic review and meta-analysis of the intergenerational transmission of
criminal behavior (Besemer et al., 2017)......................................................................32
, Crimineel gedrag over de levensloop én over generaties: de rol van het gezin
(Eichelsheim, 2019)...................................................................................................... 32
Interventies Gericht op het Voorkomen en Verminderen van de Betrokkenheid van
Jongeren bij Georganiseerde Criminaliteit: Een Systematische Literatuurstudie
(Boertien et al., 2024)................................................................................................... 33
Organized crime groups: A systematic review of individual‐level risk factors related to
recruitment (Calderoni et al., 2022)..............................................................................34
Week 6........................................................................................................ 37
H4: LVB en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).......................................37
H11: Gevolgen van vroegkinderlijk trauma (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)..........37
H15: Classificatie, screening en diagnostiek van een LVB (Hendriks, Stams en Asscher,
2020)............................................................................................................................ 38
Werkgroep 3................................................................................................ 40
Theories of juvenile delinuency (Thomson & Morris, 2016)...........................................40
Child maltreatment: an ecological integration (Belsky, 1980).......................................41
Week 7........................................................................................................ 43
H9: Cultuur en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).................................43
Grote verschillen in gebruik jeugdzorg naar herkomst (Gilsing et al., 2015).................44
Oververtegenwoordiging van jongeren met een migratieachtergrond in de
strafrechtketen (Boon et al., 2018)...............................................................................45
Week 8........................................................................................................ 46
H13: Jongeren & Cybercrime (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)................................46
H31: JeugdzorgPlus (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)..............................................48
H32: Meisjes in residentiële zorg (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).........................49
H5: Sekse en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)...................................49
Risk factors for juvenile cybercrime: A meta-analytic review (Wissink et al., 2023)......50
Meisjescriminaliteit (Beerthuizen et al., 2023)..............................................................52
Werkgroep 4................................................................................................ 55
H4: LVB en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).......................................55
H9: Cultuur & delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)...................................55
Oververtegenwoordiging van jongeren met een migratieachtergrond in de
strafrechtketen (Boon et al., 2018)...............................................................................55
Etnische verschillen in risicofactoren (van der Put et al., 2014)....................................55
, Week 1
H1: Jeugdcriminaliteit: wetenschap, media en politiek (Weijers, 2020)
De aandacht voor overlast en criminaliteit van jongeren is de laatste decennia sterk
toegenomen. Traditioneel jeugdrecht, gericht op opvoeding en resocialisatie, staat onder druk.
Er is een focusverschuiving van ‘hulp nodig’ naar 'risicojeugd' die als een bedreiging wordt
gezien, niet alleen gericht op ernstige criminaliteit, maar ook op 'overlast'.
Ondanks de afname van jeugdcriminaliteit, is er in sommige landen sprake van een
aanhoudende paniekstemming en een roep om krachtig ingrijpen. Er is een voortdurende
wisselwerking tussen politiek en media, waarbij media calamiteiten breed uitmeten en politici
reageren met voorstellen zonder dat de ernst en oorzaken duidelijk zijn. Er is een paradox van
aanhoudende aandacht en angst voor toenemend delinquent gedrag van Vlaamse jongeren,
terwijl er al jaren sprake is van een tamelijk constant beeld en echt problematisch gedrag
beperkt blijft tot een kleine groep.
Er zijn verschillende bronnen om de ontwikkeling van jeugdcriminaliteit te meten, waaronder
politiecijfers, gerechtelijke gegevens, zelfrapportages en slachtofferenquêtes. Politiecijfers
worden beïnvloed door meldingsbereidheid, beleidsprioriteiten en het dark number is hoog.
Zelfrapportages kunnen een goed beeld geven van de meest voorkomende jeugddelicten en
kenmerkende aspecten van 'gezonde' jeugddelinquentie, maar geven geen goed beeld van de
ernst van de delicten.
De criminologie kent meerdere paradigma's die gelijktijdig naast elkaar bestaan, met
verschillende visies op het ontstaan en de mechanismen die een rol spelen.
o Na de Tweede Wereldoorlog waren sociologische en sociaalpsychologische
benaderingen dominant, waarbij criminaliteit werd gezien als een gevolg van een
verstoord aanpassingsproces aan de heersende waarden en cultuur.
o Eind jaren negentig was er kritiek op de werking van politie en justitie en werd een
effectievere aanpak van jeugddelinquentie gevraagd.
De bestudering van jeugdcriminaliteit maakt al lange tijd een belangrijk deel uit van de
criminologie. Er is een golf aan publicaties, vaktijdschriften, handboeken en studies
verschenen waardoor we nu veel meer weten over de biologische ontwikkeling en over de
cognitieve, morele en emotionele ontwikkeling. Een algemene kritiek op de eerdere,
'klassieke' ontwikkelingsbenaderingen betreft hun gebrek aan oog voor de omgeving
waarbinnen die ontwikkeling plaatsvindt.
Er zijn zorgelijke maatschappelijke ontwikkelingen als het gaat om berichten over extreem
geweld onder jongeren, gewapende winkelovervallen waarbij minderjarigen betrokken zijn, of
wat betreft gruwelijke steekincidenten en het bij zich dragen van messen bij sommige
jongeren. Er zijn ook zorgelijke tendensen wat betreft de criminalisering van kattenkwaad.
o Uit Nederlands onderzoek bleek dat de delictcategorie 'bedreiging' de afgelopen jaren
een toename te zien gaf van de verbale in plaats van de fysieke bedreiging en dat de
fysieke bedreiging veel minder vaak bedreiging met een wapen betrof.
De jeugdcriminologie kan niet heen om de discrepanties in de zelfstandigheidsontwikkeling
van jongeren, ofwel de spanning tussen hun langduriger afhankelijkheid en hun toegenomen
inbreng en autonomie in allerlei zaken. Criminologen hebben herhaaldelijk gewezen op de
beperkingen van strafrechtelijke definities van criminaliteit. Voor de jeugdcriminologie is er
Literatuur 2025-2026
,Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................... 4
H1: Jeugdcriminaliteit: wetenschap, media en politiek (Weijers, 2020)...........................4
H3: Ontwikkeling in jeugdcriminaliteit in het begin van de 21ste eeuw (Weijers, 2020).5
H2: Forensische orthopedagogiek in juridisch kader (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)
....................................................................................................................................... 6
H29: Geschiedenis van de residentiële jeugdhulp (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)..6
Week 2.......................................................................................................... 8
H15: De sociaaleconomische context van jeugdcriminaliteit (Weijers, 2020).................8
Theories of Juvenile Delinquency (Thompson & Morris, 2016)......................................10
Werkgroep 1................................................................................................ 12
Risk factors for persistent delinquent behavior among juveniles: A meta-analytic review
(Assink et al., 2015)...................................................................................................... 12
H6: Opvoeding, gehechtheid en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)......12
H12: Drugsgebruik en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).....................13
Week 3........................................................................................................ 15
H3: (Neuro)biologische factoren, antisociaal gedrag en delinquentie (Hendriks, Stams
en Asscher, 2020)......................................................................................................... 15
H10: Psychische stoornissen en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)......16
H37: Neurobiologische interventies (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).....................16
H9: Gedragsstoornissen en delinquent gedrag in de adolescentie (Weijers, 2020).......17
Week 4........................................................................................................ 19
Lessen uit de aanpak van jeugdgroepen (Ferwerda & Ham, 2017)...............................19
Handreiking rivaliserend groepsgedrag in een hybride samenleving (Van den Broek et
al., 2022)...................................................................................................................... 20
Werkgroep 2................................................................................................ 23
Risicofactoren voor kindermishandeling (Assink et al., 2016).......................................23
Risk factors for child sexual abuse victimization: A meta-analytic review (Assink et al.,
2019)............................................................................................................................ 24
Child maltreatment. An ecological integration (Belsky, 1980).......................................25
Op Zoek naar Beschermingsarrangementen bij Huiselijk Geweld (Lünnemann et al.,
2023)............................................................................................................................ 27
H7: Etiologie van kindermishandeling & verwaarlozing (Hendriks, Stams en Asscher,
2020)............................................................................................................................ 28
H17: Screening en risicotaxatie van kindermishandeling (Hendriks, Stams en Asscher,
2020)............................................................................................................................ 30
Week 5........................................................................................................ 32
A systematic review and meta-analysis of the intergenerational transmission of
criminal behavior (Besemer et al., 2017)......................................................................32
, Crimineel gedrag over de levensloop én over generaties: de rol van het gezin
(Eichelsheim, 2019)...................................................................................................... 32
Interventies Gericht op het Voorkomen en Verminderen van de Betrokkenheid van
Jongeren bij Georganiseerde Criminaliteit: Een Systematische Literatuurstudie
(Boertien et al., 2024)................................................................................................... 33
Organized crime groups: A systematic review of individual‐level risk factors related to
recruitment (Calderoni et al., 2022)..............................................................................34
Week 6........................................................................................................ 37
H4: LVB en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).......................................37
H11: Gevolgen van vroegkinderlijk trauma (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)..........37
H15: Classificatie, screening en diagnostiek van een LVB (Hendriks, Stams en Asscher,
2020)............................................................................................................................ 38
Werkgroep 3................................................................................................ 40
Theories of juvenile delinuency (Thomson & Morris, 2016)...........................................40
Child maltreatment: an ecological integration (Belsky, 1980).......................................41
Week 7........................................................................................................ 43
H9: Cultuur en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).................................43
Grote verschillen in gebruik jeugdzorg naar herkomst (Gilsing et al., 2015).................44
Oververtegenwoordiging van jongeren met een migratieachtergrond in de
strafrechtketen (Boon et al., 2018)...............................................................................45
Week 8........................................................................................................ 46
H13: Jongeren & Cybercrime (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)................................46
H31: JeugdzorgPlus (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)..............................................48
H32: Meisjes in residentiële zorg (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).........................49
H5: Sekse en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)...................................49
Risk factors for juvenile cybercrime: A meta-analytic review (Wissink et al., 2023)......50
Meisjescriminaliteit (Beerthuizen et al., 2023)..............................................................52
Werkgroep 4................................................................................................ 55
H4: LVB en delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020).......................................55
H9: Cultuur & delinquentie (Hendriks, Stams en Asscher, 2020)...................................55
Oververtegenwoordiging van jongeren met een migratieachtergrond in de
strafrechtketen (Boon et al., 2018)...............................................................................55
Etnische verschillen in risicofactoren (van der Put et al., 2014)....................................55
, Week 1
H1: Jeugdcriminaliteit: wetenschap, media en politiek (Weijers, 2020)
De aandacht voor overlast en criminaliteit van jongeren is de laatste decennia sterk
toegenomen. Traditioneel jeugdrecht, gericht op opvoeding en resocialisatie, staat onder druk.
Er is een focusverschuiving van ‘hulp nodig’ naar 'risicojeugd' die als een bedreiging wordt
gezien, niet alleen gericht op ernstige criminaliteit, maar ook op 'overlast'.
Ondanks de afname van jeugdcriminaliteit, is er in sommige landen sprake van een
aanhoudende paniekstemming en een roep om krachtig ingrijpen. Er is een voortdurende
wisselwerking tussen politiek en media, waarbij media calamiteiten breed uitmeten en politici
reageren met voorstellen zonder dat de ernst en oorzaken duidelijk zijn. Er is een paradox van
aanhoudende aandacht en angst voor toenemend delinquent gedrag van Vlaamse jongeren,
terwijl er al jaren sprake is van een tamelijk constant beeld en echt problematisch gedrag
beperkt blijft tot een kleine groep.
Er zijn verschillende bronnen om de ontwikkeling van jeugdcriminaliteit te meten, waaronder
politiecijfers, gerechtelijke gegevens, zelfrapportages en slachtofferenquêtes. Politiecijfers
worden beïnvloed door meldingsbereidheid, beleidsprioriteiten en het dark number is hoog.
Zelfrapportages kunnen een goed beeld geven van de meest voorkomende jeugddelicten en
kenmerkende aspecten van 'gezonde' jeugddelinquentie, maar geven geen goed beeld van de
ernst van de delicten.
De criminologie kent meerdere paradigma's die gelijktijdig naast elkaar bestaan, met
verschillende visies op het ontstaan en de mechanismen die een rol spelen.
o Na de Tweede Wereldoorlog waren sociologische en sociaalpsychologische
benaderingen dominant, waarbij criminaliteit werd gezien als een gevolg van een
verstoord aanpassingsproces aan de heersende waarden en cultuur.
o Eind jaren negentig was er kritiek op de werking van politie en justitie en werd een
effectievere aanpak van jeugddelinquentie gevraagd.
De bestudering van jeugdcriminaliteit maakt al lange tijd een belangrijk deel uit van de
criminologie. Er is een golf aan publicaties, vaktijdschriften, handboeken en studies
verschenen waardoor we nu veel meer weten over de biologische ontwikkeling en over de
cognitieve, morele en emotionele ontwikkeling. Een algemene kritiek op de eerdere,
'klassieke' ontwikkelingsbenaderingen betreft hun gebrek aan oog voor de omgeving
waarbinnen die ontwikkeling plaatsvindt.
Er zijn zorgelijke maatschappelijke ontwikkelingen als het gaat om berichten over extreem
geweld onder jongeren, gewapende winkelovervallen waarbij minderjarigen betrokken zijn, of
wat betreft gruwelijke steekincidenten en het bij zich dragen van messen bij sommige
jongeren. Er zijn ook zorgelijke tendensen wat betreft de criminalisering van kattenkwaad.
o Uit Nederlands onderzoek bleek dat de delictcategorie 'bedreiging' de afgelopen jaren
een toename te zien gaf van de verbale in plaats van de fysieke bedreiging en dat de
fysieke bedreiging veel minder vaak bedreiging met een wapen betrof.
De jeugdcriminologie kan niet heen om de discrepanties in de zelfstandigheidsontwikkeling
van jongeren, ofwel de spanning tussen hun langduriger afhankelijkheid en hun toegenomen
inbreng en autonomie in allerlei zaken. Criminologen hebben herhaaldelijk gewezen op de
beperkingen van strafrechtelijke definities van criminaliteit. Voor de jeugdcriminologie is er
