Samenvatting studie sociaal werk
Samenvatting studie sociaal werk...............................................................1
1. Sociaal werk inleiden............................................................................4
1.1 Globale definitie sociaal werk..........................................................5
1.1.1 SW als praktijk gebaseerd beroep.............................................5
1.1.2 SW als academische discipline..................................................6
1.1.3 vier doelen van sociaal werk.....................................................6
1.1.4 Principes van het sociaal werk...................................................6
1.1.5 kennisbronnen sociaal werk......................................................7
1.1.5.1 Wetenschappelijke kennis...................................................7
1.1.5.2 Inheemse en lokale vormen kennis.....................................7
1.1.6 de kruispuntfunctie van sociaal werk........................................8
1.1.7 Conclusie van de definitie.........................................................8
1.2 DNA sociaal werk in 5 krachtlijnen..................................................8
1.2.1 Politiserend werken...................................................................8
1.2.2 Nabijheid...................................................................................8
1.2.3 Proceslogica...............................................................................9
1.2.4 Generalistisch werken...............................................................9
1.2.5 Verbindend werken....................................................................9
2. Geschiedenis van sociaal werk: Oudheid tot WO1................................9
2.1 waarom belangrijk?..........................................................................9
2.2 De oudheid......................................................................................9
2.2.1 De Grieks-Romeinse standenstructuur....................................10
2.2.2 De stadstaat............................................................................10
2.3 De middeleeuwen (CA. 500 tot 1500 n.C.)....................................11
2.3.1 Het feodaliteitssyteem............................................................11
2.3.2 De driestandenmaatschappij...................................................11
2.3.3 Armen – en ziekenzorg............................................................11
2.4 De nieuwe tijd................................................................................12
2.4.1 Opkomst van het kapitalisme..................................................12
2.4.2 Opkomst van het humanisme..................................................13
2.5 De moderne tijd.............................................................................13
, 2.5.1 De sociale kwestie...................................................................13
2.5.2 Reactie op sociale kwestie door burgerij.................................13
2.5.3 Reactie op sociale kwestie door arbeidersbeweging...............14
3. Geschiedenis van sociaal werk : interbellum tot nu............................15
3.1 Het interbellum..............................................................................15
3.2 De naoorlogse periode...................................................................15
3.2.1 Het sociaal pact: fundament Belgische welvaartstaat.............15
3.2.2 Het sociaal pact en het sociaal beleid in België......................15
3.2.3 het sociaal pact en het sociaal in België: vier
basisinstrumenten van de Belgische welvaartstaat.........................15
3.2.3.1 De sociale zekerheid..........................................................16
3.2.3.2 Sociale bijstand.................................................................16
3.2.3.3 Sociale voorzieningen........................................................17
3.2.3.4 Sociale rechten..................................................................17
3.3 De jaren 60....................................................................................18
3.3.1 Expansie van de welvaartstaat................................................18
3.3.2 De verwetenschappelijking van het sociaal werk....................18
3.3.3 De beroepsontwikkeling van sociaal werk...............................18
3.3.4 De werkveldontwikkeling van sociaal werk.............................19
3.4 De jaren 1970 tot vandaag............................................................19
3.4.1 De crisis van de welvaartsstaat...............................................19
3.4.2 De nieuwe sociale kwestie.......................................................19
4. Mensenrechten als referentiekader voor het sociaal werk..................21
4.1 De erkenning van mensenrechten.................................................21
4.1.1 De Amerikaanse en Franse revolutie......................................21
4.1.2 De universele verklaring voor de rechten van de mens (UVRM)
.........................................................................................................21
4.1.3 Drie generaties mensenrechten..............................................21
4.1.4 Het sociaal werk en de erkenning van mensenrechten: een
wisselwerking...................................................................................22
4.2 Van gunst naar recht: een paradigmashift in het sociaal werk......23
4.2.1 Van tekortkomingen naar krachten en mogelijkheden............23
4.2.2 Van sociale controle naar emancipatie....................................23
4.2.3 Van paternalisme naar gebruiksparticipatie............................24
, 4.2.4 Van private naar publieke sfeer...............................................24
4.2.5 Van selectiviteit naar universaliteit.........................................24
4.2.6 Van gunst naar recht: een niet-radicale paradigmaverschuiving
in het sociaal werk............................................................................25
5. Actuele ontwikkelingen in het sociaal werk........................................25
5.1 Vermaatschappelijking van de zorg...............................................25
Historische achtergrond....................................................................25
5.1.2 Vermaatschappelijking van de zorg : begripsbepaling............25
5.1.3 Vermaatschappelijking van de zorg : DOELEN.........................26
5.1.5 Uitdagingen.............................................................................27
5.1.6 Kritieken..................................................................................27
6. Besluit – Wat is sociaal werk?.............................................................28
6.1 Spanningsvelden in het SW: definitie en overzicht........................28
6.2 Het spanningsveld tussen individu en samenleving......................28
6.3 Het spanningsveld tussen disciplinering en emancipatie..............29
6.4 Het spanningsveld tussen privaat en publiek................................29
6.5 Het spanningsveld tussen technische en normatieve
professionalisering...............................................................................30
6.6 Besluit............................................................................................30
7. Definiëring en lezing van sociale problemen......................................30
7.1 Sociale interventies.......................................................................30
7.2 Proces van sociale probleemdefiniëring........................................31
7.2.1 Constructie van een probleem naar een sociaal probleem.....31
7.2.2 constructie van een sociaal probleem tot en door een sociale
interventie........................................................................................31
7.3 Het analyseschema van Vranken : de lezing van sociale problemen
.............................................................................................................31
7.3.1 Verklaringen op microniveau...................................................32
7.3.1.1 Individueel schuldmodel....................................................32
7.3.1.2 individueel ongeval model................................................32
7.3.2 Verklaringen op mesoniveau...................................................32
7.3.2.1 Institutioneel schuldmodel................................................32
7.2.3.2 Institutioneel ongeval model.............................................32
7.3.3 Verklaringen macroniveau.......................................................33
, 7.3.3.1 Maatschappelijk schuldmodel............................................33
7.3.3.2 Maatschappelijk ongeval model........................................33
8. De drie basismethodieken in het sociaal werk....................................33
Drie basismethodieken...........................................................................34
Social case work (werken met individuen).......................................34
Ontstaan........................................................................................34
Basiskenmerken............................................................................35
Evolutie in 3 fasen.........................................................................35
Social groupwork (werken met groepen)..........................................36
Ontstaan........................................................................................36
Basiskenmerken............................................................................36
Stromingen en vormen..................................................................36
Community work – samenlevingsopbouw – aan de samenleving.....38
Ontstaan........................................................................................38
Basiskenmerken............................................................................38
Stromingen en vormen..................................................................38
Tot slot.................................................................................................39
9. Paradigmatische achtergronden die sociaal werk voeden..................39
Individueel-reformistische benadering.............................................39
Reflexief – therapeutisch..................................................................41
Sociaal-collectivistische benadering.................................................42
1. Sociaal werk inleiden
Mensen die aan sociaal werk doen maatschappelijke assistenten
*beschermde beroepstitel: 12 juni 1945
* alleen bachelors sociaal werk
Maria Baars (CVP)
1920: eerste sociale school in BXL, door en voor vrouwen. Diploma eerst
onder justitie en daarna sinds 1952 onder onderwijs.
Door en voor vrouwen= door de burgerijvrouwen (christelijke vrouwen,
caritas) en voor de arbeidersvrouwen. Hierdoor ook voornamelijk vrouwen
in de sector
Samenvatting studie sociaal werk...............................................................1
1. Sociaal werk inleiden............................................................................4
1.1 Globale definitie sociaal werk..........................................................5
1.1.1 SW als praktijk gebaseerd beroep.............................................5
1.1.2 SW als academische discipline..................................................6
1.1.3 vier doelen van sociaal werk.....................................................6
1.1.4 Principes van het sociaal werk...................................................6
1.1.5 kennisbronnen sociaal werk......................................................7
1.1.5.1 Wetenschappelijke kennis...................................................7
1.1.5.2 Inheemse en lokale vormen kennis.....................................7
1.1.6 de kruispuntfunctie van sociaal werk........................................8
1.1.7 Conclusie van de definitie.........................................................8
1.2 DNA sociaal werk in 5 krachtlijnen..................................................8
1.2.1 Politiserend werken...................................................................8
1.2.2 Nabijheid...................................................................................8
1.2.3 Proceslogica...............................................................................9
1.2.4 Generalistisch werken...............................................................9
1.2.5 Verbindend werken....................................................................9
2. Geschiedenis van sociaal werk: Oudheid tot WO1................................9
2.1 waarom belangrijk?..........................................................................9
2.2 De oudheid......................................................................................9
2.2.1 De Grieks-Romeinse standenstructuur....................................10
2.2.2 De stadstaat............................................................................10
2.3 De middeleeuwen (CA. 500 tot 1500 n.C.)....................................11
2.3.1 Het feodaliteitssyteem............................................................11
2.3.2 De driestandenmaatschappij...................................................11
2.3.3 Armen – en ziekenzorg............................................................11
2.4 De nieuwe tijd................................................................................12
2.4.1 Opkomst van het kapitalisme..................................................12
2.4.2 Opkomst van het humanisme..................................................13
2.5 De moderne tijd.............................................................................13
, 2.5.1 De sociale kwestie...................................................................13
2.5.2 Reactie op sociale kwestie door burgerij.................................13
2.5.3 Reactie op sociale kwestie door arbeidersbeweging...............14
3. Geschiedenis van sociaal werk : interbellum tot nu............................15
3.1 Het interbellum..............................................................................15
3.2 De naoorlogse periode...................................................................15
3.2.1 Het sociaal pact: fundament Belgische welvaartstaat.............15
3.2.2 Het sociaal pact en het sociaal beleid in België......................15
3.2.3 het sociaal pact en het sociaal in België: vier
basisinstrumenten van de Belgische welvaartstaat.........................15
3.2.3.1 De sociale zekerheid..........................................................16
3.2.3.2 Sociale bijstand.................................................................16
3.2.3.3 Sociale voorzieningen........................................................17
3.2.3.4 Sociale rechten..................................................................17
3.3 De jaren 60....................................................................................18
3.3.1 Expansie van de welvaartstaat................................................18
3.3.2 De verwetenschappelijking van het sociaal werk....................18
3.3.3 De beroepsontwikkeling van sociaal werk...............................18
3.3.4 De werkveldontwikkeling van sociaal werk.............................19
3.4 De jaren 1970 tot vandaag............................................................19
3.4.1 De crisis van de welvaartsstaat...............................................19
3.4.2 De nieuwe sociale kwestie.......................................................19
4. Mensenrechten als referentiekader voor het sociaal werk..................21
4.1 De erkenning van mensenrechten.................................................21
4.1.1 De Amerikaanse en Franse revolutie......................................21
4.1.2 De universele verklaring voor de rechten van de mens (UVRM)
.........................................................................................................21
4.1.3 Drie generaties mensenrechten..............................................21
4.1.4 Het sociaal werk en de erkenning van mensenrechten: een
wisselwerking...................................................................................22
4.2 Van gunst naar recht: een paradigmashift in het sociaal werk......23
4.2.1 Van tekortkomingen naar krachten en mogelijkheden............23
4.2.2 Van sociale controle naar emancipatie....................................23
4.2.3 Van paternalisme naar gebruiksparticipatie............................24
, 4.2.4 Van private naar publieke sfeer...............................................24
4.2.5 Van selectiviteit naar universaliteit.........................................24
4.2.6 Van gunst naar recht: een niet-radicale paradigmaverschuiving
in het sociaal werk............................................................................25
5. Actuele ontwikkelingen in het sociaal werk........................................25
5.1 Vermaatschappelijking van de zorg...............................................25
Historische achtergrond....................................................................25
5.1.2 Vermaatschappelijking van de zorg : begripsbepaling............25
5.1.3 Vermaatschappelijking van de zorg : DOELEN.........................26
5.1.5 Uitdagingen.............................................................................27
5.1.6 Kritieken..................................................................................27
6. Besluit – Wat is sociaal werk?.............................................................28
6.1 Spanningsvelden in het SW: definitie en overzicht........................28
6.2 Het spanningsveld tussen individu en samenleving......................28
6.3 Het spanningsveld tussen disciplinering en emancipatie..............29
6.4 Het spanningsveld tussen privaat en publiek................................29
6.5 Het spanningsveld tussen technische en normatieve
professionalisering...............................................................................30
6.6 Besluit............................................................................................30
7. Definiëring en lezing van sociale problemen......................................30
7.1 Sociale interventies.......................................................................30
7.2 Proces van sociale probleemdefiniëring........................................31
7.2.1 Constructie van een probleem naar een sociaal probleem.....31
7.2.2 constructie van een sociaal probleem tot en door een sociale
interventie........................................................................................31
7.3 Het analyseschema van Vranken : de lezing van sociale problemen
.............................................................................................................31
7.3.1 Verklaringen op microniveau...................................................32
7.3.1.1 Individueel schuldmodel....................................................32
7.3.1.2 individueel ongeval model................................................32
7.3.2 Verklaringen op mesoniveau...................................................32
7.3.2.1 Institutioneel schuldmodel................................................32
7.2.3.2 Institutioneel ongeval model.............................................32
7.3.3 Verklaringen macroniveau.......................................................33
, 7.3.3.1 Maatschappelijk schuldmodel............................................33
7.3.3.2 Maatschappelijk ongeval model........................................33
8. De drie basismethodieken in het sociaal werk....................................33
Drie basismethodieken...........................................................................34
Social case work (werken met individuen).......................................34
Ontstaan........................................................................................34
Basiskenmerken............................................................................35
Evolutie in 3 fasen.........................................................................35
Social groupwork (werken met groepen)..........................................36
Ontstaan........................................................................................36
Basiskenmerken............................................................................36
Stromingen en vormen..................................................................36
Community work – samenlevingsopbouw – aan de samenleving.....38
Ontstaan........................................................................................38
Basiskenmerken............................................................................38
Stromingen en vormen..................................................................38
Tot slot.................................................................................................39
9. Paradigmatische achtergronden die sociaal werk voeden..................39
Individueel-reformistische benadering.............................................39
Reflexief – therapeutisch..................................................................41
Sociaal-collectivistische benadering.................................................42
1. Sociaal werk inleiden
Mensen die aan sociaal werk doen maatschappelijke assistenten
*beschermde beroepstitel: 12 juni 1945
* alleen bachelors sociaal werk
Maria Baars (CVP)
1920: eerste sociale school in BXL, door en voor vrouwen. Diploma eerst
onder justitie en daarna sinds 1952 onder onderwijs.
Door en voor vrouwen= door de burgerijvrouwen (christelijke vrouwen,
caritas) en voor de arbeidersvrouwen. Hierdoor ook voornamelijk vrouwen
in de sector
