Minor – Migratie en diversiteit
Week 1 – College 1 – Migratie in historisch en geografisch perspectief
Wat is een migrant?
‘Een persoon die zich voor een minimale periode vestigt in een ander land’
VN: > 12 maanden
CBS, Nederland: (intentie) > 4 maanden (inschrijving BRP)
- Voorbeeld: Oost-Europese migranten, fluïde stromen
- Arbitraire grens: wie valt er wel of niet onder?
Wat is een immigrant? Iemand die zich vanuit het buitenland in Nederland vestigt (inclusief
terugkerende Nederlanders)
Wat is een emigrant? Iemand die vanuit Nederland naar het buitenland vertrekt
Migratie als ‘sociale constructie’: zonder internationale grenzen geen migratie… (vergelijk
situatie voor en na uitbreiding van de EU in 2004, of migratie van EU-VS voor 1920, geen
effectieve grenzen)
Migratie of mobiliteit?
Typen migranten?
Binnenlandse migratie versus internationale migratie
- Is er verschil en hoe belangrijk is dit nog?
- Voorbeeld: binnenlandse migratie China, hoe belangrijk zijn grenzen? Verschil
externe/interne grenzen
Vrijwillige versus gedwongen migratie
- Wat is dwang? Hoe vrijwillig kan een beslissing zijn?
- Lokale ‘elite’: selectiviteit en migratie
Tijdelijke versus permanente migratie
- Vele migranten denken dat ze er tijdelijk zijn maar blijven vaak?
- De ‘gastarbeiders’ jaren 70
- Oost-Europeanen > 2004
- Oekraïners > 2022
- Is terugkeer nog mogelijk?
Legaal versus illegaal verblijf (‘ongedocumenteerden’)
- Veranderlijk: de internationale student, de gesmokkelde migrant, afgewezen asielzoekers
(30/40% afgewezen in de eerste ronde, 40% in de tweede ronde)
Algemeen: deze categorieën zijn nuttig om te weten waar we over praten, maar zijn in de praktijk vaak
complexer!
En: de juridische en geleefde realiteit, grote verschillen!
Type migranten
Migrant met reguliere verblijfsvergunning:
- Arbeid: binnen en buiten EU
- Studie: binnen en buiten Europa, discussie over internationalisering
- Familie: gezinshereniging (‘quit migration’) en gezinsvorming
Asielmigrant:
- Vluchteling/statushouder
- Asielzoeker
Verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd
EU-ingezetenen
Nederlander (met migratieachtergrond/ voorheen ‘allochtoon’)
Ongedocumenteerden (zonder verblijfsvergunning)
Take away points
,Minor – Migratie en diversiteit
Motivaties en typen migratie zijn complex: migratie is een fluïde begrip
Als we het over grenzen hebben: welke zijn dat dan, en bestaan ze überhaupt?
Een verblijfsstatus is een (eenduidige) juridische categorie, maar werkelijkheid is complexer
(‘mixed migration’): combinatie van motieven en veranderlijke migratiestromen
Niet elke verblijfsstatus is beschikbaar voor iedereen de ene status is stabieler en geeft
meer sociale rechten en privileges dan de ander
De cijfers: groeit migratie?
Groeit migratie? Historisch perspectief
2020: 281 miljoen migranten (‘foreign born’) 3,6% van wereldbevolking, 12,4% in
‘developed regions’
Uit de grafiek
Migratie neemt in absolute getallen toe, maar procentueel (wereldbevolking) valt het mee; van
2,9% naar 3,4% in 30 jaar tijd
Wetmatigheid: mensen trekken van minder welvarende landen naar meer welvarende landen
Europa en VS: rond de 10% migranten; in Nederland rond de 12%
Tellen we de tweede generatie mee? In Nederland 20%
Waarom zijn deze cijfers een onderschatting?
- Ongeregistreerden in crisisgebieden/steden
- Chaos van omstandigheden in crisisgebieden
Groeit migratie? Historisch perspectief
Migratiesaldo: vestiging minus vertrek
Negatief saldo: meer mensen vetrekken dan er
binnenkomen
Migratie-aspiraties veel hoger
Wat heb je nodig om te kunnen migreren?
Waarom migreren niet meer mensen?
Meer ICT, meer migratie?
Ja?
- Goedkopere transportmogelijkheden en betere
communicatie technologie
Nee?
- Industrialisering, de meeste mensen wonen al in de
stad
- Noodzaak om te migreren voor een baan is minder
groot
- Outsourcing naar andere landen
Take away points:
,Minor – Migratie en diversiteit
De algemene consensus: internationale migratie afgelopen decennia sterk toegenomen als
gevolg van globalisering, maar de wereldbevolking ook sterk gegroeid!
Overgrote deel van wereldbevolking migreert niet, ondanks veranderingen in transport- en
communicatietechnologie. De meeste mensen zijn inmobiel.
Migratie-aspiraties veel groter (ca. 14%) dan daadwerkelijke migratie (ca. 3,4%). Migratie-
aspiraties leiden niet altijd tot migratiegedrag, waarom?
Migratiepatronen- en aspiraties verschillen per regio en aan verandering onderhevig
Waar is migratie? Geografisch perspectief
Uit de grafiek
Migratie neemt toe
Migratie met Azië als herkomst neemt toe: niet per se naar Europa, ook intern binnen Azië’
trek van Oost naar West
Azië: trek van Midden Oosten (Bangladesh, Nepal, Filipijnen) naar Arabische wereld
Sterke trek ook vanuit Europa; vrij verkeer van goederen, diensten en personen, in 2004,
interne mobiliteit
Afrika: enorme bevolkingsgroei; impact op migratie
Waar is migratie? Geografisch perspectief
Uit de grafiek
, Minor – Migratie en diversiteit
Meeste migranten worden in Azië opgevangen; vanuit Azië intern en vanuit andere
continenten
Op de tweede plek staat Europa en daarna Noord-Amerika
Waar is migratie? Geografisch perspectief
Wereldwijd 89,3 miljoen vluchtelingen (2022): 53 miljoen ‘interne ontheemd’, 27 miljoen
vluchtelingen (buitenland), 5 miljoen asielzoekers
Aantal vluchtelingen (in miljoenen)
- 39% woont in vijf landen:
- Turkije – 3.8
- Columbia – 1.8
- Uganda – 1.5
- Pakistan – 1.5
- Duitsland – 1.3
- 69% komt uit vijf landen:
- Syrië – 6.8
- Venezuela – 4.6
- Afghanistan – 2.7
- Zuid-Soedan – 2.4
- Myamar – 1.2
Uit de grafiek
Migratie stijgt in absolute getallen, maar procentueel als de wereldbevolking meegenomen
wordt; valt het mee
Meer migratie naar welvarende landen, natuurwet
Migratie vooral naar buurlanden. Opvang in de regio is al een realiteit.
Groot deel van de migranten is intern ontheemd: komt het eigenlijke land niet uit
Groot deel van de migranten krijgt geen asiel en moet dus terug of op zoek naar een ander
land voor asiel
Vergelijk de cijfers met de publieke en politieke beeldvorming
Correctie van de beeldvorming
Massamigratie versus de realiteit: stijgende migratie, mar ook stijgende wereldbevolking
Migratie naar ‘fort Europa’ versus realiteit: opvang in de regio
Keerzijde van opvang in de regio:
- Slechte leefomstandigheden in kampen
- Geen juridische erkenning, geen rechten
- Informele economie en uitbuiting: ‘Turkse textielfabrieken’
Zijn financiële geldstromen wel afdoende om humanitaire omstandigheden te bieden?
Migratie naratieven: out of touch with reality?
Niet in lijn met wetenschappelijke kennis over migratie
Maar ook: migratie is domein van angst over controle verlies van ‘de staat’, onzekerheid over
oorzaken en impact, en richtingloosheid over mogelijke oplossingen, met behoud van
economische groei
Dus er is ruimte voor verschillende ‘narratives of steering’: pogingen van actoren om
plausibele interpretaties van een complex fenomeen te ontwikkelen en distribueren (Boswell
et al., 2011)
Anders dan ‘discourses’, ‘frames’ of ‘paradigma’s’: zit er een sterk cognitief element in policy
narratives
Migratie narratieven
Policy narratives in migratiebeleid (Boswell, Geddes & Scholten, 2011)
Week 1 – College 1 – Migratie in historisch en geografisch perspectief
Wat is een migrant?
‘Een persoon die zich voor een minimale periode vestigt in een ander land’
VN: > 12 maanden
CBS, Nederland: (intentie) > 4 maanden (inschrijving BRP)
- Voorbeeld: Oost-Europese migranten, fluïde stromen
- Arbitraire grens: wie valt er wel of niet onder?
Wat is een immigrant? Iemand die zich vanuit het buitenland in Nederland vestigt (inclusief
terugkerende Nederlanders)
Wat is een emigrant? Iemand die vanuit Nederland naar het buitenland vertrekt
Migratie als ‘sociale constructie’: zonder internationale grenzen geen migratie… (vergelijk
situatie voor en na uitbreiding van de EU in 2004, of migratie van EU-VS voor 1920, geen
effectieve grenzen)
Migratie of mobiliteit?
Typen migranten?
Binnenlandse migratie versus internationale migratie
- Is er verschil en hoe belangrijk is dit nog?
- Voorbeeld: binnenlandse migratie China, hoe belangrijk zijn grenzen? Verschil
externe/interne grenzen
Vrijwillige versus gedwongen migratie
- Wat is dwang? Hoe vrijwillig kan een beslissing zijn?
- Lokale ‘elite’: selectiviteit en migratie
Tijdelijke versus permanente migratie
- Vele migranten denken dat ze er tijdelijk zijn maar blijven vaak?
- De ‘gastarbeiders’ jaren 70
- Oost-Europeanen > 2004
- Oekraïners > 2022
- Is terugkeer nog mogelijk?
Legaal versus illegaal verblijf (‘ongedocumenteerden’)
- Veranderlijk: de internationale student, de gesmokkelde migrant, afgewezen asielzoekers
(30/40% afgewezen in de eerste ronde, 40% in de tweede ronde)
Algemeen: deze categorieën zijn nuttig om te weten waar we over praten, maar zijn in de praktijk vaak
complexer!
En: de juridische en geleefde realiteit, grote verschillen!
Type migranten
Migrant met reguliere verblijfsvergunning:
- Arbeid: binnen en buiten EU
- Studie: binnen en buiten Europa, discussie over internationalisering
- Familie: gezinshereniging (‘quit migration’) en gezinsvorming
Asielmigrant:
- Vluchteling/statushouder
- Asielzoeker
Verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd
EU-ingezetenen
Nederlander (met migratieachtergrond/ voorheen ‘allochtoon’)
Ongedocumenteerden (zonder verblijfsvergunning)
Take away points
,Minor – Migratie en diversiteit
Motivaties en typen migratie zijn complex: migratie is een fluïde begrip
Als we het over grenzen hebben: welke zijn dat dan, en bestaan ze überhaupt?
Een verblijfsstatus is een (eenduidige) juridische categorie, maar werkelijkheid is complexer
(‘mixed migration’): combinatie van motieven en veranderlijke migratiestromen
Niet elke verblijfsstatus is beschikbaar voor iedereen de ene status is stabieler en geeft
meer sociale rechten en privileges dan de ander
De cijfers: groeit migratie?
Groeit migratie? Historisch perspectief
2020: 281 miljoen migranten (‘foreign born’) 3,6% van wereldbevolking, 12,4% in
‘developed regions’
Uit de grafiek
Migratie neemt in absolute getallen toe, maar procentueel (wereldbevolking) valt het mee; van
2,9% naar 3,4% in 30 jaar tijd
Wetmatigheid: mensen trekken van minder welvarende landen naar meer welvarende landen
Europa en VS: rond de 10% migranten; in Nederland rond de 12%
Tellen we de tweede generatie mee? In Nederland 20%
Waarom zijn deze cijfers een onderschatting?
- Ongeregistreerden in crisisgebieden/steden
- Chaos van omstandigheden in crisisgebieden
Groeit migratie? Historisch perspectief
Migratiesaldo: vestiging minus vertrek
Negatief saldo: meer mensen vetrekken dan er
binnenkomen
Migratie-aspiraties veel hoger
Wat heb je nodig om te kunnen migreren?
Waarom migreren niet meer mensen?
Meer ICT, meer migratie?
Ja?
- Goedkopere transportmogelijkheden en betere
communicatie technologie
Nee?
- Industrialisering, de meeste mensen wonen al in de
stad
- Noodzaak om te migreren voor een baan is minder
groot
- Outsourcing naar andere landen
Take away points:
,Minor – Migratie en diversiteit
De algemene consensus: internationale migratie afgelopen decennia sterk toegenomen als
gevolg van globalisering, maar de wereldbevolking ook sterk gegroeid!
Overgrote deel van wereldbevolking migreert niet, ondanks veranderingen in transport- en
communicatietechnologie. De meeste mensen zijn inmobiel.
Migratie-aspiraties veel groter (ca. 14%) dan daadwerkelijke migratie (ca. 3,4%). Migratie-
aspiraties leiden niet altijd tot migratiegedrag, waarom?
Migratiepatronen- en aspiraties verschillen per regio en aan verandering onderhevig
Waar is migratie? Geografisch perspectief
Uit de grafiek
Migratie neemt toe
Migratie met Azië als herkomst neemt toe: niet per se naar Europa, ook intern binnen Azië’
trek van Oost naar West
Azië: trek van Midden Oosten (Bangladesh, Nepal, Filipijnen) naar Arabische wereld
Sterke trek ook vanuit Europa; vrij verkeer van goederen, diensten en personen, in 2004,
interne mobiliteit
Afrika: enorme bevolkingsgroei; impact op migratie
Waar is migratie? Geografisch perspectief
Uit de grafiek
, Minor – Migratie en diversiteit
Meeste migranten worden in Azië opgevangen; vanuit Azië intern en vanuit andere
continenten
Op de tweede plek staat Europa en daarna Noord-Amerika
Waar is migratie? Geografisch perspectief
Wereldwijd 89,3 miljoen vluchtelingen (2022): 53 miljoen ‘interne ontheemd’, 27 miljoen
vluchtelingen (buitenland), 5 miljoen asielzoekers
Aantal vluchtelingen (in miljoenen)
- 39% woont in vijf landen:
- Turkije – 3.8
- Columbia – 1.8
- Uganda – 1.5
- Pakistan – 1.5
- Duitsland – 1.3
- 69% komt uit vijf landen:
- Syrië – 6.8
- Venezuela – 4.6
- Afghanistan – 2.7
- Zuid-Soedan – 2.4
- Myamar – 1.2
Uit de grafiek
Migratie stijgt in absolute getallen, maar procentueel als de wereldbevolking meegenomen
wordt; valt het mee
Meer migratie naar welvarende landen, natuurwet
Migratie vooral naar buurlanden. Opvang in de regio is al een realiteit.
Groot deel van de migranten is intern ontheemd: komt het eigenlijke land niet uit
Groot deel van de migranten krijgt geen asiel en moet dus terug of op zoek naar een ander
land voor asiel
Vergelijk de cijfers met de publieke en politieke beeldvorming
Correctie van de beeldvorming
Massamigratie versus de realiteit: stijgende migratie, mar ook stijgende wereldbevolking
Migratie naar ‘fort Europa’ versus realiteit: opvang in de regio
Keerzijde van opvang in de regio:
- Slechte leefomstandigheden in kampen
- Geen juridische erkenning, geen rechten
- Informele economie en uitbuiting: ‘Turkse textielfabrieken’
Zijn financiële geldstromen wel afdoende om humanitaire omstandigheden te bieden?
Migratie naratieven: out of touch with reality?
Niet in lijn met wetenschappelijke kennis over migratie
Maar ook: migratie is domein van angst over controle verlies van ‘de staat’, onzekerheid over
oorzaken en impact, en richtingloosheid over mogelijke oplossingen, met behoud van
economische groei
Dus er is ruimte voor verschillende ‘narratives of steering’: pogingen van actoren om
plausibele interpretaties van een complex fenomeen te ontwikkelen en distribueren (Boswell
et al., 2011)
Anders dan ‘discourses’, ‘frames’ of ‘paradigma’s’: zit er een sterk cognitief element in policy
narratives
Migratie narratieven
Policy narratives in migratiebeleid (Boswell, Geddes & Scholten, 2011)
