Deel 1: doelstelling, geschiedenis en methoden van PID
Doelstelling en geschiedenis
Henri & Binet La psychologie individuelle
à oplossen van 2 problemen
- Hoe variëren psychische processen van individu tot individu (inter)
- Hoe variëren psychische processen onderling binnen één individu (intra)
è uiteindelijk niet meer gebruikt
= te veel connotatie met psychoanalytische theorie (Adler) en personologie
William Stern Differentiële psychologie
à 3-voudige taakomschrijving voor differentiële psychologie
- Beschrijven van aard en grootte verschillen in psychisch leven (beschrijven)
- Hoe manifesteren deze verschillen zich (methode)
- Welke factoren bepalen verschillen (verklaren)
è uitiendelijk niet meer gebruikt
= domein te groot:
- Psychologie van de intelligentie
- Persoonlijkheidspsychologie
ð Overkoepelnde term voor de psychologie van verschillen tussen mensen
Robert Yerkes Comparatieve psychologie
à eenheid brengen in takken van psychologie en die vergelijken
(vergelijkende of correlationele methode gebruiken)
è uiteindelijk niet meer gebruikt
= teveel focus op experimentele dierstudies
Oude China Individuele verschillen: testafnames van ambtenaren
Vb: al dan niet toekennen voor promotie
= competitieve ambtenarenexamens in Engeland
“niet iedereen is hetzelfde, we moeten iedereen op de juiste plaats toeschrijven”
Pythagoras Toelatingstests obv de leer van fysionomie
= innerlijke persoonlijkheidseigenschappen worden afgeleid uit uitwendige, observeerbare
persoonskenmerken
Plato ‘Ideale Staat’ à plaats waar individuen taken toegewezen krijgen waarvoor best geschikt
(mensen = verschillend vanaf geboorte)
+ militaire geschiktheidstests om soldaten van ‘ideale Staat’ te selecteren
Theophrastus ‘Karakters’
= persoonlijkheidstypen
“men kan een mens onderverdelen in verschillende types” = persoonlijkheidsverschillen
Juan de Dios Huarte y “examen de ingenios para las ciencias” = boek
Navarro à grote individuele verschillen, zowel in intelligentie als specifieke vaardigheden
= verplichten geschikte kennisdomein bestuderen (voordeel individu + staat)
Francis Galton <-> ‘het gemiddelde’ (citaat bergen Zwitserland)
= pionier in ontwerpen van allerlei meetinstrumenten om verschillen te meten
= pionier in aanleggen databestanden + statistische analyses + discussie nature-nurture
James McKeen Cattel2 = ‘mental tests’ à metingen van individuele vaardigheidsverschillen adhv proefjes
Alfred Binet Weg van de banaliteit à eerste officiële intelligentietest Stanford-Binet (Terman) test
= vnl. voor kinderen die achter liggen op school
Rest vorige eeuw Meting en beschrijving van individuele verschillen belandde na WOI en WOII in crisis
- Waardenconnotatie (goed-slecht continuüm)
- Problemen met treklabels (desindividerend: elk persoon is uniek)
, PROXIMALE VERKLARINGEN
PSYCHOLOGISCH = schrijven individuele verschillen toe aan verschillen op basisvaardigheden of
basisdimensies van de persoonlijkheid
- Plato = ontleedt de ziel in 2/3 delen
ð Rationele ziel, irrationele ziel en begeestering
- Huarte = belangrijkste individuele verschildimensies geassocieerd met wat toen belangrijskte
cognitieve functies van de geest waren (begrijpen, geheugen en verbeeldingskracht)
à “je kan maar 1 talent hebben” (compensatie, talenten sluiten elkaar uit)
BIOLOGISCH d
Humorale theorie = alle oerelementen (water, vuur, water, lucht) = aanwezig in lichaam als lichaamssappen
- Hippocrates à oerelementen = vier sappen of humores (bloed, zwarte gal, gele gal en flegma)
= ziekte à stoornis in evenwicht tussen de vier sappen
- Galenus à overwicht in elk van de vier humores is met een bepaald temperament verbonden
Frenologie = taxonomie van 35 mentale functies (21 affectieve, 14 intellectuele vermogens)
- Gall & Spurzheim à mentale functies = gebaseerd specifieke processen gelokaliseerd hersengebieden
à intensiteit vd functies wordt gereflecteerd in omtrek + externe topografie van de schedel
DISTALE VERKLARINGEN
HOROSCOPAAL = relatieve positie van planten op moment van geboorte bepalen/beïnvloeden/hangen
samen met persoonlijkheid en gebeurtenissen in levensloop
NATURE - NURTURE = leren vs ervaring
- Plato = reminiscentietheorie à kennis van Vormen (= objectieve werkelijkheid) = aangeboren
- Augustinus = ziel is immaterieel en onverwoerstbaar à vermogens van ziel zijn aangeboren
- René Descartes = alle mensen bij geboorte à zelfde vermogen MAAR kan getraind worden
- Locke = geest is tabula rasa à zelf kennis opbouwen doorheen het leven = aangeleerd
- Watson = grondleggers behaviorisme, persoonlijkheid à conditionering van S-R-associaties
à individuele verschillen zijn resultante van verschillen in leergeschiedenis
= aangeleerd
- Darwin <-> argument van de schepper (organisme zo aangepast WANT schepper = wijs)
= genen spelen belangrijke rol (evolutionaire psychologie)
- Galton = genialiteit is erfelijk
MAAR denkfout à rol van het milieu is ook belangrijk!
+ eugenetische conclusies
- Rest vorige eeuw = eugenetische beweging kende hele schare aanhangers
(eugenetica tijdens interbellum wel aanvaard)
Doelstelling en geschiedenis
Henri & Binet La psychologie individuelle
à oplossen van 2 problemen
- Hoe variëren psychische processen van individu tot individu (inter)
- Hoe variëren psychische processen onderling binnen één individu (intra)
è uiteindelijk niet meer gebruikt
= te veel connotatie met psychoanalytische theorie (Adler) en personologie
William Stern Differentiële psychologie
à 3-voudige taakomschrijving voor differentiële psychologie
- Beschrijven van aard en grootte verschillen in psychisch leven (beschrijven)
- Hoe manifesteren deze verschillen zich (methode)
- Welke factoren bepalen verschillen (verklaren)
è uitiendelijk niet meer gebruikt
= domein te groot:
- Psychologie van de intelligentie
- Persoonlijkheidspsychologie
ð Overkoepelnde term voor de psychologie van verschillen tussen mensen
Robert Yerkes Comparatieve psychologie
à eenheid brengen in takken van psychologie en die vergelijken
(vergelijkende of correlationele methode gebruiken)
è uiteindelijk niet meer gebruikt
= teveel focus op experimentele dierstudies
Oude China Individuele verschillen: testafnames van ambtenaren
Vb: al dan niet toekennen voor promotie
= competitieve ambtenarenexamens in Engeland
“niet iedereen is hetzelfde, we moeten iedereen op de juiste plaats toeschrijven”
Pythagoras Toelatingstests obv de leer van fysionomie
= innerlijke persoonlijkheidseigenschappen worden afgeleid uit uitwendige, observeerbare
persoonskenmerken
Plato ‘Ideale Staat’ à plaats waar individuen taken toegewezen krijgen waarvoor best geschikt
(mensen = verschillend vanaf geboorte)
+ militaire geschiktheidstests om soldaten van ‘ideale Staat’ te selecteren
Theophrastus ‘Karakters’
= persoonlijkheidstypen
“men kan een mens onderverdelen in verschillende types” = persoonlijkheidsverschillen
Juan de Dios Huarte y “examen de ingenios para las ciencias” = boek
Navarro à grote individuele verschillen, zowel in intelligentie als specifieke vaardigheden
= verplichten geschikte kennisdomein bestuderen (voordeel individu + staat)
Francis Galton <-> ‘het gemiddelde’ (citaat bergen Zwitserland)
= pionier in ontwerpen van allerlei meetinstrumenten om verschillen te meten
= pionier in aanleggen databestanden + statistische analyses + discussie nature-nurture
James McKeen Cattel2 = ‘mental tests’ à metingen van individuele vaardigheidsverschillen adhv proefjes
Alfred Binet Weg van de banaliteit à eerste officiële intelligentietest Stanford-Binet (Terman) test
= vnl. voor kinderen die achter liggen op school
Rest vorige eeuw Meting en beschrijving van individuele verschillen belandde na WOI en WOII in crisis
- Waardenconnotatie (goed-slecht continuüm)
- Problemen met treklabels (desindividerend: elk persoon is uniek)
, PROXIMALE VERKLARINGEN
PSYCHOLOGISCH = schrijven individuele verschillen toe aan verschillen op basisvaardigheden of
basisdimensies van de persoonlijkheid
- Plato = ontleedt de ziel in 2/3 delen
ð Rationele ziel, irrationele ziel en begeestering
- Huarte = belangrijkste individuele verschildimensies geassocieerd met wat toen belangrijskte
cognitieve functies van de geest waren (begrijpen, geheugen en verbeeldingskracht)
à “je kan maar 1 talent hebben” (compensatie, talenten sluiten elkaar uit)
BIOLOGISCH d
Humorale theorie = alle oerelementen (water, vuur, water, lucht) = aanwezig in lichaam als lichaamssappen
- Hippocrates à oerelementen = vier sappen of humores (bloed, zwarte gal, gele gal en flegma)
= ziekte à stoornis in evenwicht tussen de vier sappen
- Galenus à overwicht in elk van de vier humores is met een bepaald temperament verbonden
Frenologie = taxonomie van 35 mentale functies (21 affectieve, 14 intellectuele vermogens)
- Gall & Spurzheim à mentale functies = gebaseerd specifieke processen gelokaliseerd hersengebieden
à intensiteit vd functies wordt gereflecteerd in omtrek + externe topografie van de schedel
DISTALE VERKLARINGEN
HOROSCOPAAL = relatieve positie van planten op moment van geboorte bepalen/beïnvloeden/hangen
samen met persoonlijkheid en gebeurtenissen in levensloop
NATURE - NURTURE = leren vs ervaring
- Plato = reminiscentietheorie à kennis van Vormen (= objectieve werkelijkheid) = aangeboren
- Augustinus = ziel is immaterieel en onverwoerstbaar à vermogens van ziel zijn aangeboren
- René Descartes = alle mensen bij geboorte à zelfde vermogen MAAR kan getraind worden
- Locke = geest is tabula rasa à zelf kennis opbouwen doorheen het leven = aangeleerd
- Watson = grondleggers behaviorisme, persoonlijkheid à conditionering van S-R-associaties
à individuele verschillen zijn resultante van verschillen in leergeschiedenis
= aangeleerd
- Darwin <-> argument van de schepper (organisme zo aangepast WANT schepper = wijs)
= genen spelen belangrijke rol (evolutionaire psychologie)
- Galton = genialiteit is erfelijk
MAAR denkfout à rol van het milieu is ook belangrijk!
+ eugenetische conclusies
- Rest vorige eeuw = eugenetische beweging kende hele schare aanhangers
(eugenetica tijdens interbellum wel aanvaard)
