RFP2605 ASSIGNMENT 3 PORTFOLIO
SOLUTIONS 2025
, MBUDZISO 1
1.1.1
Muhumbulo wa “luambo lwa ḓamuni” u nga si vhe na mushumo kha zwitshavha zwa
nyambo nnzhi sa Soweto na Alexandra ngauri vhathu vha hone vha tshi khou shuma na
u tshimbidzana vha tshi bva kha maṱaelo a fhiraho muthihi. Hu na ndingano dza maipfi
na ndingano dza ndeme dzine dza vhonala kha zwitshavha izwo. Arali ha dzheniswa
luambo lwa ḓamuni, lu nga tendela muthu muthihi, fhedzi lwa sia vhanzhi vha songo
dzhenela. Ngauralo, tshivhumbeo tsha nyambo nnzhi tshi lavhelela luambo lune lwa
katela vhoṱhe, hu si luambo lune lwa tendela vhafhio fhedzi.
1.1.2
• Nyambo mbili: Ndi musi mugudi kana tshitshavha tshi tshi shumisa nyambo
mbili nga maanḓa (bivhili). Hei i sumbedza u kona ha mugudi u shumisa nyambo
yawe ya hayani na ya sekondari u itela u amba na u guda.
• Nyambo nnzhi: Ndi musi hu tshi vha na nyambo dzi fhiraho mbili, hu tshi
katelwa na dziṅwe nyambo dza tshitshavha kana kilasi. Hei i sumbedza u
tshimbidzana ha dzitshaka na tshikolo tshine tsha vha na vhagudi vha bva kha
madzangano o fhambanaho.
• Kha pfunzo ya Afrika Tshipembe: Nyambo mbili dzi thusa kha vhagudi vha bva
kha miṱa ine ya shumisa nyambo mbili fhedzi (sa Tshivenda na English), fhedzi
nyambo nnzhi ndi ndeme ngauri zwikolo zwa Afrika Tshipembe zwi na vhagudi
vha tshi bva kha miṱa yo fhambanaho ya nyambo (Xitsonga, isiZulu, Tshivenda,
isiXhosa, Afrikaans, na English).
1.2.1
Vhushai vhu ita uri vhagudi vha si kone u wana mabammbiri a vhuḓivhi, nga mulayo wa
uri vha si na bugu, dzikhomphyutha, kana tshibuli tsha u guda. Zwithivheli zwi
tshimbidzana na vhushai—u fana na khaedu dza mushumo, malwadze, na muvhala wa
miṱa—zwi ita uri vhagudi vha sedzane na thaidzo dza u vhala, ngauri vha si na tshikalo
tsha u ambiwa nga vhabebi vhavho kana u raliwa nga zwishumiswa zwa pfunzo.
1.2.2
Tsenguluso dza EGRA dzi katela u lingedza vhukoni ha u vhala kha magireidi a u thoma.
Dzi ita uri mugudisi a kone u vhona uri vhagudi vha bvela ngafhi na uri ndi ngani vha sa
khwinisi. U shumisa luambo lwa hayani kha EGRA zwi thusa uri mugudi a pfesese nga u
fhira arali hu tshi shumiswa luambo lwa sekondari, ngauri mugudi u kona u dzhenela
kha ndivho nga tshivhumbeo tshawe. Zwiṱalula zwa EGRA zwi sumbedza uri vhagudi vha
vha na nḓila ya u guda i khwaṱhaho arali vha thomiswa nga luambo lwa hayani.
SOLUTIONS 2025
, MBUDZISO 1
1.1.1
Muhumbulo wa “luambo lwa ḓamuni” u nga si vhe na mushumo kha zwitshavha zwa
nyambo nnzhi sa Soweto na Alexandra ngauri vhathu vha hone vha tshi khou shuma na
u tshimbidzana vha tshi bva kha maṱaelo a fhiraho muthihi. Hu na ndingano dza maipfi
na ndingano dza ndeme dzine dza vhonala kha zwitshavha izwo. Arali ha dzheniswa
luambo lwa ḓamuni, lu nga tendela muthu muthihi, fhedzi lwa sia vhanzhi vha songo
dzhenela. Ngauralo, tshivhumbeo tsha nyambo nnzhi tshi lavhelela luambo lune lwa
katela vhoṱhe, hu si luambo lune lwa tendela vhafhio fhedzi.
1.1.2
• Nyambo mbili: Ndi musi mugudi kana tshitshavha tshi tshi shumisa nyambo
mbili nga maanḓa (bivhili). Hei i sumbedza u kona ha mugudi u shumisa nyambo
yawe ya hayani na ya sekondari u itela u amba na u guda.
• Nyambo nnzhi: Ndi musi hu tshi vha na nyambo dzi fhiraho mbili, hu tshi
katelwa na dziṅwe nyambo dza tshitshavha kana kilasi. Hei i sumbedza u
tshimbidzana ha dzitshaka na tshikolo tshine tsha vha na vhagudi vha bva kha
madzangano o fhambanaho.
• Kha pfunzo ya Afrika Tshipembe: Nyambo mbili dzi thusa kha vhagudi vha bva
kha miṱa ine ya shumisa nyambo mbili fhedzi (sa Tshivenda na English), fhedzi
nyambo nnzhi ndi ndeme ngauri zwikolo zwa Afrika Tshipembe zwi na vhagudi
vha tshi bva kha miṱa yo fhambanaho ya nyambo (Xitsonga, isiZulu, Tshivenda,
isiXhosa, Afrikaans, na English).
1.2.1
Vhushai vhu ita uri vhagudi vha si kone u wana mabammbiri a vhuḓivhi, nga mulayo wa
uri vha si na bugu, dzikhomphyutha, kana tshibuli tsha u guda. Zwithivheli zwi
tshimbidzana na vhushai—u fana na khaedu dza mushumo, malwadze, na muvhala wa
miṱa—zwi ita uri vhagudi vha sedzane na thaidzo dza u vhala, ngauri vha si na tshikalo
tsha u ambiwa nga vhabebi vhavho kana u raliwa nga zwishumiswa zwa pfunzo.
1.2.2
Tsenguluso dza EGRA dzi katela u lingedza vhukoni ha u vhala kha magireidi a u thoma.
Dzi ita uri mugudisi a kone u vhona uri vhagudi vha bvela ngafhi na uri ndi ngani vha sa
khwinisi. U shumisa luambo lwa hayani kha EGRA zwi thusa uri mugudi a pfesese nga u
fhira arali hu tshi shumiswa luambo lwa sekondari, ngauri mugudi u kona u dzhenela
kha ndivho nga tshivhumbeo tshawe. Zwiṱalula zwa EGRA zwi sumbedza uri vhagudi vha
vha na nḓila ya u guda i khwaṱhaho arali vha thomiswa nga luambo lwa hayani.