CRIMINOLOGISCHE WETENSCHAPPEN
Prof: Opgenhaffen Tim
KU LEUVEN | 2024-2025
, Inleiding tot het recht
Examen en toelichting vak
Examen: meerkeuze, gesloten boek, met wetboek, (extra wetgeving papier),
- Inhoud: lessen worden opgenomen maar blijven maar 3 weken staan na de college, tijdens blok komen ze terug online.
Hoe de lessen?
o Basiscolleges( BC)
o Oefencolleges (OC)
o Themacolleges (TC)
Studiemateriaal: handboek, codex, toledo
- Leerdoelen: kennen, toepassen en kunnen: de lessen, de oefeningen (Toledo en oefencolleges), extra materiaal op Toledo
waarvan aangegeven te kennen, handboek tenzij aangegeven niet te kennen, monitoraten. Juridische basiskennis:
o Basisconcepten aanleren
o Recht leren begrijpen (actua)
o Recht leren vinden (wetboek)
o Recht leren gebruiken
1
, Inleiding tot het recht
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ...................................................................................................................................................................... 2
Inleidende College ................................................................................................................................................................. 8
Het recht? ................................................................................................................................................................................... 8
Een teaser............................................................................................................................................................................... 8
Wat leren we over recht?..................................................................................................................................................... 10
Praktisch ................................................................................................................................................................................... 11
Waarom het vak ‘Inleiding tot het recht’ ............................................................................................................................. 11
HC 1: wat is recht? .............................................................................................................................................................. 12
Objectief vs. Subjectief recht ................................................................................................................................................... 13
Wat is het verschil? .............................................................................................................................................................. 13
Objectief recht ..................................................................................................................................................................... 15
Subjectief recht .................................................................................................................................................................... 19
Het recht opdelen .................................................................................................................................................................... 20
Nationaal – internationaal – ssupranationaal ...................................................................................................................... 20
Publiek – privaat ................................................................................................................................................................... 20
HC 2: fundamentele beginselen van het recht ..................................................................................................................... 22
Alleen personen hebben rechtspersoonlijkheid ...................................................................................................................... 23
Rechtssubjecten ................................................................................................................................................................... 23
Rechtsobjecten ..................................................................................................................................................................... 25
Bronnen van recht .................................................................................................................................................................... 27
Materiële en formele bronnen van recht............................................................................................................................. 27
Materiële en formele wetten ............................................................................................................................................... 28
Voorrangsregels in het recht .................................................................................................................................................... 30
Inleiding ................................................................................................................................................................................ 30
De hogere wet gaat voor op de lagere wet .......................................................................................................................... 30
De bijzondere wet gaat voor op de algemene wet .............................................................................................................. 31
De nieuwere wet gaat voor op de oudere wet .................................................................................................................... 32
Recht interpreteren .................................................................................................................................................................. 33
HC 3: De Grondwet .............................................................................................................................................................. 35
Inleiding .................................................................................................................................................................................... 36
Basisbeginselen ........................................................................................................................................................................ 37
Rechtsstaat ........................................................................................................................................................................... 37
Soevereiniteit ....................................................................................................................................................................... 37
Scheiding de Machten .......................................................................................................................................................... 38
Grondwettelijke, parlementaire, erfelijke monarchie ......................................................................................................... 40
De grondwet wijzigen ............................................................................................................................................................... 42
2
, Inleiding tot het recht
HC 4: de staatstructuur/ de bevoegdheidsverdeling in België .............................................................................................. 43
De staatstructuur ..................................................................................................................................................................... 43
Van eenheidsstaat naar federale staat (p56-62) .................................................................................................................. 43
Taalgebieden als leidraad ..................................................................................................................................................... 44
Twee soorten deelstaten ..................................................................................................................................................... 45
De Bevoegdheden .................................................................................................................................................................... 46
Inleiding (p66) ...................................................................................................................................................................... 46
Basisprincipes van bevoegdheidsverdeling (p67-70) ........................................................................................................... 46
De bevoegdheden ................................................................................................................................................................ 51
Bevoegdheidsrechtelijke knopen ............................................................................................................................................. 53
Brussel .................................................................................................................................................................................. 53
Faciliteitengemeenten ......................................................................................................................................................... 54
HC 5: De wetgevende macht ................................................................................................................................................ 56
De wetgevende macht ......................................................................................................................................................... 57
Inleiding .................................................................................................................................................................................... 57
“De” wetgevende macht bestaat niet .................................................................................................................................. 57
Asymmetrische opbouw op deelstaatniveau ....................................................................................................................... 57
Belangrijk .............................................................................................................................................................................. 58
Samenstelling ........................................................................................................................................................................... 60
Federale wetgevende macht ................................................................................................................................................ 60
Deelstaten ............................................................................................................................................................................ 61
Statuut ...................................................................................................................................................................................... 63
Federale wetgevende macht ................................................................................................................................................ 63
Deelstaten ............................................................................................................................................................................ 63
Totstandkomingsproces wetgeving ......................................................................................................................................... 64
Federale wetgevende macht ................................................................................................................................................ 64
Wetsontwerp ................................................................................................................................................................... 64
Wetsvoorstel .................................................................................................................................................................... 65
Plenaire stemming ........................................................................................................................................................... 65
Alarmbelprocedure .......................................................................................................................................................... 66
Bekrachtiging en afkondiging ........................................................................................................................................... 66
Procedure 1 ...................................................................................................................................................................... 67
Procedure 2 ...................................................................................................................................................................... 67
Procedure 3 ...................................................................................................................................................................... 68
Deelstaten ............................................................................................................................................................................ 70
Werking in de tijd ................................................................................................................................................................. 70
Meerderheden ..................................................................................................................................................................... 72
3