INLEIDING SJD - SOCIAAL
Tentamenbundel samenvatting
SJD HU leerjaar 1
Inleiding SJD – onderdeel sociaal
,Inhoudsopgave
1.2 Samenleving: algemene begrippen ............................................................................................................ 2
1.3 De moderne samenleving.......................................................................................................................... 7
1.4 Parlementaire democratie ........................................................................................................................ 8
1.5 De rechtsstaat ........................................................................................................................................... 9
1.6 De verzorgingsstaat ................................................................................................................................. 11
2.1 Demografische ontwikkelingen ............................................................................................................... 12
2.2 Economische ontwikkelingen .................................................................................................................. 16
2.3 Sociaal-culturele ontwikkelingen............................................................................................................. 19
2.4 Technologische ontwikkelingen............................................................................................................... 21
2.5 Ecologische ontwikkelingen .................................................................................................................... 22
2.6 Politieke ontwikkelingen ......................................................................................................................... 24
1
, Deel 1: De Nederlandse samenleving
Kenmerken van De Nederlandse samenleving:
- Moderne samenleving,
- Parlementaire democratie
- Rechtsstaat
- Verzorgingsstaat
Sociale wetenschappen: wetenschap over gedrag van mensen
1.2 Samenleving: algemene begrippen
SOCIALE CULTUUR
• Samenleving: Groepering van mensen die samenleven.
• Maatschappij: Groepering van mensen die samenleven, samen werken, handelen en
instituten vormen. (Het is niet nodig dat iedereen binnen deze groep elkaar kent).
• Cultuurkenmerken: Kenmerken binnen de cultuur
• Cultuur: het geheel aan waarden, normen, attitudes en algemeen aanvaard gedrag
dat iedereen als lid van de samenleving leert en doorgeeft door middel van
leerprocessen (= Socialisatieproces).
• Socialisatie: het leerproces waarbij iemand ‘zijn’ cultuur leert.
o Primair: als mens-zijn functioneren (gezin van herkomst, sociale contacten)
o Secundair: in formele context functioneren (studie, werk of beroep)
• Waarden: Fundamentele ideeën over wat belangrijk is (respect/eerlijkheid)
• Normen: De concrete gedragsregels die volgens een bepaalde groepering bij een van
de waarden hoort.
• Attitude: Houding ten opzichte van iets of iemand (goedgekeurd/afgekeurd)
• Algemeen aanvaard gedrag: Gedrag wat is vastgesteld in routine/gewoontes/traditie
Culturen vergelijken: visie
• Cultuurrelativistische visie ® Iedereen heeft eigen normen en waarden en hiermee
heeft iedereen ook zijn eigen gelijk, vergelijken heeft hierbij geen zin.
• Universalisme ® Gaat ervan uit dat sommige waarden en normen voor iedereen
gelden.
• Pluralisme ® Individu heeft invloed van verschillende groeperingen en heeft hierbij
een meervoudige identiteit.
Culturen vergelijken: De zes cultuurdimensies van Geert Hofstede
• Grote of kleine machtsafstand ® dit gaat over de mate waarin in een cultuur
ongelijkheid of hiërarchie geaccepteerd wordt. Bij een grote machtsafstand is
verschil in macht tussen groeperingen normaal, bij een kleine machtsafstand is dit
onwenselijk. (NL: kleine machtsafstand)
• Individualisme of collectivisme ® hierbij gaat het om het belang van de eigen
verantwoordelijkheid en de zelfontplooiing van de mens (individualisme) of het
belang van de groepering en de wens erbij te willen horen (collectivisme).
(NL: individualistisch)
2
Tentamenbundel samenvatting
SJD HU leerjaar 1
Inleiding SJD – onderdeel sociaal
,Inhoudsopgave
1.2 Samenleving: algemene begrippen ............................................................................................................ 2
1.3 De moderne samenleving.......................................................................................................................... 7
1.4 Parlementaire democratie ........................................................................................................................ 8
1.5 De rechtsstaat ........................................................................................................................................... 9
1.6 De verzorgingsstaat ................................................................................................................................. 11
2.1 Demografische ontwikkelingen ............................................................................................................... 12
2.2 Economische ontwikkelingen .................................................................................................................. 16
2.3 Sociaal-culturele ontwikkelingen............................................................................................................. 19
2.4 Technologische ontwikkelingen............................................................................................................... 21
2.5 Ecologische ontwikkelingen .................................................................................................................... 22
2.6 Politieke ontwikkelingen ......................................................................................................................... 24
1
, Deel 1: De Nederlandse samenleving
Kenmerken van De Nederlandse samenleving:
- Moderne samenleving,
- Parlementaire democratie
- Rechtsstaat
- Verzorgingsstaat
Sociale wetenschappen: wetenschap over gedrag van mensen
1.2 Samenleving: algemene begrippen
SOCIALE CULTUUR
• Samenleving: Groepering van mensen die samenleven.
• Maatschappij: Groepering van mensen die samenleven, samen werken, handelen en
instituten vormen. (Het is niet nodig dat iedereen binnen deze groep elkaar kent).
• Cultuurkenmerken: Kenmerken binnen de cultuur
• Cultuur: het geheel aan waarden, normen, attitudes en algemeen aanvaard gedrag
dat iedereen als lid van de samenleving leert en doorgeeft door middel van
leerprocessen (= Socialisatieproces).
• Socialisatie: het leerproces waarbij iemand ‘zijn’ cultuur leert.
o Primair: als mens-zijn functioneren (gezin van herkomst, sociale contacten)
o Secundair: in formele context functioneren (studie, werk of beroep)
• Waarden: Fundamentele ideeën over wat belangrijk is (respect/eerlijkheid)
• Normen: De concrete gedragsregels die volgens een bepaalde groepering bij een van
de waarden hoort.
• Attitude: Houding ten opzichte van iets of iemand (goedgekeurd/afgekeurd)
• Algemeen aanvaard gedrag: Gedrag wat is vastgesteld in routine/gewoontes/traditie
Culturen vergelijken: visie
• Cultuurrelativistische visie ® Iedereen heeft eigen normen en waarden en hiermee
heeft iedereen ook zijn eigen gelijk, vergelijken heeft hierbij geen zin.
• Universalisme ® Gaat ervan uit dat sommige waarden en normen voor iedereen
gelden.
• Pluralisme ® Individu heeft invloed van verschillende groeperingen en heeft hierbij
een meervoudige identiteit.
Culturen vergelijken: De zes cultuurdimensies van Geert Hofstede
• Grote of kleine machtsafstand ® dit gaat over de mate waarin in een cultuur
ongelijkheid of hiërarchie geaccepteerd wordt. Bij een grote machtsafstand is
verschil in macht tussen groeperingen normaal, bij een kleine machtsafstand is dit
onwenselijk. (NL: kleine machtsafstand)
• Individualisme of collectivisme ® hierbij gaat het om het belang van de eigen
verantwoordelijkheid en de zelfontplooiing van de mens (individualisme) of het
belang van de groepering en de wens erbij te willen horen (collectivisme).
(NL: individualistisch)
2
