Elena Meert samenvatting sociaal recht 2024-2025
SOCIAAL RECHT – SAMENVATTING
- 3 studiepunten
- 100% schriftelijk examen
Combinatie van open en gesloten vragen
Open boek examen
1
,Elena Meert samenvatting sociaal recht 2024-2025
RECHTSMETHODOLOGIE:
OPBOUW VAN DE BAMADODEX:
Voorbeeld 1: Je wil meer weten of het ‘leefloon’, hoe kan je de relevante wetgeving hierover vinden
in je BAMACODEX?
• Mogelijkheid 1: via het alfabetisch register → ‘leefloon’ valt onder ‘maatschappelijke
integratie’ → wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke
integratie
• Mogelijkheid 2: je kijkt onder welke rechtsmaterie het ‘leefloon’ valt → ‘II. Sociale
zekerheidsrecht’ → daar overloop je de wetten → wet van 26 mei 2002 betreffende
het recht op maatschappelijke integratie
Voorbeeld 2: Er wordt jou gevraagd naar de voorwaarden voor een werkloosheidsuitkering. Hoe kan
je de relevante wetgeving hierover vinden in je BAMACODEX?
• Mogelijkheid 1: via het alfabetisch register → ‘werkloosheid’ → Koninklijk besluit van
25 november 1991 houdende de werkloosheidsreglementering
• Mogelijkheid 2: je kijkt onder welke rechtsmaterie het ‘werkloosheidsuitkeringen’
valt → ‘II. Sociale zekerheidsrecht’ → daar overloop je de wetten → Koninklijk besluit
van 25 november 1991 houdende de werkloosheidsreglementering
Structuur en indeling
1. De naam van de wet: beschrijft kort en bondig het onderwerp en de datum van goedkeuring
Voorbeeld: Wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie, B.S. 31 juli
2002.
2. Titels en hoofdstukken: behandelen elk een specifiek aspect van de wet
Voorbeeld:
Titel I : Recht op maatschappelijke integratie
Hoofdstuk I: Algemene bepalingen.
3. Afdelingen: elk hoofdstuk kan worden onderverdeeld in afdelingen voor verdere specificatie.
Voorbeeld: Afdeling 1: Maatschappelijke integratie voor personen jonger dan 25 jaar
4. Artikelen: vormen de kern van de wet. Elk artikel behandelt een specifieke regel of bepaling
Voorbeeld: Art. 1. Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.
2
,Elena Meert samenvatting sociaal recht 2024-2025
Kenmerken van de inhoud
Voorbeeld toegepast op het Koninklijk besluit van 25 november 1991 houdende de
werkloosheidsreglementering
Definities
Voorbeeld: “Art. 1. Voor de toepassing van dit besluit wordt verstaan onder: …”
Rechten en plichten
Voorbeeld: “Hoofdstuk II: Toelaatbaarheidsvoorwaarden” + “Art. 30. Om toegelaten te worden tot het
recht op werkloosheidsuitkeringen …”
Sancties
Voorbeeld: “Hoofdstuk X: Strafbepalingen” + ”Art. 175. De inbreuken op de bepalingen van dit
koninklijk besluit en van de uitvoeringsbesluiten ervan worden opgespoord, vastgesteld en bestraft
overeenkomstig het Sociaal Strafwetboek”
Overgangsbepalingen
Voorbeeld: “Hoofdstuk XI: Slotbepalingen” + “Art. 179. Dit besluit treedt in werking de eerst dag van
de zesde maand volgend op die gedurende welke het in het Belgisch Staatsblad is bekendgemaakt.
Opheffing van oude regelgeving
Voorbeeld: “Art. 177. Opgeheven worden: …”
3
, Elena Meert samenvatting sociaal recht 2024-2025
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING
1.1. SOCIAAL RECHT
“Het recht dat geen sociale rechtvaardigheid nastreeft is geen rechtvaardige recht” (Henri Rolin)
Benadrukt de essentiële relatie tussen recht en sociale rechtvaardigheid
Doel van recht: het creëren van een samenleving waar gelijkheid, vrijheid en menselijke samenleving
centraal staan
WAT IS SOCIAAL RECHT?
‣ Sociaal recht = het deelgebied van het recht dat zich richt op de bescherming van de sociale
en economische rechten van werknemers en burgers.
‣ Sociaal recht kan onderverdeeld worden in twee grote onderdelen:
1. Arbeidsrecht
2. Socialezekerheidsrecht
HISTORIEK
‣ Onze sociale zekerheid: het resultaat van 150 jaar (r)evolutie!
‣ Half 19e eeuw: hongersnood en sociale ontwrichting
• hongersnood door mislukte aardappeloogst (=basisvoeding)
• opkomst van de industrialisatie veroorzaakt neergang van de huisnijverheid
→ gevolg: mensen trekken massaal naar de steden op zoek naar werk → massale armoede
(opkomst van beluiken = dichtbebouwde, onhygenische arbeiderswijken)
‣ Coalitieverbod: arbeiders mochten zich niet verenigen (zoals vakbonden) om opkomsten en
stakingen te voorkomen
→ MAAR verenigen zich toch in onderlinge bijstandsmaatschappijen (illegaal)
‣ Idee leeft dat overheid moet tussenkomen in sociale kwesties, geïnspireerd op het model
van kanselier Bismarck (DL)
‣ 1848: oprichting van de lijfrentekas door de overheid → weinig succes door de lage lonen
van arbeiders
‣ 1866: coalitieverbod werd opgeheven → het ontstaan van vakbonden, ziekenfondsen en
vakverenigingen
‣ 1886: arbeidersprotesten en stakingen → eerste sociale maatregelen door de overheid:
• Beperken van vrouwen- en kinderarbeid
• Uitbetaling van de lonen in cash geld
‣ 1903: eerste wet op de arbeidsongevallen → kritiek: uitkering was beperkt tot helft van het
loon (grote stap in de bescherming van werknemers)
‣ 1928: wet voor tegemoetkoming aan gebrekkigen en verminkten
‣ 1930: wet op de kinderbijslag (om geboortecijfer te stimuleren)
4
SOCIAAL RECHT – SAMENVATTING
- 3 studiepunten
- 100% schriftelijk examen
Combinatie van open en gesloten vragen
Open boek examen
1
,Elena Meert samenvatting sociaal recht 2024-2025
RECHTSMETHODOLOGIE:
OPBOUW VAN DE BAMADODEX:
Voorbeeld 1: Je wil meer weten of het ‘leefloon’, hoe kan je de relevante wetgeving hierover vinden
in je BAMACODEX?
• Mogelijkheid 1: via het alfabetisch register → ‘leefloon’ valt onder ‘maatschappelijke
integratie’ → wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke
integratie
• Mogelijkheid 2: je kijkt onder welke rechtsmaterie het ‘leefloon’ valt → ‘II. Sociale
zekerheidsrecht’ → daar overloop je de wetten → wet van 26 mei 2002 betreffende
het recht op maatschappelijke integratie
Voorbeeld 2: Er wordt jou gevraagd naar de voorwaarden voor een werkloosheidsuitkering. Hoe kan
je de relevante wetgeving hierover vinden in je BAMACODEX?
• Mogelijkheid 1: via het alfabetisch register → ‘werkloosheid’ → Koninklijk besluit van
25 november 1991 houdende de werkloosheidsreglementering
• Mogelijkheid 2: je kijkt onder welke rechtsmaterie het ‘werkloosheidsuitkeringen’
valt → ‘II. Sociale zekerheidsrecht’ → daar overloop je de wetten → Koninklijk besluit
van 25 november 1991 houdende de werkloosheidsreglementering
Structuur en indeling
1. De naam van de wet: beschrijft kort en bondig het onderwerp en de datum van goedkeuring
Voorbeeld: Wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie, B.S. 31 juli
2002.
2. Titels en hoofdstukken: behandelen elk een specifiek aspect van de wet
Voorbeeld:
Titel I : Recht op maatschappelijke integratie
Hoofdstuk I: Algemene bepalingen.
3. Afdelingen: elk hoofdstuk kan worden onderverdeeld in afdelingen voor verdere specificatie.
Voorbeeld: Afdeling 1: Maatschappelijke integratie voor personen jonger dan 25 jaar
4. Artikelen: vormen de kern van de wet. Elk artikel behandelt een specifieke regel of bepaling
Voorbeeld: Art. 1. Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.
2
,Elena Meert samenvatting sociaal recht 2024-2025
Kenmerken van de inhoud
Voorbeeld toegepast op het Koninklijk besluit van 25 november 1991 houdende de
werkloosheidsreglementering
Definities
Voorbeeld: “Art. 1. Voor de toepassing van dit besluit wordt verstaan onder: …”
Rechten en plichten
Voorbeeld: “Hoofdstuk II: Toelaatbaarheidsvoorwaarden” + “Art. 30. Om toegelaten te worden tot het
recht op werkloosheidsuitkeringen …”
Sancties
Voorbeeld: “Hoofdstuk X: Strafbepalingen” + ”Art. 175. De inbreuken op de bepalingen van dit
koninklijk besluit en van de uitvoeringsbesluiten ervan worden opgespoord, vastgesteld en bestraft
overeenkomstig het Sociaal Strafwetboek”
Overgangsbepalingen
Voorbeeld: “Hoofdstuk XI: Slotbepalingen” + “Art. 179. Dit besluit treedt in werking de eerst dag van
de zesde maand volgend op die gedurende welke het in het Belgisch Staatsblad is bekendgemaakt.
Opheffing van oude regelgeving
Voorbeeld: “Art. 177. Opgeheven worden: …”
3
, Elena Meert samenvatting sociaal recht 2024-2025
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING
1.1. SOCIAAL RECHT
“Het recht dat geen sociale rechtvaardigheid nastreeft is geen rechtvaardige recht” (Henri Rolin)
Benadrukt de essentiële relatie tussen recht en sociale rechtvaardigheid
Doel van recht: het creëren van een samenleving waar gelijkheid, vrijheid en menselijke samenleving
centraal staan
WAT IS SOCIAAL RECHT?
‣ Sociaal recht = het deelgebied van het recht dat zich richt op de bescherming van de sociale
en economische rechten van werknemers en burgers.
‣ Sociaal recht kan onderverdeeld worden in twee grote onderdelen:
1. Arbeidsrecht
2. Socialezekerheidsrecht
HISTORIEK
‣ Onze sociale zekerheid: het resultaat van 150 jaar (r)evolutie!
‣ Half 19e eeuw: hongersnood en sociale ontwrichting
• hongersnood door mislukte aardappeloogst (=basisvoeding)
• opkomst van de industrialisatie veroorzaakt neergang van de huisnijverheid
→ gevolg: mensen trekken massaal naar de steden op zoek naar werk → massale armoede
(opkomst van beluiken = dichtbebouwde, onhygenische arbeiderswijken)
‣ Coalitieverbod: arbeiders mochten zich niet verenigen (zoals vakbonden) om opkomsten en
stakingen te voorkomen
→ MAAR verenigen zich toch in onderlinge bijstandsmaatschappijen (illegaal)
‣ Idee leeft dat overheid moet tussenkomen in sociale kwesties, geïnspireerd op het model
van kanselier Bismarck (DL)
‣ 1848: oprichting van de lijfrentekas door de overheid → weinig succes door de lage lonen
van arbeiders
‣ 1866: coalitieverbod werd opgeheven → het ontstaan van vakbonden, ziekenfondsen en
vakverenigingen
‣ 1886: arbeidersprotesten en stakingen → eerste sociale maatregelen door de overheid:
• Beperken van vrouwen- en kinderarbeid
• Uitbetaling van de lonen in cash geld
‣ 1903: eerste wet op de arbeidsongevallen → kritiek: uitkering was beperkt tot helft van het
loon (grote stap in de bescherming van werknemers)
‣ 1928: wet voor tegemoetkoming aan gebrekkigen en verminkten
‣ 1930: wet op de kinderbijslag (om geboortecijfer te stimuleren)
4
