Deel 6: stress respons
: mentale stress , maar ook fysiologische stress
(stressreactie die ons lichaam krijgt als respons op ziekt)
Hans Selye’s concept vn stress
→ versch experimenten met proefdieren:
blootstellen aan schadelijke sto en → allemaal
reageren met hetzelfde syndroom van
veranderingen, of "stress triade“
- Groeien bijnieren
- Krimpen lymfatische organen
- Bloedingen via gasto-intestinale ulcera
Stress
Niet-specifieke toestand van fysieke & psychische opwinding ten gevolge van STRESSOR
→ bedreigt homeostase (bij chronische stress)
Riskeren om in toestand vn te veel/ te weinig te komen bij verlaten vn
homeostse
- Te weinig → immuundeficiëntie
- Te veel → overmaat hormonen secreteren
Verschillende antwoorden op stress
Normale reactie met stressor: heel sterk reageren
als stress wegvalt → kalm & terug in toestand vn voordien
(kan zich vaak voordoen vb 7 examens)
Adaptation: bij volgende keer stress, gaat minder zijn
Niet normaal: verlengde respons reactie →blijvende hoge fysische
stressrespons → uitputting vn stress systeem
Geen stress: ook niet goed
→ veel te grote risico’s nemen
→ niet alert genoeg
Stressor
= elke prikkel die stress respons uitlokt
→ extreme stimuli (te veel / te weinig van bijna alles)
→ vaak schadelijke of pijnlijke stimuli
→ bedreiging
→ verschillend voor verschillende individuen
,Mentale stress & Fysieke stress
- Ziekte
- Pijn
- Schade
- Extreme inspanning
General adaptation syndrome
- stressor → alarmfase gaat af
= direct, vechten of vluchten, geregisseerd dr sympathische zenuwstelsel
- 2efase: weerstandsfase →weerstand bieden om homeostase te beschermen
= gedomineerd door glucocorticoïden
- Hopen finaal dat systeem adapteert & terug in normale toestand komen= adaptie
Abnormaal: er blijft respons → uitputting
- bij burn-out
- alle energie kwijt die nodig zijn om te functioneren
- ook als lichaam fysieke stressor blijft ervaren → uitputtingsfase
= verlies van homeostase & falen van 1 of meer orgaansystemen
Geel: alarmfase
Rood: weerstandsfase
CRF: corticoïd releasing factor
→ hypofyse stimuleren om ACTH te maken →
signaal aan bijnier om cortisol te maken
Stress respons
Via cholinerge en serotonerge neurotransmittoren gaat hypothalamus
gestimuleerd w → hypofyse stimulatie → ACTH aanmaak → cortisol (gaat
zorgen voor neg feedback)
Langs andere kant worden sympatische zenuwuiteinden gestimuleerd
voor noradrenaline productie
, Catecholamine e ecten
Hersenen
- Toename bloedflow
- Toename glucose metabolisme
Cardiovasculair Systeem
- Stijging hartslag, contractiliteit
- Perifere vasoconstrictie
- Centrale vasodilatie
Respiratoir Systeem
- Bronchodilatie
- Toename ademhalingsfrequentie
- Toename O2 voorziening
Lever
- Toename glycogenolysis
- Toename gluconeogenesis
- Afname glycogenesis
Skeletale Spieren
- Toename glycogenolysis
- Toename dilatatie bloedvaten
- Omzetting glycogeen naar melkzuur
- Insulineweerstandigheid
Vetweefsel
- Toename lipolysis
- Toename vrije vetzuren en glycerol
Huid
- Afname bloeddoorstroming
GI Tractus
- Afname bloeddoorstroming
- Afname proteine synthese
Skelet
- Afname glucose opname en gebruik
Cortisol Secretie onder Stress
Cortisol aanmaak in bijnier → ACTH nodig die in anteriohypofyse aangemaakt dr stimulatie uit hypothalamus
Normale cortisol productie in lichaam: links
- Einde van nacht: stijging van CRH en ACTH
- Naar ochtend toe: cortisol piekt → maakt ons wakker
- Goede nachtrust: lage cortisol spiegel tijdens nacht
Bij stress: rechts
- ACTH piek en acute cortisol piek
- Stress gaat dus cortisol pieken uitlokken
: mentale stress , maar ook fysiologische stress
(stressreactie die ons lichaam krijgt als respons op ziekt)
Hans Selye’s concept vn stress
→ versch experimenten met proefdieren:
blootstellen aan schadelijke sto en → allemaal
reageren met hetzelfde syndroom van
veranderingen, of "stress triade“
- Groeien bijnieren
- Krimpen lymfatische organen
- Bloedingen via gasto-intestinale ulcera
Stress
Niet-specifieke toestand van fysieke & psychische opwinding ten gevolge van STRESSOR
→ bedreigt homeostase (bij chronische stress)
Riskeren om in toestand vn te veel/ te weinig te komen bij verlaten vn
homeostse
- Te weinig → immuundeficiëntie
- Te veel → overmaat hormonen secreteren
Verschillende antwoorden op stress
Normale reactie met stressor: heel sterk reageren
als stress wegvalt → kalm & terug in toestand vn voordien
(kan zich vaak voordoen vb 7 examens)
Adaptation: bij volgende keer stress, gaat minder zijn
Niet normaal: verlengde respons reactie →blijvende hoge fysische
stressrespons → uitputting vn stress systeem
Geen stress: ook niet goed
→ veel te grote risico’s nemen
→ niet alert genoeg
Stressor
= elke prikkel die stress respons uitlokt
→ extreme stimuli (te veel / te weinig van bijna alles)
→ vaak schadelijke of pijnlijke stimuli
→ bedreiging
→ verschillend voor verschillende individuen
,Mentale stress & Fysieke stress
- Ziekte
- Pijn
- Schade
- Extreme inspanning
General adaptation syndrome
- stressor → alarmfase gaat af
= direct, vechten of vluchten, geregisseerd dr sympathische zenuwstelsel
- 2efase: weerstandsfase →weerstand bieden om homeostase te beschermen
= gedomineerd door glucocorticoïden
- Hopen finaal dat systeem adapteert & terug in normale toestand komen= adaptie
Abnormaal: er blijft respons → uitputting
- bij burn-out
- alle energie kwijt die nodig zijn om te functioneren
- ook als lichaam fysieke stressor blijft ervaren → uitputtingsfase
= verlies van homeostase & falen van 1 of meer orgaansystemen
Geel: alarmfase
Rood: weerstandsfase
CRF: corticoïd releasing factor
→ hypofyse stimuleren om ACTH te maken →
signaal aan bijnier om cortisol te maken
Stress respons
Via cholinerge en serotonerge neurotransmittoren gaat hypothalamus
gestimuleerd w → hypofyse stimulatie → ACTH aanmaak → cortisol (gaat
zorgen voor neg feedback)
Langs andere kant worden sympatische zenuwuiteinden gestimuleerd
voor noradrenaline productie
, Catecholamine e ecten
Hersenen
- Toename bloedflow
- Toename glucose metabolisme
Cardiovasculair Systeem
- Stijging hartslag, contractiliteit
- Perifere vasoconstrictie
- Centrale vasodilatie
Respiratoir Systeem
- Bronchodilatie
- Toename ademhalingsfrequentie
- Toename O2 voorziening
Lever
- Toename glycogenolysis
- Toename gluconeogenesis
- Afname glycogenesis
Skeletale Spieren
- Toename glycogenolysis
- Toename dilatatie bloedvaten
- Omzetting glycogeen naar melkzuur
- Insulineweerstandigheid
Vetweefsel
- Toename lipolysis
- Toename vrije vetzuren en glycerol
Huid
- Afname bloeddoorstroming
GI Tractus
- Afname bloeddoorstroming
- Afname proteine synthese
Skelet
- Afname glucose opname en gebruik
Cortisol Secretie onder Stress
Cortisol aanmaak in bijnier → ACTH nodig die in anteriohypofyse aangemaakt dr stimulatie uit hypothalamus
Normale cortisol productie in lichaam: links
- Einde van nacht: stijging van CRH en ACTH
- Naar ochtend toe: cortisol piekt → maakt ons wakker
- Goede nachtrust: lage cortisol spiegel tijdens nacht
Bij stress: rechts
- ACTH piek en acute cortisol piek
- Stress gaat dus cortisol pieken uitlokken
