Toetsmatrijs uitgewerkt Sociaal Functioneren
Handboek klinische ontwikkelingspsychologie
H1: Ontwikkeling en psychopathologie
OPP (ontwikkelingspsychopathologie): Een model ontwerpen dat de ontwikkeling van afwijkend
gedrag kan beschrijven én verklaren.
KLOP (klinische ontwikkelingspsychologie): Bekijkt de klinische implicaties van de verworven
inzichten en of er aanknopingspunten zijn voor wetenschappelijk onderbouwde preventie of gepaste
interventie
Wat is afwijking van de normale ontwikkeling?
- Afwijking blijft hoe dan ook een ruim begrip waarin nog andere aspecten meespelen en waarmee
de klinische ontwikkelingspsychologie rekening moet houden. Zo dient men ruime kennis te hebben
van de normale ontwikkeling. (weglopen kan bij een peuter (koppigheidsfase) normaal zijn en bij een
adolescent na een ruzie een kenmerk zijn van een slecht verlopend losmakingsproces).
- Het criterium hulp zoeken is bij de vraag of gedrag afwijkend is niet doorslaggevend aangezien
slechts een minderheid van de kinderen in de hulpverlening terecht komt (2%).
- Een belangrijk punt van discussie binnen de KLOP is de vraag hoe we een stoornis precies moeten
definiëren. Spreken we in termen van ‘deze persoon heeft wel/geen probleem (de categoriale
benadering)’ of hebben we het eerder over ‘deze persoon heeft in meer of mindere mate kenmerken
van een bepaald probleem (de dimensionele / kwantitatieve / psychometrische benadering)’?
- Michael Rutter maakt op basis van zijn Children’s Behaviour Questionnaire (CBQ) een opdeling in
kinderen die wel/niet lijden aan psychopathologie, volledig conform de categoriale benadering.
Bekende categoriale benaderingen van stoornissen zijn momenteel de Diagnostica land Statistical
Manual of Mental Disorders en de International Classification of Diseases.
- De categorieën werden oorspronkelijk afgeleid uit de psychiatrische praktijk en werkten top-down:
het was een hulpmiddel om gelijksoortige observaties te classificeren
- Plaatst men alle kinderen op een continuüm van ‘geen problemen’ tot ‘veel problemen’, dan
spreken we van een dimensionele benadering. Zo is er een dimensie ‘externaliserende problemen’
en ‘internaliserende problemen’. (Child Behaviour Check List (CBCL), Gedragsvragenlijst voor
kinderen).
- Deze aanpak begon met gegevens die verzameld zijn in grote steekproeven. Vervolgens werden er
met behulp van statistische technieken syndromen uit afgeleid. Deze syndromen kregen dan een
naam, zoals ‘aandachtsproblemen’ of ‘delinquentie’. Bottom-up benadering
Ontwikkelingstaken
- Van belang zijn de normale uitdagingen voor een kind op een bepaalde leeftijd, de zogenoemde
ontwikkelingstaken. In het licht van deze ontwikkelingstaken kunnen immers dagelijkse uitdagingen
(voor het eerst naar school gaan) spanningen meebrengen, observeerbaar in verandering in gedrag,
gevoelens en gedachten die evenwel geen signalen zijn van een afwijkende ontwikkeling, maar
onderdeel zijn van het min of meer succesvol doorlopen van een bepaalde ontwikkelingstaak.
- Stemmingswisselingen, impulsiviteit en oppositioneel gedrag zijn tot op zekere hoogte normatief in
de ontwikkeling en op zichzelf geen signaal van een psychische stoornis
- 2 tot 6 jaar: Van aanhankelijkheid naar zelfstandig gedrag, via experimenteren omgaan met eigen
temperament, eigen gedragsstijl ontwikkelen, frustratietolerantie vergroten, plaats delen met
anderen, minder egocentrisch, socialer gedrag, naar school gaan (eerste schooljaar)
Handboek klinische ontwikkelingspsychologie
H1: Ontwikkeling en psychopathologie
OPP (ontwikkelingspsychopathologie): Een model ontwerpen dat de ontwikkeling van afwijkend
gedrag kan beschrijven én verklaren.
KLOP (klinische ontwikkelingspsychologie): Bekijkt de klinische implicaties van de verworven
inzichten en of er aanknopingspunten zijn voor wetenschappelijk onderbouwde preventie of gepaste
interventie
Wat is afwijking van de normale ontwikkeling?
- Afwijking blijft hoe dan ook een ruim begrip waarin nog andere aspecten meespelen en waarmee
de klinische ontwikkelingspsychologie rekening moet houden. Zo dient men ruime kennis te hebben
van de normale ontwikkeling. (weglopen kan bij een peuter (koppigheidsfase) normaal zijn en bij een
adolescent na een ruzie een kenmerk zijn van een slecht verlopend losmakingsproces).
- Het criterium hulp zoeken is bij de vraag of gedrag afwijkend is niet doorslaggevend aangezien
slechts een minderheid van de kinderen in de hulpverlening terecht komt (2%).
- Een belangrijk punt van discussie binnen de KLOP is de vraag hoe we een stoornis precies moeten
definiëren. Spreken we in termen van ‘deze persoon heeft wel/geen probleem (de categoriale
benadering)’ of hebben we het eerder over ‘deze persoon heeft in meer of mindere mate kenmerken
van een bepaald probleem (de dimensionele / kwantitatieve / psychometrische benadering)’?
- Michael Rutter maakt op basis van zijn Children’s Behaviour Questionnaire (CBQ) een opdeling in
kinderen die wel/niet lijden aan psychopathologie, volledig conform de categoriale benadering.
Bekende categoriale benaderingen van stoornissen zijn momenteel de Diagnostica land Statistical
Manual of Mental Disorders en de International Classification of Diseases.
- De categorieën werden oorspronkelijk afgeleid uit de psychiatrische praktijk en werkten top-down:
het was een hulpmiddel om gelijksoortige observaties te classificeren
- Plaatst men alle kinderen op een continuüm van ‘geen problemen’ tot ‘veel problemen’, dan
spreken we van een dimensionele benadering. Zo is er een dimensie ‘externaliserende problemen’
en ‘internaliserende problemen’. (Child Behaviour Check List (CBCL), Gedragsvragenlijst voor
kinderen).
- Deze aanpak begon met gegevens die verzameld zijn in grote steekproeven. Vervolgens werden er
met behulp van statistische technieken syndromen uit afgeleid. Deze syndromen kregen dan een
naam, zoals ‘aandachtsproblemen’ of ‘delinquentie’. Bottom-up benadering
Ontwikkelingstaken
- Van belang zijn de normale uitdagingen voor een kind op een bepaalde leeftijd, de zogenoemde
ontwikkelingstaken. In het licht van deze ontwikkelingstaken kunnen immers dagelijkse uitdagingen
(voor het eerst naar school gaan) spanningen meebrengen, observeerbaar in verandering in gedrag,
gevoelens en gedachten die evenwel geen signalen zijn van een afwijkende ontwikkeling, maar
onderdeel zijn van het min of meer succesvol doorlopen van een bepaalde ontwikkelingstaak.
- Stemmingswisselingen, impulsiviteit en oppositioneel gedrag zijn tot op zekere hoogte normatief in
de ontwikkeling en op zichzelf geen signaal van een psychische stoornis
- 2 tot 6 jaar: Van aanhankelijkheid naar zelfstandig gedrag, via experimenteren omgaan met eigen
temperament, eigen gedragsstijl ontwikkelen, frustratietolerantie vergroten, plaats delen met
anderen, minder egocentrisch, socialer gedrag, naar school gaan (eerste schooljaar)
