Samenvatting deelexamen economie

1. DEFINITIE EN BEGRIPSAFBAKENING
DEFINITIE: WAT IS ECONOMIE?
Economie is de wetenschap die het menselijk gedrag bestudeert als relatie tussen doelen en schaarse
middelen die op verschillende manieren kunnen worden aangewend.

oneindige behoeften  schaarse goederen  probleem van keuze
economie analyseert keuzegedrag

marketing praat u behoeften aan
nieuwe goederen uitvinden  nieuwe behoeften

productie: - efficiënt: met zo weinig mogelijk middelen zo veel mogelijk produceren
- effectief: maken wat de mensen nodig hebben (moeilijk in te schatten)

3 uitgangspunten van klassieke economie:
- mens heeft onbeperkt aantal verlangens (behoeften)
- middelen om behoeften te bevredigen zijn in beperkte mate voorhanden (schaarste)
- mens wendt schaarse middelen zo aan dat hij in zo veel mogelijk behoeften kan voorzien (motor in
handelen is eigenbelang)

BEHOEFTEN
Een economische behoefte is het aanvoelen van een welvaartstekort en het verlangen naar een concreet
middel om in dit tekort te voorzien.

oneindige behoeften  maar enkele absolute of objectieve behoeften

HET ALLOCATIEVRAAGSTUK
oneindige behoeften & schaarse middelen  keuzeprobleem (= allocatievraagstuk)

4 hoofdvragen:

- Wat en ik welke hoeveelheid moet geproduceerd worden?
- Hoe moet geproduceerd worden? (welke combinatie van productiefactoren arbeid, kapitaal, natuur)
- Waar moet geproduceerd worden?
- Wie krijgt welk deel van productie? (verdelingsvraagstuk van heden en toekomst)

DE PRODUCTIEFACTOREN
arbeid - natuur - kapitaal

arbeid = menselijke input in productie
natuur = alle manieren waarop ons natuurlijk milieu op economisch vlak actief is
- inputfunctie: grondstoffen voor productie
- woonfunctie
- ruimtefunctie
- recreatiefunctie
- functie als afvalontvanger
kapitaal = alle hulpgoederen die we gebruiken om te produceren

,DE ECONOMISCHE HUISHOUDINGEN
gezinnen - bedrijven - overheid

gezinnen = grootste deel van consumptie: kopen meest & leveren productiefactoren door te gaan werken
en geld in bedrijven te beleggen
 vzw, (religieuze) gemeenschap,…
bedrijven = productie van goederen en diensten (doen dienst op productiefactoren bij gezinnen)
 publieke non-profitorganisaties (rusthuis van OCMW), privé non-profitorganisaties (zieken-
huizen, sportverenigingen, hulporganisaties)  profitorganisaties
 sociale onderneming: people, planet, profit (kringloopwinkel)
overheid = regulerende instantie + produceert goederen & diensten (onderwijs, wegennet,…)

SOORTEN ECONOMIEËN

DE VRIJEMARKTECONOMIE
komt voort uit liberalisme (individuele vrijheid staat voorop)

beslissingen worden op indiv. niveau genomen (consumenten én producenten)
 concurrentiestrijd tussen consumenten en producenten
prijsmechanisme regelt die strijd  allocatie gebeurt economisch doelmatig
- schaarse goederen = duur = enkel voor happy few

economische doelmatigheid: consument wil niet betalen voor goederen die niet aan hun wensen voldoen
technische doelmatigheid: - producent: prijzen zo laag mogelijk houden
- consument: met beperkte middelen zo veel mogelijk goederen verkrijgen

DE CENTRAAL GELEIDE ECONOMIE
basis = algemeen belang

productie staat niet voor maximaliseren van ieders eigenbelang maar werkt voor groep

productiemiddelen = publiek eigendom
overheid (= centrale instantie) bepaalt wat/hoeveel geproduceerd moet worden

initiatief tot productie is niet vrij  arbeidsmarkt is niet vrij

prijzen niet door vraag en aanbod bepaald maar door overheid

centraal geleide economie: stabiele economie  minder welvaartsverschillen

werkte niet: men is niet gemotiveerd omdat men niet individueel beloond wordt

DE GECORRIGEERDE MARKTECONOMIE
komt voort uit socialisme en inzichten van Keynes

werkt zoals vrijemarkteconomie mits een aantal aanpassingen
- individuele vrijheid
- solidariteit
- verantwoordelijkheid

, overheid stuurt bij: - staat in voor productie collectieve goederen
- streeft naar stabiele ontwikkeling met zo hoog mogelijke tewerkstelling en recht-
vaardige inkomensverdeling

veel inspraak en overleg met burgers (input bij opmaken regels)

HET PROTECTIONISME
correctie op vrije markt
ontstaan uit Mercantilisme (16e E)
‘welvaart hangt af van hoeveelh. kapitaal in land & totale hoeveelh. kapitaal op wereld is onveranderlijk’
 ene land heeft meer dus moet ander land met minder doen
 export bevorderen (subsidiëren)
 import ontmoedigen (belasten)
= eigen industrie beschermen tegen concurrentie uit buitenland

20e E: infant industry-denken
- eigen industrie bevoordelen & buitenlandse bedrijven tegenhouden (taksen, importrestricties)
 eigen industrie eerst uitbouwen voor ze in open concurrentie treedt met grote multinationals
 kleine bedrijven moeten met gelijke wapens kunnen strijden (anders niet eerlijk)

2. EEN KAPITALISTISCHE VRIJEMARKTECONOMIE
DE VRIJEMARKTECONOMIE

WAT?
de economie is vrij en niet gestuurd door de overheid  klassieke liberale economische school
 mogelijk door onzichtbare handprincipe
taak overheid: klimaat van orde en veiligheid scheppen (evt. minimale belasting)

WAAROM EEN VRIJEMARKTECONOMIE EEN ILLUSIE IS
veel regels die vrijheid inperken (met oog op veiligheid, gezondheid of welzijn)
 maar moeilijk onderscheid te maken of regels niet om economische redenen zijn
in praktijk onmogelijk omdat regels omtrent veiligheid heel tijds- en contextgebonden zijn

HET KAPITALISME

WAT?
het verschil ligt in het doel van de productie
Vroeger: Geld was voor consumptie (rijk  veel uitgeven)
Nu: geld voor concurrentiespel. Niet zo snel meer uitgeven

Centraal staat het maken van winst. Doel: verder groeien en uitbouwen. Herinvesteren, niet verspillen!

DE ZEGEN EN DE VLOEK VAN HET KAPITALISME
Voordelen: stimuleert innovatie en kwaliteit (bv Iphone), ondernemingsvriendelijk klimaat
Nadelen: wie kapitaal heeft regeert, alles voor kostenefficiëntie