samenvatting Religie, zingeving en levensbeschouwing + module cultuursensitieve zorg

Inhoud
Hoofdstuk 1 en 2: integrale zorg en de rol van spirituele dimensies...................1
Hoofdstuk 3: verder graven in de spirituele dimensies – zinvol leven na
levensveranderende aandoeningen..................................................................13
Hoofdstuk 4 en 5: Gebrokenheid en kwaad.......................................................19
Hoofdstuk 6: Het levenseinde........................................................................... 33
Hoofdstuk 9: euthanasie................................................................................... 40
Examenvragen module cultuursensitieve zorg..................................................47




Hoofdstuk 1 en 2: integrale zorg en de rol van spirituele
dimensies
 Religie

, - Bekritiseren van verdeellelijkheid en benoemen van waarde van
eenheid

 Zinbeleving
- Verschillende acties omvat rond zin
 Zin zoeken, zin ontvangen, zin ervaren
- Breder dan enkel zin geven aan het leven

 Victor Frankl
- Psychiater
- Boek: Man's Search for Meaning
 gebaseerd op zijn ervaringen in WO II in 3 concentratiekampen
 Deel 1: analyseert bevindingen en ervaringen in het kamp
 Deel 2: introduceert visie van Frankl over betekenis en zinbeleving
(basis voor zijn logotherapie)
Logotherapie: aandacht voor zinbeleving in psychiatrische
therapien. Focussen op zingeving

- hoogste drijfveer van mens = zijn/haar zinsvervulling
- Innate inner search for meaning – de aangeboren drang tot betekenis
- leven stelt vragen aan ons en wij hebben opdracht om een antwoord te
formuleren
- Kritiek op piramide van Maslow: als basale (laagste) noden niet vervuld
zijn, dan is nood aan zin en betekenis de meest dringende

 Maslow
- mens ontwikkeld zichzelf door van behoefte niveau naar behoefte
niveau te evolureren
- Ontwikkelen door voldoen aan nood aan voedsel en vloeistof
 Zijn primaire behoefte mens
 Moet dit voldoen om zichzelf te ontwikkelen naar volgende niveau
(veiligheid)

- Topje: zingeving
 als alle noden voldaan zijn heb je tijd om te reflecteren naar
zinbeleving
 Behoort niet tot basale noden

- Viktor franken is mee oneens:
 zegt als ik in kampen was dan waren mijn basisnoden (voesel,
veilighied… ) niet voldaan, maar hij was wel bezig met zin zoeken en
betekenis zoeken
 zegt dat de piramide niet klopt
 Zinbeleving = grootste drijfveer van de mens
uitgedaagt om zin te zoeken en zo zinvol mogelijk te leven
Dit is volgens hem het hoogste dat er is


 Spiritualiteit
 Spiritualiteit en religie – traditionele historieke begrijping

, - Hoe verhouden religie en spiritualiteit zich?
- Seculier: secularisatie:
 je leeft je leven zonder god
 Verstaat leven zonder god
 Samenleving niet verstaan vanuit perspectief van religie of god

- Binnen religie ligt spiritualeit
 Is nog altijd zo maar niet meer voor heel de samenleving.
- Spiritualiteit = beleving van religie

 Spiritualiteit en religie – spiritueel, maar niet religieus
- Als religie niet meer primeert: religie is uitdrukkingsvorm van
spiritualiteit.
- Religie voorbeeld van spiritualiteit
 MAAR: religie en spiritualiteit nog altijd onderscheden met
secular


 Spiritualiteit en religie – all inclusive
- Spiritualiteit is een paraplu
 Alomvattende term voor zin van het leven
- Religie en seculier: 2 expressie vormen van spiritualiteit


 Activiteit van de spirituele dimensie
- zoals ademen: wezenlijk, buiten adem, bewust ademen,
de kunst van het ademen

- Ademen = automatisch
 maar je bent er wel van bewust in positieve en negatieve
omstandigheden
Positief: als je muziek speelt en je moet adem gebruiken als je
zingt, als je loopt, als je voor de zee staat. Je ademt diep in. Positief
bewust van ademhaling
Negatief: tekort aan adem. Bewust van hoe belangrijk adem is en
je hebt het niet of onvoldoende. Longziekte. Stekende pijn bij lopen.
Negatief bewust van ademhaling

- Dimensie in ons die actief is
 Zet ons aan voor maken van keuzes die leiden naar zo zinvol
mogelijk leven
Negatief: Bewust worden dat je tekort hebt aan zin en beleving
Positief: Veel momenten dat je op positieve manier bewust word van
volheid van leven

, - Continue (onbewuste en bewuste) activiteit met intensifiëring door
interne en externe factoren
- De spirituele dimensie van de mens is steeds actief
 Elke mens voortdurend bezig, vaak onbewust, om keuzes te maken
die verbindingen maken en die zin aan leven geven
 uiteindelijk doel = zo zinvol mogelijk leven geleid te hebben
 Zin of onzin beleven: verweven met andere dimensies van de mens
bv zin vinden in relaties (sociale dimensie), sport (fysische
dimensie), in gelukkig zijn (psychische dimensie), in geloven
(spirituele dimensie)

- verhoogde activiteit van de spirituele dimensie
 als mensen uitspraken doen over hun zinbeleving of het tekort eraan
 OORZAAK: zinbeleving, zoeken van zin, zindeficiëntie


De rol van de spirituele dimensies – integrale visie




- Mens = totaal van al zijn dimensies
 Verbonden en beinvloeden elkaar
 Spirituele dimensies: Dragende dimensie van omgekeerde driehoek.
Bv. suicidaal gedrag: combi letsel psychisch, zin tekot
(spiritualiteit)

- Fundamentele verbondenheid tussen dimensies
- Spirituele dimensie werkt door andere dimensies en is vaak ‘deal-
breaker’ cfr Frankl
- Existentiële laag is universeel (bv vertrouwen, hoop)
- Openheid op transcendente en/of religieuze laag
- Steeds actief: zinvol leven is een doel

- holistisch of integraal perspectief (biopsychosociaalspiritueel model)
 dynamisch, interacterend geheel van lichamelijke, psychische,
sociale en spirituele dimensie
 Dit mensbeeld: gehanteerd in integrale zorg
 Helaas: doet vooral inspanningen op lichamelijke, psychische en
sociale dimensies, niet spirituele dimensie