SAMENVATTING
PSYCHOANALYTISCHE
THERAPIE: COLLEGES
Amber Vercruysse
,IHOUDSTAFEL
HISTORISCHE SITUERING MECHANISTISCHE MENS – EN WERELDBEELD ................................................ 6
ASUMPTIES BINNEN HET MECHANISTISCHE MENS EN WERELDBEELD ................................................... 8
ASSUMPTIE 1: DE WERELD KAN STRIKT VOLGENS DE LOGICA BEGREPEN WORDEN .......................... 8
ASSUMPTIE 2: HET PSYCHISCHE IS EEN GEVOLG VAN MATERIËLE OORZAKEN ..... 9
PSYCHISCHE CAUSALITEIT OP EEN MEER RECHTSTREEKSE MANIER. ................................................. 10
WAT IS DE SUBJECTIEVE ERVARING: WAT IS HET OBJECT VAN DE PSYCHOLOOG/ WAT BESTUDEERT
EEN PSYCHOLOOG ................................................................................................................................. 16
STREAM OF CONSCIOUSNESS ............................................................................................................ 16
HET ASSOCIATIEVE NETWERK ............................................................................................................ 19
NARRATIEF OF VERHAAL .................................................................................................................... 20
GLOBALE PERSPECTIEF OP DE PSYCHISCHE ERVARING.......................................................................... 20
GLOBALE PERSPECTIEF OP PSYCHISCHE ERVARING ............................................................................... 22
DE INHOUDELIJKE EN DE STILISTISCHE DIMENSIE VAN DE TAAL ........................................................... 24
DE INHOUDELIJKE DIMENSIE/ DIMENSIE VAN DE BETEKENIS/ DIMENSIE VAN HET DENKEN, HET
BEWUSTE EN DE RATIONALITEIT ....................................................................................................... 24
DE STILISTISCHE DIMENSIE VAN TAAL ............................................................................................... 27
OVERGANGEN TUSSEN INHOUDELIJKE EN STILISTISCHE DIMENSIE ...................................................... 29
DE LINGUÏSTISCHE RELATIE MET DE ANDER ALS DE BASISSTRUCTUUR VAN SUBJECTIEVE ERVARING . 31
DE CHAOS VAN DE VROEGE VISUELE ERVARING VAN KINDEREN .......................................................... 32
DE "KRUISING" VAN MOEDERTAAL EN LICHAAM IN DE VROEG ERVARING ........................................... 33
HET OPRIJZEN VAN HET VERDEELDE SUBJECT ....................................................................................... 35
FONOLOGISCHE TAAL IN DE VROEGSTE ERVARING ............................................................................... 37
DE OORSPRONG VAN TAAL .................................................................................................................... 38
DE TAAL STRUCTUREERT ELK NIVEAU VAN DE REALITEIT ...................................................................... 38
GRAPHE I DUIDT DE OORSPRONG VAN DE MENS AAN .......................................................................... 39
HET SYMBOLISCHE OP DE GRAPHE II (ROOD) ...................................................................................... 43
HET SUBJECT MET EEN TEKORT RICHT ZICH TOT DE ANDER (STAP 1) ............................................... 43
HET OPRIJZEN VAN BETEKENIS (STAP 2) ............................................................................................ 44
DE REST VAN DE CONSTRUCTIE VAN BETEKENIS (STAP 3) ................................................................. 44
DE IMPASSE OP DE ONDERSTE HELFT VAN DE GRAPHE: HET ‘VERVAGEN’ VAN HET SUBJECT .............. 46
HET IMAGINAIRE OP DE GRAPHE II (GROEN) ......................................................................................... 48
DE VERWIJZING NAAR HET IDEALE BEELD (STAP 1) ........................................................................... 50
DE IDENTIFICATIE MET HET IDEAALBEELD (STAP 2) ........................................................................... 51
DE IMPACT VAN HET EGO OP HET OPRIJZEN VAN BETEKENIS (STAP 3)............................................. 53
DE FUNDAMENTELE KARAKTERISTIEKEN VAN HET EGO ........................................................................ 54
1
, 1. HET EGO IS EEN IMAGINAIR FENOMEEN. ................................................................................. 54
2. HET EGO IS EEN VERSCHUIVEND FENOMEEN ........................................................................... 54
3. HET EGO BIEDT EEN GRENS DIE ONS TOELAAT DE DRIFTEN TE REGULEREN............................ 55
4. HET EGO GEEFT EEN BEPAALDE MATE VAN STABILITEIT AAN HET PSYCHISME ....................... 56
5. HET EGO IS DE ZETEL VAN HET NARCISME EN DE IJDELHEID: .................................................. 56
6. HET EGO IS EEN MASKERENDE INSTANTIE. .............................................................................. 56
7. HET EGO GEEFT DIRECTE AANLEIDING TOT RIVALITEIT EN AGRESSIE ...................................... 57
8. HET EGO IS DE ALIËNERENDE INSTANTIE BIJ UITSTEK .............................................................. 57
HET REËLE/ DRIFTMATIGE VAN DE GRAPHE II (BLAUW) ........................................................................ 58
ZICH WENDEN NAAR DE ANDER ALS REËEL OBJECT (STAP 1) ............................................................ 59
DE VERVLECHTING VAN HET SYMBOLISCHE (EN IMAGINAIRE) MET HET REËLE (STAP 2) ................. 61
IDENTITEIT EN IDEAAL ALS DE RESTANTEN VAN HET PROCES VAN BETEKENISGEVING (STAP 3) ...... 65
IMPASSE OP DE GRAPHE II – HET VERVAGEN VAN HET SUBJECT .......................................................... 66
KLINISCH VIGNET ................................................................................................................................... 68
CONCLUSIE............................................................................................................................................. 68
HET SYMBOLISCHE OP DE GRAPHE III (ROOD) ....................................................................................... 72
DE ANDER MET EEN TEKORT AANSPREKEN (STAP 1) ......................................................................... 74
HET OPRIJZEN VAN S(A/) (STAP 2) ..................................................................................................... 76
HET SYMBOLISCHE RESTPRODUCT IN DE BOVENSTE HELFT VAN DE GRAPHE (STAP 3) .................... 82
KLINISCHE ILLUSTRATIE.......................................................................................................................... 83
CONCLUSIE............................................................................................................................................. 83
GHET IMAGINAIRE OP DE GRAPHE III (GROEN) ..................................................................................... 87
DE REFERENTIE VAN DE ANDER NAAR DE STROOM VAN BEELDEN VAN VERLANGEN (STAP 1) ........ 87
HET OPRIJZEN VAN HET FANTASMA (STAP 2) .................................................................................... 88
DE INVLOED VAN HET FANTASMA OP DE EXTRACTIE VAN DE BETEKENAAR VAN HET TEKORT UIT HET
DISCOURS VAN DE ANDER (STAP 3) ................................................................................................... 90
KLINISCHE ILLUSTRATIE.......................................................................................................................... 91
DE BASISKARAKTERISTIEKEN VAN HET IMAGINAIRE OP DE BOVENSTE HELFT ...................................... 91
HET REËLE OP DE GRAPHE III (BLAUW) .................................................................................................. 94
DE ANDER ADRESSEREN (STAP 1) ...................................................................................................... 94
DE VERVLECHTING VAN DE SEKSUELE DRIFT MET DE SYMBOLISCHE PROCESSEN OP DE BOVENSTE
HELFT VAN DE GRAPH (STAP 2) ......................................................................................................... 96
IDENTIFICATIES ALS RESTPRODUCTEN VAN DE INSCRIPTIE VAN DE DRIFT OP DE BOVENSTE HELFT
VAN DE GRAPH (STAP 3) .................................................................................................................... 97
NEUROTISCHE SYMPTOMEN ALS RESULTAAT VAN HET FALEN VAN DE INSCRIPTIE VAN DE SEKSUELE
DRIFT OP DE BOVENSTE HELFT VAN DE GRAPHE................................................................................. 102
HET EXTRAHEREN VAN HET OBJECT A UIT DE ONDERSTE HELFT VAN DE GRAPHE ............................. 103
ALGEMENE OPMERKINGEN OM DE DISCUSSIE VAN DE GRAPHE MEE TE EINDIGEN ........................... 106
RELATIES DIE GESITUEERD KUNNEN WORDEN OP HET NIVEAU VAN HET EGO (IMAGINAIRE VAN DE
ONDERSTE HELFT)............................................................................................................................ 107
2
, RELATIES GESITUEERD OP HET SYMBOLISCHE VAN DE ONDERSTE HELFT ....................................... 107
RELATIES OP NIVEAU VAN HET IMAGINAIRE OP DE BOVENSTE HELFT ............................................ 108
RELATIES OP NIVEAU VAN HET SYMBOLISCHE OP DE BOVENSTE HELFT ......................................... 108
DE EERSTE ONTMOETING MET DE ANALYTICUS/A OP DE GRAPHE ..................................................... 111
VERSCHILLENDE TYPEN VAN KLACHTEN EN SYMPTOMEN SITUEREN OP DE GRAPHE (STAP 1) ...... 113
HET ANALYTISCHE PROCES (STAP 2) ................................................................................................ 117
DE EFFECTEN VAN DE BEHANDELING – HET EINDE VAN DE BEHANDELING (STAP 3) ..................... 120
TECHNISCHE ASPECTEN VAN HET BEGIN VAN DE THERAPIE ............................................................... 128
WAT DOET EEN ANALYTISCH THERAPEUT NORMAAL GESPROKEN IN HET DAAROPVOLGENDE
PRELIMINAIRE GESPREK? ................................................................................................................. 129
DE ANALYTICUS/A KAN THEORETISCH GEZIEN VERSCHILLENDE POSITIES INNEMEN: ..................... 130
WAT ZIJN DE BELANGRIJKSTE PUNTEN WAAROVER AFSPRAKEN MOETEN WORDEN GEMAAKT AAN HET
BEGIN VAN DE THERAPIE? ................................................................................................................... 133
DE LENGTE VAN EEN SESSIE ............................................................................................................. 133
DE PRIJS VAN EEN SESSIE ................................................................................................................. 133
DE BETAALMETHODE ....................................................................................................................... 133
DE FREQUENTIE VAN DE SESSIES ..................................................................................................... 133
DE REGELMATIGHEID VAN DE SESSIES ............................................................................................ 133
HET MOMENT WAAROP DE SESSIES PLAATSVINDEN....................................................................... 134
OMGAAN MET GEMISTE SESSIES ..................................................................................................... 134
DE DUUR VAN DE THERAPIE ............................................................................................................ 134
TOEPASSING VAN DE REGEL VAN VRIJE ASSOCIATIE ....................................................................... 134
VERTROUWELIJKHEID ...................................................................................................................... 135
HOOP GEVEN / VERTROUWEN IN DE BEHANDELING UITEN............................................................ 135
HET BIEDEN VAN EEN GESCHIKTE FYSIEKE OMGEVING ................................................................... 135
TECHNISCHE RICHTLIJNEN VOOR DE EIGENLIJKE THERAPIE ................................................................ 136
TECHNIEKEN EN INTERVENTIES ........................................................................................................... 137
STILTE............................................................................................................................................... 137
VRAGEN STELLEN ............................................................................................................................. 137
INTERPRETATIES .............................................................................................................................. 138
CONSTRUCTIES ................................................................................................................................ 139
OM SAMEN TE VATTEN.................................................................................................................... 139
DE BEËINDIGING VAN DE THERAPIE .................................................................................................... 140
3
PSYCHOANALYTISCHE
THERAPIE: COLLEGES
Amber Vercruysse
,IHOUDSTAFEL
HISTORISCHE SITUERING MECHANISTISCHE MENS – EN WERELDBEELD ................................................ 6
ASUMPTIES BINNEN HET MECHANISTISCHE MENS EN WERELDBEELD ................................................... 8
ASSUMPTIE 1: DE WERELD KAN STRIKT VOLGENS DE LOGICA BEGREPEN WORDEN .......................... 8
ASSUMPTIE 2: HET PSYCHISCHE IS EEN GEVOLG VAN MATERIËLE OORZAKEN ..... 9
PSYCHISCHE CAUSALITEIT OP EEN MEER RECHTSTREEKSE MANIER. ................................................. 10
WAT IS DE SUBJECTIEVE ERVARING: WAT IS HET OBJECT VAN DE PSYCHOLOOG/ WAT BESTUDEERT
EEN PSYCHOLOOG ................................................................................................................................. 16
STREAM OF CONSCIOUSNESS ............................................................................................................ 16
HET ASSOCIATIEVE NETWERK ............................................................................................................ 19
NARRATIEF OF VERHAAL .................................................................................................................... 20
GLOBALE PERSPECTIEF OP DE PSYCHISCHE ERVARING.......................................................................... 20
GLOBALE PERSPECTIEF OP PSYCHISCHE ERVARING ............................................................................... 22
DE INHOUDELIJKE EN DE STILISTISCHE DIMENSIE VAN DE TAAL ........................................................... 24
DE INHOUDELIJKE DIMENSIE/ DIMENSIE VAN DE BETEKENIS/ DIMENSIE VAN HET DENKEN, HET
BEWUSTE EN DE RATIONALITEIT ....................................................................................................... 24
DE STILISTISCHE DIMENSIE VAN TAAL ............................................................................................... 27
OVERGANGEN TUSSEN INHOUDELIJKE EN STILISTISCHE DIMENSIE ...................................................... 29
DE LINGUÏSTISCHE RELATIE MET DE ANDER ALS DE BASISSTRUCTUUR VAN SUBJECTIEVE ERVARING . 31
DE CHAOS VAN DE VROEGE VISUELE ERVARING VAN KINDEREN .......................................................... 32
DE "KRUISING" VAN MOEDERTAAL EN LICHAAM IN DE VROEG ERVARING ........................................... 33
HET OPRIJZEN VAN HET VERDEELDE SUBJECT ....................................................................................... 35
FONOLOGISCHE TAAL IN DE VROEGSTE ERVARING ............................................................................... 37
DE OORSPRONG VAN TAAL .................................................................................................................... 38
DE TAAL STRUCTUREERT ELK NIVEAU VAN DE REALITEIT ...................................................................... 38
GRAPHE I DUIDT DE OORSPRONG VAN DE MENS AAN .......................................................................... 39
HET SYMBOLISCHE OP DE GRAPHE II (ROOD) ...................................................................................... 43
HET SUBJECT MET EEN TEKORT RICHT ZICH TOT DE ANDER (STAP 1) ............................................... 43
HET OPRIJZEN VAN BETEKENIS (STAP 2) ............................................................................................ 44
DE REST VAN DE CONSTRUCTIE VAN BETEKENIS (STAP 3) ................................................................. 44
DE IMPASSE OP DE ONDERSTE HELFT VAN DE GRAPHE: HET ‘VERVAGEN’ VAN HET SUBJECT .............. 46
HET IMAGINAIRE OP DE GRAPHE II (GROEN) ......................................................................................... 48
DE VERWIJZING NAAR HET IDEALE BEELD (STAP 1) ........................................................................... 50
DE IDENTIFICATIE MET HET IDEAALBEELD (STAP 2) ........................................................................... 51
DE IMPACT VAN HET EGO OP HET OPRIJZEN VAN BETEKENIS (STAP 3)............................................. 53
DE FUNDAMENTELE KARAKTERISTIEKEN VAN HET EGO ........................................................................ 54
1
, 1. HET EGO IS EEN IMAGINAIR FENOMEEN. ................................................................................. 54
2. HET EGO IS EEN VERSCHUIVEND FENOMEEN ........................................................................... 54
3. HET EGO BIEDT EEN GRENS DIE ONS TOELAAT DE DRIFTEN TE REGULEREN............................ 55
4. HET EGO GEEFT EEN BEPAALDE MATE VAN STABILITEIT AAN HET PSYCHISME ....................... 56
5. HET EGO IS DE ZETEL VAN HET NARCISME EN DE IJDELHEID: .................................................. 56
6. HET EGO IS EEN MASKERENDE INSTANTIE. .............................................................................. 56
7. HET EGO GEEFT DIRECTE AANLEIDING TOT RIVALITEIT EN AGRESSIE ...................................... 57
8. HET EGO IS DE ALIËNERENDE INSTANTIE BIJ UITSTEK .............................................................. 57
HET REËLE/ DRIFTMATIGE VAN DE GRAPHE II (BLAUW) ........................................................................ 58
ZICH WENDEN NAAR DE ANDER ALS REËEL OBJECT (STAP 1) ............................................................ 59
DE VERVLECHTING VAN HET SYMBOLISCHE (EN IMAGINAIRE) MET HET REËLE (STAP 2) ................. 61
IDENTITEIT EN IDEAAL ALS DE RESTANTEN VAN HET PROCES VAN BETEKENISGEVING (STAP 3) ...... 65
IMPASSE OP DE GRAPHE II – HET VERVAGEN VAN HET SUBJECT .......................................................... 66
KLINISCH VIGNET ................................................................................................................................... 68
CONCLUSIE............................................................................................................................................. 68
HET SYMBOLISCHE OP DE GRAPHE III (ROOD) ....................................................................................... 72
DE ANDER MET EEN TEKORT AANSPREKEN (STAP 1) ......................................................................... 74
HET OPRIJZEN VAN S(A/) (STAP 2) ..................................................................................................... 76
HET SYMBOLISCHE RESTPRODUCT IN DE BOVENSTE HELFT VAN DE GRAPHE (STAP 3) .................... 82
KLINISCHE ILLUSTRATIE.......................................................................................................................... 83
CONCLUSIE............................................................................................................................................. 83
GHET IMAGINAIRE OP DE GRAPHE III (GROEN) ..................................................................................... 87
DE REFERENTIE VAN DE ANDER NAAR DE STROOM VAN BEELDEN VAN VERLANGEN (STAP 1) ........ 87
HET OPRIJZEN VAN HET FANTASMA (STAP 2) .................................................................................... 88
DE INVLOED VAN HET FANTASMA OP DE EXTRACTIE VAN DE BETEKENAAR VAN HET TEKORT UIT HET
DISCOURS VAN DE ANDER (STAP 3) ................................................................................................... 90
KLINISCHE ILLUSTRATIE.......................................................................................................................... 91
DE BASISKARAKTERISTIEKEN VAN HET IMAGINAIRE OP DE BOVENSTE HELFT ...................................... 91
HET REËLE OP DE GRAPHE III (BLAUW) .................................................................................................. 94
DE ANDER ADRESSEREN (STAP 1) ...................................................................................................... 94
DE VERVLECHTING VAN DE SEKSUELE DRIFT MET DE SYMBOLISCHE PROCESSEN OP DE BOVENSTE
HELFT VAN DE GRAPH (STAP 2) ......................................................................................................... 96
IDENTIFICATIES ALS RESTPRODUCTEN VAN DE INSCRIPTIE VAN DE DRIFT OP DE BOVENSTE HELFT
VAN DE GRAPH (STAP 3) .................................................................................................................... 97
NEUROTISCHE SYMPTOMEN ALS RESULTAAT VAN HET FALEN VAN DE INSCRIPTIE VAN DE SEKSUELE
DRIFT OP DE BOVENSTE HELFT VAN DE GRAPHE................................................................................. 102
HET EXTRAHEREN VAN HET OBJECT A UIT DE ONDERSTE HELFT VAN DE GRAPHE ............................. 103
ALGEMENE OPMERKINGEN OM DE DISCUSSIE VAN DE GRAPHE MEE TE EINDIGEN ........................... 106
RELATIES DIE GESITUEERD KUNNEN WORDEN OP HET NIVEAU VAN HET EGO (IMAGINAIRE VAN DE
ONDERSTE HELFT)............................................................................................................................ 107
2
, RELATIES GESITUEERD OP HET SYMBOLISCHE VAN DE ONDERSTE HELFT ....................................... 107
RELATIES OP NIVEAU VAN HET IMAGINAIRE OP DE BOVENSTE HELFT ............................................ 108
RELATIES OP NIVEAU VAN HET SYMBOLISCHE OP DE BOVENSTE HELFT ......................................... 108
DE EERSTE ONTMOETING MET DE ANALYTICUS/A OP DE GRAPHE ..................................................... 111
VERSCHILLENDE TYPEN VAN KLACHTEN EN SYMPTOMEN SITUEREN OP DE GRAPHE (STAP 1) ...... 113
HET ANALYTISCHE PROCES (STAP 2) ................................................................................................ 117
DE EFFECTEN VAN DE BEHANDELING – HET EINDE VAN DE BEHANDELING (STAP 3) ..................... 120
TECHNISCHE ASPECTEN VAN HET BEGIN VAN DE THERAPIE ............................................................... 128
WAT DOET EEN ANALYTISCH THERAPEUT NORMAAL GESPROKEN IN HET DAAROPVOLGENDE
PRELIMINAIRE GESPREK? ................................................................................................................. 129
DE ANALYTICUS/A KAN THEORETISCH GEZIEN VERSCHILLENDE POSITIES INNEMEN: ..................... 130
WAT ZIJN DE BELANGRIJKSTE PUNTEN WAAROVER AFSPRAKEN MOETEN WORDEN GEMAAKT AAN HET
BEGIN VAN DE THERAPIE? ................................................................................................................... 133
DE LENGTE VAN EEN SESSIE ............................................................................................................. 133
DE PRIJS VAN EEN SESSIE ................................................................................................................. 133
DE BETAALMETHODE ....................................................................................................................... 133
DE FREQUENTIE VAN DE SESSIES ..................................................................................................... 133
DE REGELMATIGHEID VAN DE SESSIES ............................................................................................ 133
HET MOMENT WAAROP DE SESSIES PLAATSVINDEN....................................................................... 134
OMGAAN MET GEMISTE SESSIES ..................................................................................................... 134
DE DUUR VAN DE THERAPIE ............................................................................................................ 134
TOEPASSING VAN DE REGEL VAN VRIJE ASSOCIATIE ....................................................................... 134
VERTROUWELIJKHEID ...................................................................................................................... 135
HOOP GEVEN / VERTROUWEN IN DE BEHANDELING UITEN............................................................ 135
HET BIEDEN VAN EEN GESCHIKTE FYSIEKE OMGEVING ................................................................... 135
TECHNISCHE RICHTLIJNEN VOOR DE EIGENLIJKE THERAPIE ................................................................ 136
TECHNIEKEN EN INTERVENTIES ........................................................................................................... 137
STILTE............................................................................................................................................... 137
VRAGEN STELLEN ............................................................................................................................. 137
INTERPRETATIES .............................................................................................................................. 138
CONSTRUCTIES ................................................................................................................................ 139
OM SAMEN TE VATTEN.................................................................................................................... 139
DE BEËINDIGING VAN DE THERAPIE .................................................................................................... 140
3
