MUCOSALETSELS
MOND MUCOSALETSELS
1. Witte Afwijkingen
2. Niet-Epitheliale Witte Afwijkingen
3. Verruceus-Papillaire Afwijkingen
4. Vesiculo-Bulleuze Afwijkingen
5. Immuunstoornis Gerelateerde Afwijkingen
6. Ulceratieve Afwijkingen
7. Ulceratieve Afwijkingen met Microbiële oorzaak
8. Ulceratieve Afwijkingen bij onderliggende Immuunstoornissen
9. Rood-Blauwe Afwijkingen
10. Extravasculaire Mucosa Afwijkingen
11. Donker Gepigmenteerde Afwijkingen
12. Mesenchymale Afwijkingen
13. Vasculaire Afwijkingen
14. Neurogene Afwijkingen
15. Afwijkingen uitgaande van Vet
1. WITTE AFWIJKINGEN
Hyperkeratose
• Etio./ te lange protheserand met chronische frictie tot gevolg
o Kunstgebit dat te groot is teeltvorming door mechanische irritatie
hyperkeratose krijgen
• KO/ zwelling thv afbakening prothese, witte verkleuring
• R/ aanpassing prothese
o Eerst een paar dagen de prothese uitdoen om te zien of het komt door de prothese
Leukoedeem
• Etio./ Chronische aandoening.
o Vermoedelijk beïnvloed door zwaar roken en excessief gebruik van
alcohol
• KO/ Melkachtige, grijswitte verkleuring van het wangslijmvlies
o Bij twijfel moet men dit doorsturen lijkt kwaadaardig
Zij ook mensen die heel snel mondkanker kunnen ontwikkelen nog reden om door
te verwijzen
• R/ Geen therapie buiten voorlichting
WITTE AFWIJKING: REACTIEF
• Linea alba
• Stomatitis nicotina
• Solar cheilitis
• Lingua villosa
,• Lingua geographica
• Leukoplakie
• Hairy leukoplakia
• Lichen planus
• Chemische irritatie
LINEA ALBA
• Bijten of zuigen uit gewoonte op de wang
• Deze lijn past precies tussen de gebitselementen en geeft geen klachten.
• Deze afwijking wordt niet tot de leukoplakieën gerekend en is niet
premaligne
• Biopsie bij twijfel of als de afwijking verdacht is voor een leukoplakie of
lichen planus.
STOMATITIS NICOTINA
• Overmatig tabaksgebruik
A. Overmatig tabaksgebruik. sigarettenrook B. Stomatitis nicotina. Bij gebitsprothesedragers
langdurig in de mond houden leidt tot wordt de afwijking klinisch gekenmerkt door
hyperkeratotische veranderingen op het dorsum multipele focale keratotische papulae op het
van de tong. voorste deel van het palatum molle.
Bij twijfel (leukoplakie = ook een wit letsel, lichen planus, candidiasis) Biopsie. Witte letsel die niet
afschraapbaar zijn, kan gevaarlijk zijn. Als het afschraapbaar is, is het meestal candida
SOLAR CHEILITIS
• Etio./ langdurige blootstelling aan zonlicht (landarbeiders)
• KO/ bleke, atrofische mucosa van de onderlip met enige korstvorming
premaligne
o een biopsie is altijd geïndiceerd.
• R/ Vet houden van de lip, Labello stift.
o Zonlicht mijden.
o Lipshave bij atypie
o Follow-up is noodzakelijk
,LINGUA VILLOSA
• = reactieve wit/ bruine afwijking
• Etio./ antibiotica, corticosteroïden, mondspoelingen (teveel gebruiken)
als waterstofperoxyde, veel roken en eerdere (ioniserende) bestraling
• KO/ focaal of diffuus tongbeslag met een 'harig' aspect
• R/ afschrapen van de verlengde papillen
o Als men tong poetst gaat het weg
LINGUA GEOGRAPHICA
(synoniemen: landkaarttong, benign migratory glossitis, glossitis migrans)
• Etio./ Ongekend, verergering bij psychologische stresss
• KO/gladde, erythemateuze gebieden met aan de rand witte, afschilferende zones.
In de rode gebieden ontbreken de papillae filiformes. Binnen enkele dagen kan de
lingua geographica sterk van aspect zijn veranderd alsof het beeld zich verplaatst.
o Kan verschillende vormen aannemen met de tijd
o Kan op verschillende plaatsen komen met de tijd daarvan de naam
geographica
• R/ Therapie bestaat niet en is ook niet noodzakelijk. Patiënt moet wel worden gerustgesteld.
LEUKOPLAKIE
• Etio./
o Exogene factoren
overmatig gebruik van tabak en/ of
alcohol, een chronisch lokaal trauma
(constante belasting aan de tong) en een
lokaal inwerkende candidiasis.
o Endogene factoren
patiënten met ijzergebreksanemie (altijd bloedonderzoek doen) of met het
syndroom van Plummer Vinson (triade slikproblemen, oesofageale webs en
ferriprieve anemie)
o Idiopathische leukoplakie
• KO/ niet afstrijkbare afwijking
• R/ Verdwijnt niet na wegname van oorzakelijke prikkels.
o Vaker bij mannen dan bij vrouwen.
o ALTIJD BIOPSIE, PREMALIGNE
, HAIRY LEUKOPLAKIA
• Etio./ Epitheelhyperplasie als gevolg van een virusinfectie met Epstein
Barr virus (EBV).
o De patiënten zijn seropositief voor HIV en hebben in 10% van de
gevallen reeds AIDS op het moment dat de diagnose 'hairy
leukoplakia' wordt gesteld.
• KO/Hyperkeratotisch gebied met verticale 'ribbels', bilateraal aan de
tongranden.
• R/ Geen
LICHEN PLANUS
• Etio./ Onbekend
• KO/Symptoomloze atrofische vorm met witgrijze haarfijne lijntjes.
o Kantachtig patroon thv de wang witte lijntjes met daarrond rode
plekken
o Erosieve vorm gaat gepaard met ulceratie en wisselende pijnklachten.
o Meestal voorafgaand huidafwijkingen
• R/ Geen
o Bij twijfel Biopsie.
• DD/
o Leukoplakie, candidiasis, lupus erythematodes, pemphigus vulgaris, pemphigoïd,
erythema exudativum multiforme, lingua geographica, plaveiselcelcarcinoom,
medicament-gebruik en 'graft versus host disease'.
CHEMISCHE IRRITATIE
• Etio./ Regelmatig voorkomende oorzaken zijn alcohol (whisky-burn')
en acetylsalicylzuur.
• KO/ Een acuut ontstane, wittige, branderige laesie.
• R/ Het vermijden van of stoppen met de irriterende middelen en dan
verdwijnt het vanzelf. Het beslag is vaak eenvoudig te verwijderen.
2. NIET-EPITHELIALE WITTE AFWIJKINGEN
• Candidiasis
• Fordyce’s spots
MOND MUCOSALETSELS
1. Witte Afwijkingen
2. Niet-Epitheliale Witte Afwijkingen
3. Verruceus-Papillaire Afwijkingen
4. Vesiculo-Bulleuze Afwijkingen
5. Immuunstoornis Gerelateerde Afwijkingen
6. Ulceratieve Afwijkingen
7. Ulceratieve Afwijkingen met Microbiële oorzaak
8. Ulceratieve Afwijkingen bij onderliggende Immuunstoornissen
9. Rood-Blauwe Afwijkingen
10. Extravasculaire Mucosa Afwijkingen
11. Donker Gepigmenteerde Afwijkingen
12. Mesenchymale Afwijkingen
13. Vasculaire Afwijkingen
14. Neurogene Afwijkingen
15. Afwijkingen uitgaande van Vet
1. WITTE AFWIJKINGEN
Hyperkeratose
• Etio./ te lange protheserand met chronische frictie tot gevolg
o Kunstgebit dat te groot is teeltvorming door mechanische irritatie
hyperkeratose krijgen
• KO/ zwelling thv afbakening prothese, witte verkleuring
• R/ aanpassing prothese
o Eerst een paar dagen de prothese uitdoen om te zien of het komt door de prothese
Leukoedeem
• Etio./ Chronische aandoening.
o Vermoedelijk beïnvloed door zwaar roken en excessief gebruik van
alcohol
• KO/ Melkachtige, grijswitte verkleuring van het wangslijmvlies
o Bij twijfel moet men dit doorsturen lijkt kwaadaardig
Zij ook mensen die heel snel mondkanker kunnen ontwikkelen nog reden om door
te verwijzen
• R/ Geen therapie buiten voorlichting
WITTE AFWIJKING: REACTIEF
• Linea alba
• Stomatitis nicotina
• Solar cheilitis
• Lingua villosa
,• Lingua geographica
• Leukoplakie
• Hairy leukoplakia
• Lichen planus
• Chemische irritatie
LINEA ALBA
• Bijten of zuigen uit gewoonte op de wang
• Deze lijn past precies tussen de gebitselementen en geeft geen klachten.
• Deze afwijking wordt niet tot de leukoplakieën gerekend en is niet
premaligne
• Biopsie bij twijfel of als de afwijking verdacht is voor een leukoplakie of
lichen planus.
STOMATITIS NICOTINA
• Overmatig tabaksgebruik
A. Overmatig tabaksgebruik. sigarettenrook B. Stomatitis nicotina. Bij gebitsprothesedragers
langdurig in de mond houden leidt tot wordt de afwijking klinisch gekenmerkt door
hyperkeratotische veranderingen op het dorsum multipele focale keratotische papulae op het
van de tong. voorste deel van het palatum molle.
Bij twijfel (leukoplakie = ook een wit letsel, lichen planus, candidiasis) Biopsie. Witte letsel die niet
afschraapbaar zijn, kan gevaarlijk zijn. Als het afschraapbaar is, is het meestal candida
SOLAR CHEILITIS
• Etio./ langdurige blootstelling aan zonlicht (landarbeiders)
• KO/ bleke, atrofische mucosa van de onderlip met enige korstvorming
premaligne
o een biopsie is altijd geïndiceerd.
• R/ Vet houden van de lip, Labello stift.
o Zonlicht mijden.
o Lipshave bij atypie
o Follow-up is noodzakelijk
,LINGUA VILLOSA
• = reactieve wit/ bruine afwijking
• Etio./ antibiotica, corticosteroïden, mondspoelingen (teveel gebruiken)
als waterstofperoxyde, veel roken en eerdere (ioniserende) bestraling
• KO/ focaal of diffuus tongbeslag met een 'harig' aspect
• R/ afschrapen van de verlengde papillen
o Als men tong poetst gaat het weg
LINGUA GEOGRAPHICA
(synoniemen: landkaarttong, benign migratory glossitis, glossitis migrans)
• Etio./ Ongekend, verergering bij psychologische stresss
• KO/gladde, erythemateuze gebieden met aan de rand witte, afschilferende zones.
In de rode gebieden ontbreken de papillae filiformes. Binnen enkele dagen kan de
lingua geographica sterk van aspect zijn veranderd alsof het beeld zich verplaatst.
o Kan verschillende vormen aannemen met de tijd
o Kan op verschillende plaatsen komen met de tijd daarvan de naam
geographica
• R/ Therapie bestaat niet en is ook niet noodzakelijk. Patiënt moet wel worden gerustgesteld.
LEUKOPLAKIE
• Etio./
o Exogene factoren
overmatig gebruik van tabak en/ of
alcohol, een chronisch lokaal trauma
(constante belasting aan de tong) en een
lokaal inwerkende candidiasis.
o Endogene factoren
patiënten met ijzergebreksanemie (altijd bloedonderzoek doen) of met het
syndroom van Plummer Vinson (triade slikproblemen, oesofageale webs en
ferriprieve anemie)
o Idiopathische leukoplakie
• KO/ niet afstrijkbare afwijking
• R/ Verdwijnt niet na wegname van oorzakelijke prikkels.
o Vaker bij mannen dan bij vrouwen.
o ALTIJD BIOPSIE, PREMALIGNE
, HAIRY LEUKOPLAKIA
• Etio./ Epitheelhyperplasie als gevolg van een virusinfectie met Epstein
Barr virus (EBV).
o De patiënten zijn seropositief voor HIV en hebben in 10% van de
gevallen reeds AIDS op het moment dat de diagnose 'hairy
leukoplakia' wordt gesteld.
• KO/Hyperkeratotisch gebied met verticale 'ribbels', bilateraal aan de
tongranden.
• R/ Geen
LICHEN PLANUS
• Etio./ Onbekend
• KO/Symptoomloze atrofische vorm met witgrijze haarfijne lijntjes.
o Kantachtig patroon thv de wang witte lijntjes met daarrond rode
plekken
o Erosieve vorm gaat gepaard met ulceratie en wisselende pijnklachten.
o Meestal voorafgaand huidafwijkingen
• R/ Geen
o Bij twijfel Biopsie.
• DD/
o Leukoplakie, candidiasis, lupus erythematodes, pemphigus vulgaris, pemphigoïd,
erythema exudativum multiforme, lingua geographica, plaveiselcelcarcinoom,
medicament-gebruik en 'graft versus host disease'.
CHEMISCHE IRRITATIE
• Etio./ Regelmatig voorkomende oorzaken zijn alcohol (whisky-burn')
en acetylsalicylzuur.
• KO/ Een acuut ontstane, wittige, branderige laesie.
• R/ Het vermijden van of stoppen met de irriterende middelen en dan
verdwijnt het vanzelf. Het beslag is vaak eenvoudig te verwijderen.
2. NIET-EPITHELIALE WITTE AFWIJKINGEN
• Candidiasis
• Fordyce’s spots
