Thema 3: mobiliteit en houding
1. Mobiliteit en houding
1.1. Begrippen ‘mobiliteit’, ‘houding’
Mobiliteit = bewegen en voortbewegen.
Afhankelijk van: bewegingsapparaat + evenwicht, zenuwstelsel, mentale toestand.
Houding = wijze waarop ledematen t.g.o. elkaar staan.
Afhankelijk van: bewegingsapparaat (skelet, spieren, gewrichten) + evenwicht,
zenuwstelsel, mentale toestand.
Houding en mobiliteit hangen nauw samen à als er zich een “afwijking” voordoet in
bewegingsapparaat of het evenwicht of zenuwstelsel of mentale toestand dan zullen er
houdings- en mobiliteitsproblemen ontstaan.
Verandert de mobiliteit à de houding wordt beïnvloed (rugpijn à licht voorover gebogen
staan).
Een gedwongen houding à mobiliteit verminderd (knie en enkel in gips à moeite met
stappen).
1.2. De normale lichaamshouding en mobiliteit
1.2.1. Wat is een normale houding?
Recht, soepel en evenwichtig
Licht gebogen armen, gestrekte polsgewrichten, licht gebogen
vingers
Kniegewricht ligt gebogen
Voeten recht naar voor
Knieën licht gebogen
Lichte holle kromming thv onderrug
Rechte bovenrug
Ontspannen schouders
Hoofs ‘gedragen’ boven wervelkolom
Hyperextensie = knie in overstrekking, ≠ normaal in rusthouding.
Een baby en sommige ouderen hebben een groter steunvlakken
nodig.
1.2.2. Wat is een normale mobiliteit
Gewrichtswerking = soepel, zekere bewegingsmogelijkheid (bv ellebooggewricht =
scharniergewricht & heupgewricht = kogelgewricht).
Bij verstijving van gewricht = mobiliteitsdaling
Stijve houding
Soms hulp nodig door niet meer kunnen uitvoeren van bepaalde bewegingen
Bij beweeglijkheid elders dan gewrichten à mogelijks een fractuur (bv voetbalspelers à
tibia- en fibulafractuur)
1.2.3. Hoe het bewegingsapparaat positief beïnvloeden
Regelmatig oefenen van spieren en bewegen van gewrichten (goed voor):
Spierversterking
Minder kwetsbaarheid van de spieren
Soepelheid gewrichten
Andere belangrijke elementen:
Evenwichtige voeding
Aannemen van een natuurlijke houding
Beredeneerd belasten van spieren en gewrichten
Oog hebben voor signalen van het lichaam
, 1.2.4. Belang van lichaamsbeweging
Invullen van psychisch / sociale behoeften:
Manier om te ontladen (stress) à gezonde geest in een gezond lichaam.
Regelmatig bewegen
o Fitter voelen, minder snel moe
o Zich goed voelen
o Men vindt het leuk
o Vaak een sociale bezigheid
Bewegen houdt de lichamelijke conditie in stand
Positief beïnvloeding van ≠ stelsels
AH, bloedcirculatie, zenuwstelsel en spijsvertering verbeteren
Uithoudingsvermogen verbeteren
Spiermassa en -sterkte op peil houden
Gewrichten behouden hun beweeglijkheid
Goede conditie à beter evenwicht (meestal)
Gemakkelijker op gewicht blijven
Botten blijven sterk
Kans op hart- en vaatziekten, diabetes mellitus type 2 en colonkanker verminderen
Beweging werkt bloeddrukverlagend bij hypertensiepatiënten
1.3. Verzamelen van gegevens over mobiliteit en houding
1.3.1. Belang van gegevensverzameling
Een verpleegkundige taak om:
Van daaruit problemen af te leiden en verpleeginterventies te plannen
Een ruimer beeld van de ZO te verkrijgen ifv het stellen van een diagnose
De voorgeschreven therapie evalueren
1.3.2. Hoe informatie verzamelen
≠ bronnen van informatie ≠ wijzen van informatieverzameling
Actief informeren (ZO, familie, MZ)
Observeren van ZO (wat zie je? Wat hoor je? Wat voel je? Wat ruik je? + aftoetsen van
je observaties...)
Verpleegdossier
Info van arts, V, ondersteunend personeel, familie
Dan pas de verpleegkundige interventies.
1.3.3. Over wat informatie verzamelen?
Zie extra blad
2. Oorzaken van houdings-en mobiliteitsproblemen en dit naargelang situering van
het probleem
2.1. Oorzaken van houdings- en mobiliteitsproblemen
Ziekte / aangeboren afwijking: door vergroeiing in ruggenwervels in een
gedwongen stand lopen.
Ongeval / trauma / overbelasting: verbrand op de rug op de buik liggen in
het ziekenhuisbed.
Leeftijdsfase: trager lopen
2.2. Houdings- en mobiliteitsproblemen t.g.v. problemen aan het skelet
Ziekte / aangeboren afwijking: osteogenesis imperfecte een onvolledige
beenvorming en breken om de haverklap van een bot.
Ongeval / trauma / overbelasting: sporters botletsel krukken / rolstoel /
gedwongen houding.
1. Mobiliteit en houding
1.1. Begrippen ‘mobiliteit’, ‘houding’
Mobiliteit = bewegen en voortbewegen.
Afhankelijk van: bewegingsapparaat + evenwicht, zenuwstelsel, mentale toestand.
Houding = wijze waarop ledematen t.g.o. elkaar staan.
Afhankelijk van: bewegingsapparaat (skelet, spieren, gewrichten) + evenwicht,
zenuwstelsel, mentale toestand.
Houding en mobiliteit hangen nauw samen à als er zich een “afwijking” voordoet in
bewegingsapparaat of het evenwicht of zenuwstelsel of mentale toestand dan zullen er
houdings- en mobiliteitsproblemen ontstaan.
Verandert de mobiliteit à de houding wordt beïnvloed (rugpijn à licht voorover gebogen
staan).
Een gedwongen houding à mobiliteit verminderd (knie en enkel in gips à moeite met
stappen).
1.2. De normale lichaamshouding en mobiliteit
1.2.1. Wat is een normale houding?
Recht, soepel en evenwichtig
Licht gebogen armen, gestrekte polsgewrichten, licht gebogen
vingers
Kniegewricht ligt gebogen
Voeten recht naar voor
Knieën licht gebogen
Lichte holle kromming thv onderrug
Rechte bovenrug
Ontspannen schouders
Hoofs ‘gedragen’ boven wervelkolom
Hyperextensie = knie in overstrekking, ≠ normaal in rusthouding.
Een baby en sommige ouderen hebben een groter steunvlakken
nodig.
1.2.2. Wat is een normale mobiliteit
Gewrichtswerking = soepel, zekere bewegingsmogelijkheid (bv ellebooggewricht =
scharniergewricht & heupgewricht = kogelgewricht).
Bij verstijving van gewricht = mobiliteitsdaling
Stijve houding
Soms hulp nodig door niet meer kunnen uitvoeren van bepaalde bewegingen
Bij beweeglijkheid elders dan gewrichten à mogelijks een fractuur (bv voetbalspelers à
tibia- en fibulafractuur)
1.2.3. Hoe het bewegingsapparaat positief beïnvloeden
Regelmatig oefenen van spieren en bewegen van gewrichten (goed voor):
Spierversterking
Minder kwetsbaarheid van de spieren
Soepelheid gewrichten
Andere belangrijke elementen:
Evenwichtige voeding
Aannemen van een natuurlijke houding
Beredeneerd belasten van spieren en gewrichten
Oog hebben voor signalen van het lichaam
, 1.2.4. Belang van lichaamsbeweging
Invullen van psychisch / sociale behoeften:
Manier om te ontladen (stress) à gezonde geest in een gezond lichaam.
Regelmatig bewegen
o Fitter voelen, minder snel moe
o Zich goed voelen
o Men vindt het leuk
o Vaak een sociale bezigheid
Bewegen houdt de lichamelijke conditie in stand
Positief beïnvloeding van ≠ stelsels
AH, bloedcirculatie, zenuwstelsel en spijsvertering verbeteren
Uithoudingsvermogen verbeteren
Spiermassa en -sterkte op peil houden
Gewrichten behouden hun beweeglijkheid
Goede conditie à beter evenwicht (meestal)
Gemakkelijker op gewicht blijven
Botten blijven sterk
Kans op hart- en vaatziekten, diabetes mellitus type 2 en colonkanker verminderen
Beweging werkt bloeddrukverlagend bij hypertensiepatiënten
1.3. Verzamelen van gegevens over mobiliteit en houding
1.3.1. Belang van gegevensverzameling
Een verpleegkundige taak om:
Van daaruit problemen af te leiden en verpleeginterventies te plannen
Een ruimer beeld van de ZO te verkrijgen ifv het stellen van een diagnose
De voorgeschreven therapie evalueren
1.3.2. Hoe informatie verzamelen
≠ bronnen van informatie ≠ wijzen van informatieverzameling
Actief informeren (ZO, familie, MZ)
Observeren van ZO (wat zie je? Wat hoor je? Wat voel je? Wat ruik je? + aftoetsen van
je observaties...)
Verpleegdossier
Info van arts, V, ondersteunend personeel, familie
Dan pas de verpleegkundige interventies.
1.3.3. Over wat informatie verzamelen?
Zie extra blad
2. Oorzaken van houdings-en mobiliteitsproblemen en dit naargelang situering van
het probleem
2.1. Oorzaken van houdings- en mobiliteitsproblemen
Ziekte / aangeboren afwijking: door vergroeiing in ruggenwervels in een
gedwongen stand lopen.
Ongeval / trauma / overbelasting: verbrand op de rug op de buik liggen in
het ziekenhuisbed.
Leeftijdsfase: trager lopen
2.2. Houdings- en mobiliteitsproblemen t.g.v. problemen aan het skelet
Ziekte / aangeboren afwijking: osteogenesis imperfecte een onvolledige
beenvorming en breken om de haverklap van een bot.
Ongeval / trauma / overbelasting: sporters botletsel krukken / rolstoel /
gedwongen houding.
