Samenvatting - strafrecht

Strafrecht
Inleiding


Inleiding
- Iets behoort tot strafrecht als straf opgelegd door strafrechter
- Voorbeelden:

Geen misdrijf Misdrijf
Wildplassen Nachtlawaai veroorzaken
= Gas-boete, opgelegd door MAAR: vanaf april 2026 niet
gemeente meer
Sluikstorten Seks op openbare plaats
WEL: bij giftige stoffen +
grote hoeveelheden
Stiekem met gsm bezig Iets stelen
tijdens les
Spieken op examen Andermans brieven/e-mails
WEL: sanctie van hogeschool openen
Doktersbriefje vervalsen


- Verschil materieel strafrecht – strafprocesrecht:

Materieel strafrecht Strafprocesrecht
= strafrecht in strikte zin = formeel strafrecht
Omschrijft: Omschrijft:
- Wat een misdrijf is & onder HOE verdachten van misdrijven
elke voorwaarden een moeten worden opgespoord,
persoon kan gestraft worden vervolgd en berecht
(= strafrechtelijk
verantwoordelijk is)
- Met welke straf een persoon
gestraft kan worden
Gericht tot de burger Gericht tot de overheid (politie,
justitie)
In wezen: verbodsbepalingen In wezen: procedurele spelregels
Sanctie: straf Sanctie:
- Soms nietigheid van proces
of proceshandeling
- Soms verbod om met
bepaald bewijsstuk rekening
te houden
- Soms onontvankelijkheid van
de strafvordering
- Soms geen sanctie
Vertolking van fundamentele Minder vanzelfsprekend.

1

,waarden die als vanzelfsprekend makkelijker vatbaar voor
worden aangevoeld verandering


- Voorbeelden:
o “Schuldig verzuim is het opzettelijk nalaten hulp te verlenen
aan iemand die in groot gevaar verkeert (…). Het wordt
bestraft met een straf van niveau 2”
 = materieel strafrecht
o “Vooraleer wordt overgegaan tot het verhoor van een
verdachte, dient hem te worden meegedeeld dat hij de keuze
heeft om te antwoorden op de vragen of te zwijgen”
 = strafprocesrecht
o “op de terechtzitting verschijnt de beschuldigde ongeboeid en
wordt hij slechts vergezeld door bewakers om te beletten dat
hij ontvlucht”
 = strafprocesrecht
 = spelregel die gevolgd moet worden door bewakers

Deel 1: strafprocesrecht


1 Doelstellingen van een strafprocesrecht
- Bedoeling strafprocesrecht:
o Waarheidsvinding:
 Om te achterhalen wat er precies gebeurd is
 Wie is/zijn de dader(s)?
  om de waarheid te achterhalen
o Bescherming van grondrechten:
 Om de garantie te bieden dat niemand zomaar onterecht
veroordeeld wordt
 Dat het bewijs op een eerlijke manier wordt gevoerd
 Dat de zaak binnen een redelijke termijn wordt
behandeld
  dat de grondrechten worden gerespecteerd
-  niet makkelijk om deze 2 in evenwicht te houden


2 De 2 fasen van een strafproces
- Fase van vooronderzoek:
o Bij OM of onderzoeksrechter
o Doelstellingen:
 Verdachte identificeren


2

,  Nagaan of er voldoende bezwaren bestaan om hem voor
de rechter te brengen
o Kenmerken:
 Geheim
- Fase van terechtzitting
Nie
t-
o Bij vonnisrechter
teg
o Doelstelling:
 ens
Uitspraak over 2 vragen:
pre 1. Heeft de verdachte idd het misdrijf gepleegd?
keli 2. Zo ja, welke straf?
jk
o Kenmerken:
 =
Openbaar
inq
 Tegensprekelijk
 uis
= accusatoir karakter
ito
ir Vooronderzoek Onderzoek ten gronde
=ka
voorlopig onderzoek, bij OM of = onderzoek ter terechtzitting,
onderzoeksrechter bij vonnisrechter
ra
Doelstellinge - Verdachte identificeren Uitspraak over 2 vragen:
n kt- nagaan of er voldoende - heeft de verdacht idd
er bezwaren tegen hem het misdrijf gepleegd?
bestaan om hem voor de - Zo ja, welke straf?
vonnisrechter te brengen
Kenmerken - Geheim: - Openbaar
t.o.v. publiek Terechtzitting (in
t.o.v. verdachte en principe)
slachtoffer Uitspraak (steeds)

- Niet-tegensprekelijk: - Tegensprekelijk:
Verdachte heeft geen recht Verdachte kan/mag
om verzamelde bezwaren te verzamelde bewijzen
weerleggen weerleggen, maar heeft
Verdachte heeft geen geen bewijslast
inspraak in de manier wrp
het onderzoek gevoerd
wordt  Vooral ACCUSATOIR
 Vooral INQUISITOIR


2.1 De fase van het vooronderzoek
- Niet in handen van vonnisrechter
- In handen van Openbaar Ministerie of onderzoeksrechter
o OM leidt het onderzoek = opsporingsonderzoek
o Onderzoeksrechter voert onderzoek = gerechtelijk
onderzoek


3

, - Bedoeling:
o Om verdachte te identificeren
o Te onderzoeken of er tegen hem voldoende bezwaren bestaan
om hem voor de rechter te brengen

- Heeft inquisitoir karakter:
o = geheim:
 Alle onderzoeksverrichtingen + procedurehandelingen
gebeuren zonder dat het publiek wordt toegelaten
 Verdachte + slachtoffer worden niet betrokken bij de
onderzoeksverrichtingen
o = niet-tegensprekelijk:
 Verdachte is niet toegestaan om de tegen hem
verzamelde bezwaren te weerleggen + verweermiddelen
aan te voeren

2.2 De fase van de terechtzitting
- Fase voor de vonnisrechter
o Politierb, correctionele rb, Hof van Assisen
- = Onderzoek ten gronde

- Bedoeling: uitspraak over vragen:
o heeft de verdacht idd het misdrijf gepleegd?
o Zo ja, welke straf?

- Kenmerken:
o Openbaar: publiek is in principe toegelaten op de
terechtzitting
o Tegensprekelijk: de verdachte mag, wat men tegen hem
aanvoert, trachten te weerleggen
- Accusatoir karakter


3 De hoofdrolspelers in het strafprocesrecht
3.1 De verdachte
- Verdachte: verzamelnaam voor alle personen die tegen wie een
strafzaak in de brede betekenis vh woord loopt
- MAAR: verschillende statuten:
o Verdachte in ruime zin: alle personen tegen wie een
strafzaak loopt

- In fase van vooronderzoek:

4