Gerechtelijk recht Vastgoed 2024 – 2025
Gerechtelijk recht
Deel 1: Inleidende begrippen
1. Begrippen rechtsstaat en rechtsregels
Rechtsstaat:
• Het leven van (rechts-)personen en overheid wordt geordend op basis van wetgeving
en reglementen.
• Wetgeving komt tot stand door de wetgevende en uitvoerende macht.
• De overheid moet objecHeve doelstellingen hebben bij het opstellen van weIen en
reglementen.
Rechtsregels:
• Geformuleerd door internaHonale, federale of regionale gezagsorganen.
• Doel: gedrag van (rechts-)personen reguleren binnen een afdwingbaar systeem.
2. Onderscheid tussen publiek recht en privaat recht
• Publiek recht: alle rechtsregels die de overheid organiseren + alle regels over de
relaHe tussen de overheid en burgers
• Privaat recht: alle rechtsregels die de verhouding tussen burgers regelt
2.1. Het grondwettelijk recht en administratief recht (publiek recht)
Grondwettelijk recht:
• “Basisregels” omtrent de organisaHe van de Staat (inclusief wie is bevoegd voor wat)
+ basisrechten van burgers
• Vb. Arrest van 20 oktober 2022 waarbij de euthanasiewet ongrondwe8elijk wordt
verklaard doordat alle geneesheren die op eender welke wijze de wet hebben
geschonden allemaal kunnen vervolgd worden voor gifmoord
• Wat doet het grondweIelijk hof?
Administratief recht
• Regelt de organisaHe en structuur van de uitvoerende macht.
• Voorbeeld:
o Decreet betreffende de Omgevingsvergunning dat o.a. bepaalt waarvoor je
een omgevingsvergunning moet aanvragen en hoe de procedure verloopt.
o Gemeentedecreet dat o.a. bepaalt wat de organen van de gemeente zijn
(gemeenteraad, college van Burgemeester en Schepenen, Burgemeester) en
wat hun bevoegdheden zijn.
• Raad van State bestaat uit 2 afdelingen:
o Afdeling wetgeving: geeW advies over ontwerpen van weIen, decreten,...
o Afdeling administraHe: overheidsbeslissingen die strijdig zijn met o.a. het
administraHef recht, kunnen bij deze afdeling aangevochten worden.
• Raad van State: werkdruk te hoog en dus werden nieuwe colleges opgericht.
o Gekendste voorbeelden:
§ Raad voor VreemdelingenbetwisHngen
§ Raad voor VergunningsbetwisHngen
Elias Laurent 1
,Gerechtelijk recht Vastgoed 2024 – 2025
2.2. Strafrecht en strafprocesrecht (publiek recht)
Geweldsmonopolie en Strafrecht
• Geweldsmonopolie:
o Alleen de overheid mag geweld gebruiken om weIen af te dwingen.
o Burgers mogen het recht niet in eigen handen nemen.
• Bescherming tegen willekeur:
o Een burger kan alleen vervolgd en gestraW worden als dit weIelijk bepaald is
(nulla poena sine lege).
• Rol van het Openbaar Ministerie:
o Voert onderzoek en laat verdachten vervolgen.
o De strafrechtbank beslist over schuld en straf.
• Misdrijven en straffen:
o Overtreding: 1-7 dagen cel en/of geldboete (€1-€25 x opdeciemen).
§ Voorbeeld: openbare dronkenschap.
o Wanbedrijf: 8 dagen - 5 jaar cel en/of geldboete (€26+ x opdeciemen).
§ Voorbeeld: diefstal, slagen en verwondingen.
o Misdaad: min. 5 jaar of levenslang.
§ Voorbeeld: moord, doodslag.
• AlternaHeve en bijkomende straffen:
o Elektronisch toezicht, werkstraf, probaHe.
o Rijverbod, verbeurdverklaring, ontzeang uit rechten.
o Mogelijkheid tot straf met uitstel of opschorHng onder voorwaarden.
Strafprocesrecht
• Principes:
o OnschuldpresumpHe en twijfel in voordeel van verdachte.
o Geen dubbele bestraffing.
• Rol van de procureur des Konings:
o Leidt opsporing en vervolging.
o Kan seponeren of minnelijke schikking voorstellen.
• Onderzoek en proces:
o Opsporingsonderzoek: door poliHe en procureur.
o Gerechtelijk onderzoek: door onderzoeksrechter (bij zware zaken).
o Raadkamer: beslist over verdere vervolging.
o Rechtbank: oordeelt over schuld en straf.
• Uitvoering van de straf:
o RegistraHe in Centraal Strafregister.
o Strafuitvoeringsrechtbank beslist over elektronisch toezicht en
voorwaardelijke invrijheidstelling.
2.3. Fiscaal recht
• DefiniAe: Regelt hoe de overheid financiële middelen verwerW via belasHngen en
heffingen.
• BelasAngen: Voor algemene financiering van overheidsdiensten.
o Directe belasAngen: Periodieke aanslag op personen, aiankelijk van hun
situaHe.
§ Voorbeeld: PersonenbelasJng.
Elias Laurent 2
,Gerechtelijk recht Vastgoed 2024 – 2025
o Indirecte belasAngen: Geheven op materiële feiten of rechtshandelingen.
§ Voorbeeld: BTW, successierechten.
• RetribuAes: Betaling als tegenprestaHe voor specifieke overheidsdiensten.
o Voorbeeld: Huisvuilophaling, riolering.
2.4. Sociaal zekerheidsrecht
Sociaal Recht
• Sociale zekerheid:
o Verplichte solidariteit ter bescherming tegen risico’s zoals gezondheid, werk
en basisinkomen.
o Gebaseerd op verzekeringstechniek, maar met verplichte aansluiHng.
o Verschillende sociale statuten: ambtenaren, werknemers, zelfstandigen.
o Publiekrechtelijk karakter, samen met arbeidsrecht vormt het het sociaal
recht.
Privaatrecht en Rechtsregels
• Privaatrecht: Regelt juridische relaHes tussen burgers.
o Voorbeelden: Burgerlijk recht, ondernemingsrecht, arbeidsrecht.
• Soorten rechtsregels:
o Openbare orde: EssenHeel voor goed funcHonerend rechtssysteem, geen
afwijking mogelijk.
o Dwingend recht: Van privaat belang, maar niet af te wijken.
o Aanvullend recht: Afwijking mogelijk als parHjen dat wensen.
3. De plaats v/h gerechtelijk recht in het juridisch landschap
Handhaving van rechtsregels:
• Burgers moeten rechtsregels volgen in hun relaHe met de overheid en onderling.
• Niet iedereen volgt deze regels vrijwillig à conflicten moeten beslecht worden door
een onaiankelijk overheidsorgaan.
Gerechtelijk recht:
• Regelt de organisaHe en werking van rechtbanken en de rechterlijke macht.
• Bevat procedureregels voor privaatrechtelijke geschillen.
• Wordt deels bepaald door naHonale, federale en Europese wetgeving.
Hoge Raad voor de JusAAe (HRJ):
• Staat in voor aanwerving en bevordering van magistraten.
• Controleert de werking van het gerecht.
Recht op een eerlijk proces:
• Een burger kan een procedure starten om zijn subjecHeve rechten te laten erkennen.
• De rechter moet onaiankelijk en onparHjdig zijn
• Recht op een eerlijke en openbare behandeling en een gemoHveerde uitspraak
Rechtspraak en rechtsleer:
• Rechtspraak: Geheel van vonnissen (lagere rechtbanken) en arresten (hogere
rechtbanken).
• Hof van CassaAe: Hoog gezaghebbende rechtspraak.
• Rechtsleer: Wetenschappelijke publicaHes waarin juristen wetgeving en toepassing
bespreken.
Elias Laurent 3
, Gerechtelijk recht Vastgoed 2024 – 2025
Deel 2: Bewijsrecht
1. Inleiding
Basisprincipes:
• Schuldeiser draagt de bewijslast
• Schuldenaar draagt bewijslast ENKEL wanneer hij beweert bevrijd te zijn.
• Beide parHjen moeten bijdragen aan de bewijslevering
• Rechter kan hiervan afwijken (uitzonderlijk)
• Standaard = voldoende zeker
2. De bewijslast
• Vastgelegd in verschillende wetboeken
• Basisregel: Wie iets beweert, moet het bewijzen
• Eisende parAj: Moet bewijzen dat haar vordering gegrond is
• Verwerende parAj: Moet bewijzen waarom de eis ongegrond is.
• Als geen van beiden kan bewijzen à de parHj met de bewijslast verliest de zaak.
• Uitzondering: De rechter kan ingrijpen als de standaard bewijslastverdeling onredelijk
is.
• ParHjen kunnen onderling de bewijslast regelen via overeenkomst (tenzij de wet
anders bepaalt).
• De rechter kan derden verplichten relevante bewijsstukken af te geven
3. De bewijsstandaard
• Bewijs moet een ‘redelijke mate van zekerheid’ bieden
• Geen absolute zekerheid vereist, maar redelijke twijfel moet uitgesloten zijn.
• Bij uitzonderingen (bv. diefstal, ontbreken van informaHe):
o Bewijs mag minder strikt zijn.
o Waarschijnlijkheid kan volstaan
4. De bewijsmiddelen
4.1. Het geschrift (belangrijkste middel)
• AlHjd vereist voor rechtshandelingen boven 3.500,00 euro tenzij uitzonderingen
• Moet duurzaam en ondertekend zijn
o Duurzaam is iets dat blijW behalve als je het manipuleer om te verdwijnen
o Vb. Snapchat niet duurzaam (bericht verdwijnt), Whatsapp wel duurzaam
• Verschillende soorten:
o Niet-ondertekend
o Onderhands:
§ Eenzijdig: handtekening + vermelding “goed voor...”
§ Wederkerig: handtekening + evenveel exemplaren als parHjen met
onderscheidend belang
§ Fysieke of elektronische handtekening:
• Gewone (Vb. naam onder je mail schrijven)
• Geavanceerde
• Gekwalificeerde (Vb. ondertekenen met Itsme)
o AuthenAek
Elias Laurent 4
Gerechtelijk recht
Deel 1: Inleidende begrippen
1. Begrippen rechtsstaat en rechtsregels
Rechtsstaat:
• Het leven van (rechts-)personen en overheid wordt geordend op basis van wetgeving
en reglementen.
• Wetgeving komt tot stand door de wetgevende en uitvoerende macht.
• De overheid moet objecHeve doelstellingen hebben bij het opstellen van weIen en
reglementen.
Rechtsregels:
• Geformuleerd door internaHonale, federale of regionale gezagsorganen.
• Doel: gedrag van (rechts-)personen reguleren binnen een afdwingbaar systeem.
2. Onderscheid tussen publiek recht en privaat recht
• Publiek recht: alle rechtsregels die de overheid organiseren + alle regels over de
relaHe tussen de overheid en burgers
• Privaat recht: alle rechtsregels die de verhouding tussen burgers regelt
2.1. Het grondwettelijk recht en administratief recht (publiek recht)
Grondwettelijk recht:
• “Basisregels” omtrent de organisaHe van de Staat (inclusief wie is bevoegd voor wat)
+ basisrechten van burgers
• Vb. Arrest van 20 oktober 2022 waarbij de euthanasiewet ongrondwe8elijk wordt
verklaard doordat alle geneesheren die op eender welke wijze de wet hebben
geschonden allemaal kunnen vervolgd worden voor gifmoord
• Wat doet het grondweIelijk hof?
Administratief recht
• Regelt de organisaHe en structuur van de uitvoerende macht.
• Voorbeeld:
o Decreet betreffende de Omgevingsvergunning dat o.a. bepaalt waarvoor je
een omgevingsvergunning moet aanvragen en hoe de procedure verloopt.
o Gemeentedecreet dat o.a. bepaalt wat de organen van de gemeente zijn
(gemeenteraad, college van Burgemeester en Schepenen, Burgemeester) en
wat hun bevoegdheden zijn.
• Raad van State bestaat uit 2 afdelingen:
o Afdeling wetgeving: geeW advies over ontwerpen van weIen, decreten,...
o Afdeling administraHe: overheidsbeslissingen die strijdig zijn met o.a. het
administraHef recht, kunnen bij deze afdeling aangevochten worden.
• Raad van State: werkdruk te hoog en dus werden nieuwe colleges opgericht.
o Gekendste voorbeelden:
§ Raad voor VreemdelingenbetwisHngen
§ Raad voor VergunningsbetwisHngen
Elias Laurent 1
,Gerechtelijk recht Vastgoed 2024 – 2025
2.2. Strafrecht en strafprocesrecht (publiek recht)
Geweldsmonopolie en Strafrecht
• Geweldsmonopolie:
o Alleen de overheid mag geweld gebruiken om weIen af te dwingen.
o Burgers mogen het recht niet in eigen handen nemen.
• Bescherming tegen willekeur:
o Een burger kan alleen vervolgd en gestraW worden als dit weIelijk bepaald is
(nulla poena sine lege).
• Rol van het Openbaar Ministerie:
o Voert onderzoek en laat verdachten vervolgen.
o De strafrechtbank beslist over schuld en straf.
• Misdrijven en straffen:
o Overtreding: 1-7 dagen cel en/of geldboete (€1-€25 x opdeciemen).
§ Voorbeeld: openbare dronkenschap.
o Wanbedrijf: 8 dagen - 5 jaar cel en/of geldboete (€26+ x opdeciemen).
§ Voorbeeld: diefstal, slagen en verwondingen.
o Misdaad: min. 5 jaar of levenslang.
§ Voorbeeld: moord, doodslag.
• AlternaHeve en bijkomende straffen:
o Elektronisch toezicht, werkstraf, probaHe.
o Rijverbod, verbeurdverklaring, ontzeang uit rechten.
o Mogelijkheid tot straf met uitstel of opschorHng onder voorwaarden.
Strafprocesrecht
• Principes:
o OnschuldpresumpHe en twijfel in voordeel van verdachte.
o Geen dubbele bestraffing.
• Rol van de procureur des Konings:
o Leidt opsporing en vervolging.
o Kan seponeren of minnelijke schikking voorstellen.
• Onderzoek en proces:
o Opsporingsonderzoek: door poliHe en procureur.
o Gerechtelijk onderzoek: door onderzoeksrechter (bij zware zaken).
o Raadkamer: beslist over verdere vervolging.
o Rechtbank: oordeelt over schuld en straf.
• Uitvoering van de straf:
o RegistraHe in Centraal Strafregister.
o Strafuitvoeringsrechtbank beslist over elektronisch toezicht en
voorwaardelijke invrijheidstelling.
2.3. Fiscaal recht
• DefiniAe: Regelt hoe de overheid financiële middelen verwerW via belasHngen en
heffingen.
• BelasAngen: Voor algemene financiering van overheidsdiensten.
o Directe belasAngen: Periodieke aanslag op personen, aiankelijk van hun
situaHe.
§ Voorbeeld: PersonenbelasJng.
Elias Laurent 2
,Gerechtelijk recht Vastgoed 2024 – 2025
o Indirecte belasAngen: Geheven op materiële feiten of rechtshandelingen.
§ Voorbeeld: BTW, successierechten.
• RetribuAes: Betaling als tegenprestaHe voor specifieke overheidsdiensten.
o Voorbeeld: Huisvuilophaling, riolering.
2.4. Sociaal zekerheidsrecht
Sociaal Recht
• Sociale zekerheid:
o Verplichte solidariteit ter bescherming tegen risico’s zoals gezondheid, werk
en basisinkomen.
o Gebaseerd op verzekeringstechniek, maar met verplichte aansluiHng.
o Verschillende sociale statuten: ambtenaren, werknemers, zelfstandigen.
o Publiekrechtelijk karakter, samen met arbeidsrecht vormt het het sociaal
recht.
Privaatrecht en Rechtsregels
• Privaatrecht: Regelt juridische relaHes tussen burgers.
o Voorbeelden: Burgerlijk recht, ondernemingsrecht, arbeidsrecht.
• Soorten rechtsregels:
o Openbare orde: EssenHeel voor goed funcHonerend rechtssysteem, geen
afwijking mogelijk.
o Dwingend recht: Van privaat belang, maar niet af te wijken.
o Aanvullend recht: Afwijking mogelijk als parHjen dat wensen.
3. De plaats v/h gerechtelijk recht in het juridisch landschap
Handhaving van rechtsregels:
• Burgers moeten rechtsregels volgen in hun relaHe met de overheid en onderling.
• Niet iedereen volgt deze regels vrijwillig à conflicten moeten beslecht worden door
een onaiankelijk overheidsorgaan.
Gerechtelijk recht:
• Regelt de organisaHe en werking van rechtbanken en de rechterlijke macht.
• Bevat procedureregels voor privaatrechtelijke geschillen.
• Wordt deels bepaald door naHonale, federale en Europese wetgeving.
Hoge Raad voor de JusAAe (HRJ):
• Staat in voor aanwerving en bevordering van magistraten.
• Controleert de werking van het gerecht.
Recht op een eerlijk proces:
• Een burger kan een procedure starten om zijn subjecHeve rechten te laten erkennen.
• De rechter moet onaiankelijk en onparHjdig zijn
• Recht op een eerlijke en openbare behandeling en een gemoHveerde uitspraak
Rechtspraak en rechtsleer:
• Rechtspraak: Geheel van vonnissen (lagere rechtbanken) en arresten (hogere
rechtbanken).
• Hof van CassaAe: Hoog gezaghebbende rechtspraak.
• Rechtsleer: Wetenschappelijke publicaHes waarin juristen wetgeving en toepassing
bespreken.
Elias Laurent 3
, Gerechtelijk recht Vastgoed 2024 – 2025
Deel 2: Bewijsrecht
1. Inleiding
Basisprincipes:
• Schuldeiser draagt de bewijslast
• Schuldenaar draagt bewijslast ENKEL wanneer hij beweert bevrijd te zijn.
• Beide parHjen moeten bijdragen aan de bewijslevering
• Rechter kan hiervan afwijken (uitzonderlijk)
• Standaard = voldoende zeker
2. De bewijslast
• Vastgelegd in verschillende wetboeken
• Basisregel: Wie iets beweert, moet het bewijzen
• Eisende parAj: Moet bewijzen dat haar vordering gegrond is
• Verwerende parAj: Moet bewijzen waarom de eis ongegrond is.
• Als geen van beiden kan bewijzen à de parHj met de bewijslast verliest de zaak.
• Uitzondering: De rechter kan ingrijpen als de standaard bewijslastverdeling onredelijk
is.
• ParHjen kunnen onderling de bewijslast regelen via overeenkomst (tenzij de wet
anders bepaalt).
• De rechter kan derden verplichten relevante bewijsstukken af te geven
3. De bewijsstandaard
• Bewijs moet een ‘redelijke mate van zekerheid’ bieden
• Geen absolute zekerheid vereist, maar redelijke twijfel moet uitgesloten zijn.
• Bij uitzonderingen (bv. diefstal, ontbreken van informaHe):
o Bewijs mag minder strikt zijn.
o Waarschijnlijkheid kan volstaan
4. De bewijsmiddelen
4.1. Het geschrift (belangrijkste middel)
• AlHjd vereist voor rechtshandelingen boven 3.500,00 euro tenzij uitzonderingen
• Moet duurzaam en ondertekend zijn
o Duurzaam is iets dat blijW behalve als je het manipuleer om te verdwijnen
o Vb. Snapchat niet duurzaam (bericht verdwijnt), Whatsapp wel duurzaam
• Verschillende soorten:
o Niet-ondertekend
o Onderhands:
§ Eenzijdig: handtekening + vermelding “goed voor...”
§ Wederkerig: handtekening + evenveel exemplaren als parHjen met
onderscheidend belang
§ Fysieke of elektronische handtekening:
• Gewone (Vb. naam onder je mail schrijven)
• Geavanceerde
• Gekwalificeerde (Vb. ondertekenen met Itsme)
o AuthenAek
Elias Laurent 4
