Dierenvoeding – Universiteit Gent – Volledige samenvatting van hoorcolleges en cursusmateriaal

Samenvatting Dierenvoeding

1.Praktisch
Handboek waarop vak gebaseerd is: Animal Nutrition

 Gratis te lezen op UGent online library



2.Inleiding

Enkele termen

 Nutriënt: voedingsstof, levensnoodzakelijk
o Vb. eiwit, vet, calcium, vitamin E
 Ingrediënt: voedermiddel, manier om nutriënt aan te reiken
o Vb. soja, maïsolie, tarwe, kopersulfaat, fytase

Indeling nutriënten

Koolhydraten



Vetten



Eiwitten

Organisch

Nucleïnezuren
Water

Voeder Organische
Droge stof zuren


Vitaminen



Anorganisch Mineralen = as




2.1.Analyse
Nutriënten analyse: geeft weer hoe goed een nutriënt kan gebruikt worden voor een bepaald
proces

 ! Vaak moeilijk in een labo te analyseren

Weende-analyse = analyse methode gebruikt op basissamenstelling van voeding te analyseren

1

,  DS = droge stof
 RAS = ruwe as
 RE = ruw eiwit
 RC = ruwe celstof (! Dit zijn ook koolhydraten)
 RVET = ruw vet
 OK = overige koolhydraten
 OS = organische stof
 VO = vocht

Enkele basisformules

 OK = DS – RAS – RE – RVET – RC
 DS = RAS + RE + RVET + RC + OK
 DS = totaal – VO
 OS = totaal + VO – RAS

! Niet alle vezels van de ruwe celstof worden opgenomen in de analyse, waardoor een deel bij de
‘overige koolhydraten’ belandt bij berekenen. Vandaar dat de Weende-analyse een ‘proximate’
analyse is.

Manieren om vezel te meten

 Ruwe celstof
 “Van Soest” methode

“Van Soest” methode

Neutral detergent = zeep 
oplossen plantencelwanden 
onderscheid celwand en
celinhoud

NDF = neutral detergent fibre =
snel + traag + niet fermenteerbare
vezel

Acid detergent = zure detergent

ADF = acid detergent fibre




ADL = acid detergent lignine



! Onoplosbare vezels geven slechts zeer weinig energie, maar zijn enorm belangrijk voor het
regelen van de darmtransit.




2

,2.2.Voederformulatie
Grootste moeilijkheid in de voederformulatie: nutriënten zitten in meerdere ingrediënten en een
ingrediënt bevat meerdere nutriënten  heel moeilijke mathematische puzzel om uit te rekenen

 Enorm veel onbekende in berekening  steeds gekozen voor optie met laagste kost



3. Cluster 1: macronutriënten

3.1. Water
Water = belangrijkste component in het dier

 Kwantitatief van groot belang in lichaam
 Conservatieve relatie eiwit/water  hangen heel nauw samen
o Vb. 3.5 gram water in lichaam per gram eiwit
 Belangrijke uitwisseling in darm
 Belangrijke functies in lichaam

Functies vocht

 Thermoregulatie: zweten, drinken, …
 Transport: excreties en secreties, bloed, lymfe, oplosbaarheid van zouten, …
 Biochemische reacties: hydrolyse, niet-toxisch eindproduct van oxidatie
 Bescherming: smeermiddel, schokdemper, …

Verschillende soorten water

 Vrij water: drinkwater
 Gebonden water: uit voeding
 Metabolisch water: ontstaat uit reacties
o Vanuit de verbranding van eiwit genereer je veel meer water dan vanuit de
verbranding van vet Commented [LL1]: Vandaar dat vet en eiwit zo nauw
 Endogeen water: mobilisatie uit lichaam zelf samen hangen

! In de voeding wordt heel vaak gebruikt gemaakt van ‘droge stof’ om hoeveelheden uit te
drukken (in plaats van vb. verse stof), vanwege de grote belangrijkheid voor het dier !

Vochtbehoefte dieren

 Droge voeding vs. natte voeding
o Vb. koe op de weide: veel vocht in gras  weinig behoefte aan veel drinkwater
o Vb. koe op stal: weinig vocht in voordroog  plots veel behoefte aan drinkwater
 Klimaat
o Thermoregulatie
 Grootte van het dier
o Grote dieren hebben kleiner oppervlakte (volume/oppervlakte) om warmte te
verliezen
 Leeftijd
 Diersoort

3

, Vb. vogels scheiden urinezuur uit in plaats van ureum, wat leidt tot veel minder
o
vochtverlies
 Productie vb. melk
 Voeding: zout, eiwit, vezel, …
o Zout: hypertoon  zorgt dat meer vocht aan het lichaam onttrokken wordt
o Eiwit: grote eiwitopname  grote behoefte aan water Commented [LL2]: Opnieuw omdat vocht en eiwit zo
o Vezel: sponswerking, mate sterk afhankelijk van welke vezel  trekken vocht nauw samen hangen
mee in mest (= vochtverlies dier)



3.2. Vetten
Algemene eigenschappen: vetten

 Niet oplosbaar in water, wel in organisch solvent  ether extract
 Veel minder zuurstofrijk dan koolhydraten
o Geeft minder energie vrij
 Hoe groter de graad van verzadigdheid, hoe stugger het vet
 Hoe korter de C-keten, hoe stugger het vet

Functies

 Energievoorraad
 Thermische isolatie
 Schokabsorberend: oogbol, nieren, …
 Drager van essentiële nutriënten: vitamines, essentiële vetzuren, …
 Membraanopbouw
 Hormoonprecursoren: prostaglandines, …
 Elektron vervoerders

Lipiden




Niet-verzeepbare
Verzeepbare fractie
fractie




eenvoudige (neutrale)
complexe vetten sphingomyelines cerebrosides
vetten




glycolipiden fosfoglyceriden wassen steroiden




glucolipiden galactolipiden lecithines cephalines terpenen eicosanoïden




lipopolysacchariden
(LPS)




lipoproteïnen




4