Samenvatting
Open Universiteit | PB0012232714B | Boek: Aronson, Wilson, Akert, &
Sommers 9e ed.)
Thema 1: Introductie in de sociale psychologie
Leerdoelen:
Uit te leggen wat sociale psychologie is en waar deze zich mee bezighoudt
De geschiedenis van de sociale psychologie te schetsen en de theorieën
van de invloedrijkste sociaal psychologen toe te lichten
Sociaal gedrag te verklaren aan de hand van fundamentele
sociaalpsychologische processen
Te beschrijven hoe sociaal psychologen onderzoek doen en wat de
valkuilen daarbij zijn
Je te verdiepen in de ethiek van sociaalpsychologisch onderzoek.
H1 - Inleiding tot de sociale psychologie
Uit te leggen wat sociale psychologie is en waar deze zich mee bezighoudt
Sociale psychologie = de wetenschappelijke studie naar de manier waarop
gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de
werkelijke of imaginaire aanwezigheid van andere mensen
Kern van sociale psychologie → sociale invloed = het effect dat de
woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van andere mensen hebben
op onze gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag
Samenvattend is sociale psychologie de wetenschappelijke studie naar
sociale invloed
Samenvatting 1
, Rechtstreekse pogingen tot sociale beïnvloedingen vormen een groot deel van
het onderzoeksterrein van de sociale psychologie
Voorbeelden zijn reclames, verkiezingscampagnes, of vrienden die je
overhalen
Sociaal psychologen gebruiken wetenschappelijke methoden om aannames,
vermoedens en ideeën over menselijk sociaal gedrag empirisch en
systematisch te testen
Empirische methode = op waarneming en/of onderzoek gebaseerde
methode voor het toetsen van hypothesen
De vragen waarmee sociaal psychologen zich bezig houden komen
overeen met die van filosofen; echter proberen sociaal psychologen een op
een empirische wijze antwoord te vinden
Hypothese = een als voorlopige waarheid aangenomen maar nog te
bewijzen veronderstelling
Na het opstellen van een hypothese, ontwerpt een sociaal psycholoog een
experiment dat gedetailleerd genoeg is om de situaties op te roepen die tot
de ene of andere uitkomst zullen leiden
Taak van een sociaal psycholoog → onderzoeken wat de specifieke
eigenschappen zijn van de omstandigheden waaronder het een of het ander
het waarschijnlijkst is
Bijvoorbeeld ‘nemen jongeren meer risicoʼs in het verkeer wanneer zij
alleen zijn of wanneer zij met leeftijdsgenoten zijnʼ
Construct = de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen,
begrijpen en interpreteren
Sociaal psychologen menen dat je pas kunt begrijpen hoe mensen door hun
sociale wereld worden beïnvloed als je begrijpt hoe ze die sociale wereld
waarnemen, begrijpen en interpreteren
Lewin → dat is belangrijker dan te weten wat de objectieve
eigenschappen van die wereld precies zijn
Samenvatting 2
, Determinanten = bepalende factor in een ontwikkeling of toestand
Individuele verschillen = die aspecten van de persoonlijkheid die mensen
onderscheiden van anderen
Persoonlijkheidspsychologen proberen sociaal gedrag te verklaren,
concentreren ze zich op deze verschillen.
Sociaal psychologen → zijn ervan overtuigd dat als je gedrag primair op
grond van persoonlijkheidsfactoren probeert te verklaren, je een essentieel
onderdeel van het verhaal buiten beschouwing laat; sociale invloed.
Hoe sociale psychologie zich onderscheidt van andere sociale wetenschappen:
Sociale psychologie houdt zich niet zozeer bezig met sociale situaties in
een objectieve betekenis, maar richt zich op de manier waarop mensen
beïnvloed worden door hun interpretatie (construct) van hun sociale
omgeving
Het analyseniveau → het individu in de context van een sociale situatie
Ipv. bijvoorbeeld genen, economische factoren, sociale klasse,
samenleving, etc.
Het doel van sociale psychologie → het identificeren van de universele
eigenschappen van de menselijke natuur die ervoor zorgen dat iedereen
gevoelig is voor sociale invloed, onafhankelijk van sociale klasse of cultuur.
Tabel 1.1 Sociale psychologie vergeleken met verwante disciplines
Samenvatting 3
, Fundamentele attributiefout = neiging om de mate waarin iemands gedrag
wordt veroorzaakt door de rol van persoonlijke eigenschappen en andere
interne factoren te overschatten en de rol van externe, situationele factoren te
onderschatten
Het inzicht dat mensenlijk gedrag zelden door hun persoonlijkheden wordt
veroorzaakt, maar veelal door de situaties waarin ze zich bevinden, staat
centraal in de sociale psychologie
Attributie = het toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan andermans
gedrag en het daarmee voorzien van verklaringen
Kan een onterecht gevoel van veiligheid geven; zelfmoordterroristen afdoen
als gestoorde mensen kan geruststellend werken
Het vergroot echter juist onze persoonlijke kwetsbaarheid voor mogelijk
schadelijke sociale invloeden, omdat ons bewustzijn van onze eigen
vatbaarheid voor sociaalpsychologisch processen daalt
Bovendien hebben we de neiging om het probleem te vereenvoudigen en
dat beperkt onze kennis over de oorzaken van een groot aantal menselijke
gedragingen.
Zorgt ervoor dat, in situaties waarin we overdonderd worden door
sociale krachten, we geneigd zijn het slachtoffer de schuld te geven
Experiment Liberman, Samuels & Ross, 2004
Ze lieten studenten een spel spelen (prisonerʼs dilemma) waarin de
studenten werden verdeeld (op basis van persoonlijke eigenschappen) in
coöperatief en competitief
De helft van de studenten werd verteld dat het spel het "Beursspel" heette
(wat competitief klinkt), de andere helft dat het het "Gemeenschapsspel"
heette (wat samenwerkend klinkt).
Resultaat → de naam van het spel (dus de situatie) had veel meer invloed
op het gedrag dan iemands persoonlijkheid (competitief vs coöperatief)
Bij het "Gemeenschapsspel" werkte bijna iedereen goed samen, ook de
zogenaamd competitieve studenten.
Samenvatting 4
Open Universiteit | PB0012232714B | Boek: Aronson, Wilson, Akert, &
Sommers 9e ed.)
Thema 1: Introductie in de sociale psychologie
Leerdoelen:
Uit te leggen wat sociale psychologie is en waar deze zich mee bezighoudt
De geschiedenis van de sociale psychologie te schetsen en de theorieën
van de invloedrijkste sociaal psychologen toe te lichten
Sociaal gedrag te verklaren aan de hand van fundamentele
sociaalpsychologische processen
Te beschrijven hoe sociaal psychologen onderzoek doen en wat de
valkuilen daarbij zijn
Je te verdiepen in de ethiek van sociaalpsychologisch onderzoek.
H1 - Inleiding tot de sociale psychologie
Uit te leggen wat sociale psychologie is en waar deze zich mee bezighoudt
Sociale psychologie = de wetenschappelijke studie naar de manier waarop
gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de
werkelijke of imaginaire aanwezigheid van andere mensen
Kern van sociale psychologie → sociale invloed = het effect dat de
woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van andere mensen hebben
op onze gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag
Samenvattend is sociale psychologie de wetenschappelijke studie naar
sociale invloed
Samenvatting 1
, Rechtstreekse pogingen tot sociale beïnvloedingen vormen een groot deel van
het onderzoeksterrein van de sociale psychologie
Voorbeelden zijn reclames, verkiezingscampagnes, of vrienden die je
overhalen
Sociaal psychologen gebruiken wetenschappelijke methoden om aannames,
vermoedens en ideeën over menselijk sociaal gedrag empirisch en
systematisch te testen
Empirische methode = op waarneming en/of onderzoek gebaseerde
methode voor het toetsen van hypothesen
De vragen waarmee sociaal psychologen zich bezig houden komen
overeen met die van filosofen; echter proberen sociaal psychologen een op
een empirische wijze antwoord te vinden
Hypothese = een als voorlopige waarheid aangenomen maar nog te
bewijzen veronderstelling
Na het opstellen van een hypothese, ontwerpt een sociaal psycholoog een
experiment dat gedetailleerd genoeg is om de situaties op te roepen die tot
de ene of andere uitkomst zullen leiden
Taak van een sociaal psycholoog → onderzoeken wat de specifieke
eigenschappen zijn van de omstandigheden waaronder het een of het ander
het waarschijnlijkst is
Bijvoorbeeld ‘nemen jongeren meer risicoʼs in het verkeer wanneer zij
alleen zijn of wanneer zij met leeftijdsgenoten zijnʼ
Construct = de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen,
begrijpen en interpreteren
Sociaal psychologen menen dat je pas kunt begrijpen hoe mensen door hun
sociale wereld worden beïnvloed als je begrijpt hoe ze die sociale wereld
waarnemen, begrijpen en interpreteren
Lewin → dat is belangrijker dan te weten wat de objectieve
eigenschappen van die wereld precies zijn
Samenvatting 2
, Determinanten = bepalende factor in een ontwikkeling of toestand
Individuele verschillen = die aspecten van de persoonlijkheid die mensen
onderscheiden van anderen
Persoonlijkheidspsychologen proberen sociaal gedrag te verklaren,
concentreren ze zich op deze verschillen.
Sociaal psychologen → zijn ervan overtuigd dat als je gedrag primair op
grond van persoonlijkheidsfactoren probeert te verklaren, je een essentieel
onderdeel van het verhaal buiten beschouwing laat; sociale invloed.
Hoe sociale psychologie zich onderscheidt van andere sociale wetenschappen:
Sociale psychologie houdt zich niet zozeer bezig met sociale situaties in
een objectieve betekenis, maar richt zich op de manier waarop mensen
beïnvloed worden door hun interpretatie (construct) van hun sociale
omgeving
Het analyseniveau → het individu in de context van een sociale situatie
Ipv. bijvoorbeeld genen, economische factoren, sociale klasse,
samenleving, etc.
Het doel van sociale psychologie → het identificeren van de universele
eigenschappen van de menselijke natuur die ervoor zorgen dat iedereen
gevoelig is voor sociale invloed, onafhankelijk van sociale klasse of cultuur.
Tabel 1.1 Sociale psychologie vergeleken met verwante disciplines
Samenvatting 3
, Fundamentele attributiefout = neiging om de mate waarin iemands gedrag
wordt veroorzaakt door de rol van persoonlijke eigenschappen en andere
interne factoren te overschatten en de rol van externe, situationele factoren te
onderschatten
Het inzicht dat mensenlijk gedrag zelden door hun persoonlijkheden wordt
veroorzaakt, maar veelal door de situaties waarin ze zich bevinden, staat
centraal in de sociale psychologie
Attributie = het toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan andermans
gedrag en het daarmee voorzien van verklaringen
Kan een onterecht gevoel van veiligheid geven; zelfmoordterroristen afdoen
als gestoorde mensen kan geruststellend werken
Het vergroot echter juist onze persoonlijke kwetsbaarheid voor mogelijk
schadelijke sociale invloeden, omdat ons bewustzijn van onze eigen
vatbaarheid voor sociaalpsychologisch processen daalt
Bovendien hebben we de neiging om het probleem te vereenvoudigen en
dat beperkt onze kennis over de oorzaken van een groot aantal menselijke
gedragingen.
Zorgt ervoor dat, in situaties waarin we overdonderd worden door
sociale krachten, we geneigd zijn het slachtoffer de schuld te geven
Experiment Liberman, Samuels & Ross, 2004
Ze lieten studenten een spel spelen (prisonerʼs dilemma) waarin de
studenten werden verdeeld (op basis van persoonlijke eigenschappen) in
coöperatief en competitief
De helft van de studenten werd verteld dat het spel het "Beursspel" heette
(wat competitief klinkt), de andere helft dat het het "Gemeenschapsspel"
heette (wat samenwerkend klinkt).
Resultaat → de naam van het spel (dus de situatie) had veel meer invloed
op het gedrag dan iemands persoonlijkheid (competitief vs coöperatief)
Bij het "Gemeenschapsspel" werkte bijna iedereen goed samen, ook de
zogenaamd competitieve studenten.
Samenvatting 4
