Historische reflectie: ZEE
De zee als metafoor
Zee = krachtige beeldspraak voor het verleden
↪ immense watermassa
Derek Walcott
(1930-2017)
Water = onheil kolonisatie, slavenhandel, geweld en onderdrukking
Maritieme dominantie geschiedenis van de eilanden
↪ via westerse benadering
Waar zijn jullie monumenten, veldslagen en martelaren?
Waar is jullie tribale herinnering? Heren,
in dat grijze gewelf. De zee. De zee
heeft ze opgesloten. De zee is geschiedenis
= deze geschiedenis is niet vastgelegd in boeken of monumenten.
= oog hebben voor tegenverhalen belangrijk voor sociaal werk perspectief
Tegenverhalen = hun verhalen werden verzwolgen door de zee, rustend op de bodem
Schrijven van rechtlijnige geschiedenis = onmogelijke illusie
Miguel de Unamuno
(1864-1936)
Wees ons erop: geschiedenisboeken amper aandacht aan stille leven van gewone
mensen.
↪ hun verhalen verdwenen
Intra-geschiedenis = overgebleven sediment van het verleden.
= oog hebben belangrijk voor sociaal werker
Het dagelijkse werk van de boeren,
als stille koralen op de zeebodem,
legt de fundamenten waaruit de eilandjes
van de waarneembare geschiedenis oprijzen
= vergelijkt het werk van boeren met koraal op de zeebodem
= onzichtbare werk van gewone mensen legt de fundamenten voor grote
historische
↪ Koraal groeit langzaam en onopvallend = vormt basis voor
eilanden
,E.H. Carr
(1892-1982)
= vindt dat geschiedenis een niet objectief-wetenschappelijk karakter kreeg
↳ door verschuilen achter focus op de feiten
De feiten zijn helemaal niet als vissen op de plank bij de visboer. Ze zijn als vissen die
rondzwemmen in een uitgestrekte en soms ontoegankelijke oceaan; en wat de historicus
vangt, hangt deels van het toeval af, maar vooral van het deel van de oceaan dat hij
kiest om te bevissen en de uitrusting die hij kiest om te gebruiken - deze twee factoren
worden natuurlijk bepaald door het soort vis dat hij wil vangen. Over het algemeen krijgt
de historicus het soort feiten dat hij wil. Geschiedenis is interpretatie (Carr, 1961)
= feiten in de geschiedenis niet zomaar voor het oprapen liggen
= hangt af van waar hij zoekt en met welke methode
↪ geschiedschrijving is een interpretatie
Geschiedschrijving = geenszins een verblijvende werkzaamheid
Tom Lanoye ( Vlaamse auteur) essay over woke
Veel info te verwerken slecht deel gedestilleerd
Afbakenen van territoriale wateren
Ontwikkeling van internationale zeerecht ↠ discussie afbakening van territoriale wateren
↳VN-Zeerechtenverdrag
= maakte onderscheid tussen territoriale
wateren,
aansluitende zones en exclusieve economische
zones.
Erbuiten = volle zee
= gemeenschappelijk gebied
Geschiedschrijving = verhit debat toe-eigenen aan het verleden
Wie zich op zee van verleden waagt = heeft altijd vertrekpunt
↳ bepaald blikveld, oriëntatie en reikwijdte van
bevindingen
= de standplaatsgebondenheid van geschiedschrijver
⤇ origine, achtergrond, profiel van eigenheid,
referentiekader en
denkbeelden
! bewust zijn hiervan = niet onbevangen waarnemen ook andere gezichtspunten !
Moderne geschiedenisonderwijs Multi perspectiviteit
↪ reactie tegen westers of eurocentrisch oogpunt
, = eenzijdigheid deed afbreuk hoe anderen het ervaren
↪ onderscheid tussen winnaars en verliezers
Eurocentrisme = manier van denken waarbij Europa en de Westerse wereld als het
middelpunt van de
geschiedenis wordt gezien.
De Geschiedenis, zowel de Geschiedenis van het Westen als de
Geschiedenis zoals die door het Westen wordt gezien, ontpopt zich tot een
machtige rivier waarin alle Andere geschiedenissen als kleine en onbetekenende
zijrivieren uitmonden en samenvloeien
(Sardar, 2008)
= laat zien hoe de westerse manier van geschiedschrijving vaak wordt
gepresenteerd als
de "belangrijkste" of "enige" geschiedenis, terwijl andere perspectieven en
verhalen naar
de achtergrond verdwijnen.
= we kritisch moeten nadenken over wie geschiedenis schrijft, vanuit welk
perspectief en
welke verhalen mogelijk zijn weggelaten of onderbelicht.
↪ helpt ons breder beeld krijgen
Multiperspectiviteit = vetrekpunt, hoe verleden ordenen, hoe periodisering, hoe beleefd
en hoe er met
verleden wordt omgegaan.
Voorwaarde waar geschiedschrijvers rekening mee houden: - empathie
- inlevingsvermogen
Onderzoek naar verleden = reizen in de ruimte
↪ beide willen horizon verruimen en nieuwe culturen leren kennen
Reizen = spanningsveld tussen nabijheid en afstand
↪3 dimensies:
1. Hoe verder in verleden, hoe minder aanknopingspunten
Bronnen moeilijker te interpreteren
te dicht = zicht evenzeer verstoren
2. Voldoende afstand van onderwerp bewaren
= kritische afstandelijkheid komt onder druk
3. Geen enkele geschiedkundige kiest zomaar een subject
= altijd motivatie voor bestaan
Wie op de hoogte is = verweft sneller inzicht or complexe situaties beter doorgronden
Wie te betrokken is = blijft blind voor wat buitenstaander wel zou opmerken
! Bewust zijn van eigen positie vormt voorwaarde om geschiedenis te schrijven !
CANON = lijstje of opsomming v/d belangrijkste gebeurtenissen
De zee als metafoor
Zee = krachtige beeldspraak voor het verleden
↪ immense watermassa
Derek Walcott
(1930-2017)
Water = onheil kolonisatie, slavenhandel, geweld en onderdrukking
Maritieme dominantie geschiedenis van de eilanden
↪ via westerse benadering
Waar zijn jullie monumenten, veldslagen en martelaren?
Waar is jullie tribale herinnering? Heren,
in dat grijze gewelf. De zee. De zee
heeft ze opgesloten. De zee is geschiedenis
= deze geschiedenis is niet vastgelegd in boeken of monumenten.
= oog hebben voor tegenverhalen belangrijk voor sociaal werk perspectief
Tegenverhalen = hun verhalen werden verzwolgen door de zee, rustend op de bodem
Schrijven van rechtlijnige geschiedenis = onmogelijke illusie
Miguel de Unamuno
(1864-1936)
Wees ons erop: geschiedenisboeken amper aandacht aan stille leven van gewone
mensen.
↪ hun verhalen verdwenen
Intra-geschiedenis = overgebleven sediment van het verleden.
= oog hebben belangrijk voor sociaal werker
Het dagelijkse werk van de boeren,
als stille koralen op de zeebodem,
legt de fundamenten waaruit de eilandjes
van de waarneembare geschiedenis oprijzen
= vergelijkt het werk van boeren met koraal op de zeebodem
= onzichtbare werk van gewone mensen legt de fundamenten voor grote
historische
↪ Koraal groeit langzaam en onopvallend = vormt basis voor
eilanden
,E.H. Carr
(1892-1982)
= vindt dat geschiedenis een niet objectief-wetenschappelijk karakter kreeg
↳ door verschuilen achter focus op de feiten
De feiten zijn helemaal niet als vissen op de plank bij de visboer. Ze zijn als vissen die
rondzwemmen in een uitgestrekte en soms ontoegankelijke oceaan; en wat de historicus
vangt, hangt deels van het toeval af, maar vooral van het deel van de oceaan dat hij
kiest om te bevissen en de uitrusting die hij kiest om te gebruiken - deze twee factoren
worden natuurlijk bepaald door het soort vis dat hij wil vangen. Over het algemeen krijgt
de historicus het soort feiten dat hij wil. Geschiedenis is interpretatie (Carr, 1961)
= feiten in de geschiedenis niet zomaar voor het oprapen liggen
= hangt af van waar hij zoekt en met welke methode
↪ geschiedschrijving is een interpretatie
Geschiedschrijving = geenszins een verblijvende werkzaamheid
Tom Lanoye ( Vlaamse auteur) essay over woke
Veel info te verwerken slecht deel gedestilleerd
Afbakenen van territoriale wateren
Ontwikkeling van internationale zeerecht ↠ discussie afbakening van territoriale wateren
↳VN-Zeerechtenverdrag
= maakte onderscheid tussen territoriale
wateren,
aansluitende zones en exclusieve economische
zones.
Erbuiten = volle zee
= gemeenschappelijk gebied
Geschiedschrijving = verhit debat toe-eigenen aan het verleden
Wie zich op zee van verleden waagt = heeft altijd vertrekpunt
↳ bepaald blikveld, oriëntatie en reikwijdte van
bevindingen
= de standplaatsgebondenheid van geschiedschrijver
⤇ origine, achtergrond, profiel van eigenheid,
referentiekader en
denkbeelden
! bewust zijn hiervan = niet onbevangen waarnemen ook andere gezichtspunten !
Moderne geschiedenisonderwijs Multi perspectiviteit
↪ reactie tegen westers of eurocentrisch oogpunt
, = eenzijdigheid deed afbreuk hoe anderen het ervaren
↪ onderscheid tussen winnaars en verliezers
Eurocentrisme = manier van denken waarbij Europa en de Westerse wereld als het
middelpunt van de
geschiedenis wordt gezien.
De Geschiedenis, zowel de Geschiedenis van het Westen als de
Geschiedenis zoals die door het Westen wordt gezien, ontpopt zich tot een
machtige rivier waarin alle Andere geschiedenissen als kleine en onbetekenende
zijrivieren uitmonden en samenvloeien
(Sardar, 2008)
= laat zien hoe de westerse manier van geschiedschrijving vaak wordt
gepresenteerd als
de "belangrijkste" of "enige" geschiedenis, terwijl andere perspectieven en
verhalen naar
de achtergrond verdwijnen.
= we kritisch moeten nadenken over wie geschiedenis schrijft, vanuit welk
perspectief en
welke verhalen mogelijk zijn weggelaten of onderbelicht.
↪ helpt ons breder beeld krijgen
Multiperspectiviteit = vetrekpunt, hoe verleden ordenen, hoe periodisering, hoe beleefd
en hoe er met
verleden wordt omgegaan.
Voorwaarde waar geschiedschrijvers rekening mee houden: - empathie
- inlevingsvermogen
Onderzoek naar verleden = reizen in de ruimte
↪ beide willen horizon verruimen en nieuwe culturen leren kennen
Reizen = spanningsveld tussen nabijheid en afstand
↪3 dimensies:
1. Hoe verder in verleden, hoe minder aanknopingspunten
Bronnen moeilijker te interpreteren
te dicht = zicht evenzeer verstoren
2. Voldoende afstand van onderwerp bewaren
= kritische afstandelijkheid komt onder druk
3. Geen enkele geschiedkundige kiest zomaar een subject
= altijd motivatie voor bestaan
Wie op de hoogte is = verweft sneller inzicht or complexe situaties beter doorgronden
Wie te betrokken is = blijft blind voor wat buitenstaander wel zou opmerken
! Bewust zijn van eigen positie vormt voorwaarde om geschiedenis te schrijven !
CANON = lijstje of opsomming v/d belangrijkste gebeurtenissen
