Samenvatting Planningssystemen
Examen:
• Verschillen kunnen verklaren: elk land heeft eigen planningssysteem, speelt in op
nationale problemen. Verschil Nederland België door huisvestingsbeleid bvb.
• Cursustekst (volgt de lessen)
• Traditioneel examen
• Begrippen correct gebruiken, antwoord zo volledig mogelijk, volzinnen!
• Voormiddag twee delen van Vloebergh, eerst deel met architectuur, namiddag deel
Coppens
• Deel Coppens:
o Het examen omvat zowel kennisvragen als toepassingen inzake internationale
planningssystemen. Bij de kennisvragen wordt gekeken naar de correctheid, het
correcte gebruik van het begrippen kaderen volledigheid van het antwoord. De
toepassingsvragen kijken in de mate waarin de student naast reproductie van
decursus ook eigen verbanden kan leggen tussen de verschillende
planningssystemen
• Deel Vloebergh:
o Het examen omvat zowel kennisvragen als toepassingen van de wetgeving op de
ruimtelijke ordening. Bij de kennisvragen wordt gekeken naar de correctheid, het
correcte gebruik van het begrippenkader en volledigheid van het antwoord. De
toepassingsvragen worden geëvalueerd op correctheid van het gebruik van de
instrumenten in de wetgeving.
o Systeem oude en nieuwe planningssystemen kennen en vergelijken met elkaar
(Omgekeerde piramide naar RUP)
o Feedback examen vorig jaar staat online
o Deel 1: Print van VCRO mag gebruikt worden voor deel 2a
▪ Multiple answer: Meerdere juiste antwoorden mogelijk
▪ Onbeschreven!!
▪ Markeren mag, maar echt niets opschrijven
▪ Enkel versie die op BB staat
▪ Lege bladzijdes er uit halen
o Deel 2: enkel stedenbouw, zonder codex
▪ Alleen open vragen, kort en juist antwoorden
▪ Dieper ingaan op lessen 4, 5, 6 en 7
▪ Gastcollege Gdansk: geen vragen over!
▪ Oude plannen, sectorale BPA’s, …
▪ Nieuw systeem, ruimtelijke beleidsplannen, RUP, stedenbouwkundige
verordening, planologisch attest, planschade en planbaten vooral
belangrijk
▪ RUP komt in plaats van BPA, gedeeltelijk herziening is niet mogelijk
1
,Inhoudsopgave
Examen: ....................................................................................................................................1
H1: Ruimtelijke planning: een inleiding .................................................................................... 4
Wat is ruimtelijke planning? ....................................................................................................4
Termen: .................................................................................................................................4
Waarom ruimtelijke planning? ................................................................................................4
Argumenten voor planning ......................................................................................................6
Argumenten tegen planning ....................................................................................................7
H2: Planningssystemen .......................................................................................................... 9
Spatial planning systems & territorial governance ....................................................................9
Componenten van het planningsysteem .................................................................................9
Diversiteit in planningssystemen .......................................................................................... 11
H3: Oude planningssystemen ................................................................................................14
Begripsomschrijving ............................................................................................................. 14
Overzicht wetgevende initiatieven ......................................................................................... 14
Oude planningscontext ........................................................................................................ 15
Nationaal plan ..................................................................................................................... 15
Streekplan ........................................................................................................................... 15
Gewestplan ......................................................................................................................... 16
Algemeen plan van aanleg (APA) ........................................................................................... 17
Bijzonder plan van aanleg (BPA) ............................................................................................ 18
Van “Oude” naar “nieuwe” reguliere planfiguren ................................................................... 19
Bedenkingen bij Gewestplan, APA en BPA ............................................................................. 21
Evolutie wetgevende initiatieven ........................................................................................... 22
H4: Nieuwe planningssystemen .............................................................................................23
Ruimtelijk structuurplan ....................................................................................................... 24
Ruimtelijke uitvoeringsplannen ............................................................................................. 29
H5: Vergunningenbeleid .........................................................................................................31
Decretaal kader voor het vergunningenbeleid ........................................................................ 31
Afwijkingsmogelijkheden ...................................................................................................... 32
Andere weigeringsgronden ................................................................................................... 32
Waarvoor is een omgevingsvergunning nodig? ....................................................................... 33
Meldingsplicht ..................................................................................................................... 34
Aanpak vergunningen ........................................................................................................... 34
H6: Reguliere planfiguren .......................................................................................................36
Het richtplan ....................................................................................................................... 36
Het gewestplan .................................................................................................................... 36
Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen ..................................................................................... 38
Provinciaal Ruimtelijk Structuurplan ..................................................................................... 44
H7: Instrumenten ..................................................................................................................44
Beleidsplannen: van ruimtelijk structuurplan naar ruimtelijk beleidsplan ................................ 44
Bestemmingsplannen (verordenend): gewestplan, BPA’s en RUP’s ......................................... 46
Stedenbouwkundige verordeningen (verordenend) ................................................................ 47
Geïntegreerde milieu-effectenbeoordeling ............................................................................ 48
Verkavelingsplannen ............................................................................................................ 48
Beleidsmatig gewenste ontwikkeling ..................................................................................... 48
2
, Handhaving ......................................................................................................................... 49
H8: Instrumentendecreet .......................................................................................................50
Wat is het instrumentendecreet? .......................................................................................... 50
Instrumenten ....................................................................................................................... 51
Landcommissies ................................................................................................................. 54
Instrumentengids ................................................................................................................. 55
Inwerkingtreding .................................................................................................................. 55
H9: Planning in Wallonië ........................................................................................................55
Algemeen ............................................................................................................................ 55
Planning: voorgeschiedenis .................................................................................................. 57
Instrumenten CoDT .............................................................................................................. 57
Schema de development d’espace regional (SDER) – schema development du territoire (SDT) . 58
Plan de secteur .................................................................................................................... 62
Gemeentelijke instrumenten ................................................................................................ 62
H10: Planning in Brussel ........................................................................................................64
Gewop: gewestelijk ontwikkelingsplan .................................................................................. 67
Gewestelijk bestemmingsplan .............................................................................................. 69
Bijzonder bestemmingsplan ................................................................................................. 70
H11: Planning in Nederland ....................................................................................................70
Context ............................................................................................................................... 70
Nota Westen des lands,1957 ................................................................................................ 71
Eerste nota RO, 1960............................................................................................................ 72
Tweede nota, 1966 ............................................................................................................... 72
Derde nota RO, 1976 ............................................................................................................ 73
Vierde nota, 1988 ................................................................................................................. 73
Nota Ruimte 2006 ................................................................................................................ 76
Structuurvisie Ruimte en Infrastructuur 2012 ......................................................................... 76
Actuele ontwikkelingen ........................................................................................................ 77
H12: Planning in het Verenigd Koninkrijk .................................................................................78
Context ............................................................................................................................... 78
1920-1940: de protectionistische agenda en regionale planning ............................................. 79
Post war planning 1945-1970 ................................................................................................ 80
1980: Tatcherism en neoliberaal beleid ................................................................................. 80
De jaren 1990: Third way & revival van planning ...................................................................... 81
Actoren ............................................................................................................................... 81
Plan-making: wie maakt welke plannen ................................................................................. 82
Financiële aspecten ............................................................................................................. 83
H13: Bijzondere planningsystemen ........................................................................................84
Growth boundary ................................................................................................................. 85
Groeibeperkende instrumenten ............................................................................................ 86
Urban Land readjustment/ Stedelijke ruilverkaveling .............................................................. 87
Transferable development rights/ verhandelbare ontwikkelingsrechten .................................. 88
Special zones ...................................................................................................................... 88
3
, H1: Ruimtelijke planning: een inleiding
Wat is ruimtelijke planning?
“Spatial planning refers to the methods used largely by the public sector to influence the future
distribution of activities in space”
• EU Compendium 1999 (= een studie, in kaart gebracht wat alle overheden in EU doen aan
planningsactiviteiten gebundeld en definities opgesteld)
• Ruimtelijke planning= ruimtelijk allocatie/distributie vraagstuk
Functies toewijzen, bepalen hoe veel waar
Ruimtelijke planning:
• Public sector
o Overheidsactiviteit... (voornamelijk door de overheid)
o Maar ook private actoren (bedrijven, multinationals)
• Future-oriented (plannen blijven vaak liggen → ver vooruitkijken)
o Toekomstgericht (plannen vaak voor 15 jaar)
o Maar ook heden: ruimtelijk management & beheer (bouwaanvragen)
• Activities in space
o Functions (waar welke functies?)
o Form (hoe zien de functies eruit?)
Termen:
Ruimtelijke ordening (eng: Spatial planning, fr: Aménagement duterritoire, du: Raumordnung)
• Beleidsdomein (Departement Omgeving op Vlaams niveau)
• Omvat naast planning ook vergunnen, handhaven en monitoring
• Ook: resultaat van ruimtelijke ontwikkeling (de ruimtelijke orde)
Stedenbouw (eng: Urban design, fr: Urbanisme)
• Gericht op ontwerp & fysiek-ruimtelijke ontwikkeling van de stad
• Wortels in ingenieurswetenschappen en architectuur
• Ook: verwijzend naar stadsdiensten stedenbouw (vergunningen)
Stadsontwikkeling (eng: urban development, développement urbain)
• Gericht op sociaal-ruimtelijke ontwikkeling van de stad
• Vaak inter- /multidisciplinair
Planologie
• Wetenschappelijke reflectie over ruimtelijke planning
• Wortels in ingenieurswetenschappen (architectuur), sociale geografie,sociologie, politieke
wetenschappen
Omgevingsbeleid
• Ruimtelijke planning en milieubeleid, integratie ander beleid
• + landschappen, monumenten etc
Waarom ruimtelijke planning?
Kwaliteit leefomgeving en maatschappelijke kwaliteit garanderen. Bij grote investeringen, ruimte
daarrond organiseren.
More rational territorial organisation of land use and the linkages between them
• Bv bedrijven niet te dicht bij woonwijken
• Bv scholen in nabijheid van woonkernen
To balance demands for development with the need to protect the environment
• Afweging tussen harde sectoren (wonen, werken, ontspanning) en zachte sectoren
4
Examen:
• Verschillen kunnen verklaren: elk land heeft eigen planningssysteem, speelt in op
nationale problemen. Verschil Nederland België door huisvestingsbeleid bvb.
• Cursustekst (volgt de lessen)
• Traditioneel examen
• Begrippen correct gebruiken, antwoord zo volledig mogelijk, volzinnen!
• Voormiddag twee delen van Vloebergh, eerst deel met architectuur, namiddag deel
Coppens
• Deel Coppens:
o Het examen omvat zowel kennisvragen als toepassingen inzake internationale
planningssystemen. Bij de kennisvragen wordt gekeken naar de correctheid, het
correcte gebruik van het begrippen kaderen volledigheid van het antwoord. De
toepassingsvragen kijken in de mate waarin de student naast reproductie van
decursus ook eigen verbanden kan leggen tussen de verschillende
planningssystemen
• Deel Vloebergh:
o Het examen omvat zowel kennisvragen als toepassingen van de wetgeving op de
ruimtelijke ordening. Bij de kennisvragen wordt gekeken naar de correctheid, het
correcte gebruik van het begrippenkader en volledigheid van het antwoord. De
toepassingsvragen worden geëvalueerd op correctheid van het gebruik van de
instrumenten in de wetgeving.
o Systeem oude en nieuwe planningssystemen kennen en vergelijken met elkaar
(Omgekeerde piramide naar RUP)
o Feedback examen vorig jaar staat online
o Deel 1: Print van VCRO mag gebruikt worden voor deel 2a
▪ Multiple answer: Meerdere juiste antwoorden mogelijk
▪ Onbeschreven!!
▪ Markeren mag, maar echt niets opschrijven
▪ Enkel versie die op BB staat
▪ Lege bladzijdes er uit halen
o Deel 2: enkel stedenbouw, zonder codex
▪ Alleen open vragen, kort en juist antwoorden
▪ Dieper ingaan op lessen 4, 5, 6 en 7
▪ Gastcollege Gdansk: geen vragen over!
▪ Oude plannen, sectorale BPA’s, …
▪ Nieuw systeem, ruimtelijke beleidsplannen, RUP, stedenbouwkundige
verordening, planologisch attest, planschade en planbaten vooral
belangrijk
▪ RUP komt in plaats van BPA, gedeeltelijk herziening is niet mogelijk
1
,Inhoudsopgave
Examen: ....................................................................................................................................1
H1: Ruimtelijke planning: een inleiding .................................................................................... 4
Wat is ruimtelijke planning? ....................................................................................................4
Termen: .................................................................................................................................4
Waarom ruimtelijke planning? ................................................................................................4
Argumenten voor planning ......................................................................................................6
Argumenten tegen planning ....................................................................................................7
H2: Planningssystemen .......................................................................................................... 9
Spatial planning systems & territorial governance ....................................................................9
Componenten van het planningsysteem .................................................................................9
Diversiteit in planningssystemen .......................................................................................... 11
H3: Oude planningssystemen ................................................................................................14
Begripsomschrijving ............................................................................................................. 14
Overzicht wetgevende initiatieven ......................................................................................... 14
Oude planningscontext ........................................................................................................ 15
Nationaal plan ..................................................................................................................... 15
Streekplan ........................................................................................................................... 15
Gewestplan ......................................................................................................................... 16
Algemeen plan van aanleg (APA) ........................................................................................... 17
Bijzonder plan van aanleg (BPA) ............................................................................................ 18
Van “Oude” naar “nieuwe” reguliere planfiguren ................................................................... 19
Bedenkingen bij Gewestplan, APA en BPA ............................................................................. 21
Evolutie wetgevende initiatieven ........................................................................................... 22
H4: Nieuwe planningssystemen .............................................................................................23
Ruimtelijk structuurplan ....................................................................................................... 24
Ruimtelijke uitvoeringsplannen ............................................................................................. 29
H5: Vergunningenbeleid .........................................................................................................31
Decretaal kader voor het vergunningenbeleid ........................................................................ 31
Afwijkingsmogelijkheden ...................................................................................................... 32
Andere weigeringsgronden ................................................................................................... 32
Waarvoor is een omgevingsvergunning nodig? ....................................................................... 33
Meldingsplicht ..................................................................................................................... 34
Aanpak vergunningen ........................................................................................................... 34
H6: Reguliere planfiguren .......................................................................................................36
Het richtplan ....................................................................................................................... 36
Het gewestplan .................................................................................................................... 36
Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen ..................................................................................... 38
Provinciaal Ruimtelijk Structuurplan ..................................................................................... 44
H7: Instrumenten ..................................................................................................................44
Beleidsplannen: van ruimtelijk structuurplan naar ruimtelijk beleidsplan ................................ 44
Bestemmingsplannen (verordenend): gewestplan, BPA’s en RUP’s ......................................... 46
Stedenbouwkundige verordeningen (verordenend) ................................................................ 47
Geïntegreerde milieu-effectenbeoordeling ............................................................................ 48
Verkavelingsplannen ............................................................................................................ 48
Beleidsmatig gewenste ontwikkeling ..................................................................................... 48
2
, Handhaving ......................................................................................................................... 49
H8: Instrumentendecreet .......................................................................................................50
Wat is het instrumentendecreet? .......................................................................................... 50
Instrumenten ....................................................................................................................... 51
Landcommissies ................................................................................................................. 54
Instrumentengids ................................................................................................................. 55
Inwerkingtreding .................................................................................................................. 55
H9: Planning in Wallonië ........................................................................................................55
Algemeen ............................................................................................................................ 55
Planning: voorgeschiedenis .................................................................................................. 57
Instrumenten CoDT .............................................................................................................. 57
Schema de development d’espace regional (SDER) – schema development du territoire (SDT) . 58
Plan de secteur .................................................................................................................... 62
Gemeentelijke instrumenten ................................................................................................ 62
H10: Planning in Brussel ........................................................................................................64
Gewop: gewestelijk ontwikkelingsplan .................................................................................. 67
Gewestelijk bestemmingsplan .............................................................................................. 69
Bijzonder bestemmingsplan ................................................................................................. 70
H11: Planning in Nederland ....................................................................................................70
Context ............................................................................................................................... 70
Nota Westen des lands,1957 ................................................................................................ 71
Eerste nota RO, 1960............................................................................................................ 72
Tweede nota, 1966 ............................................................................................................... 72
Derde nota RO, 1976 ............................................................................................................ 73
Vierde nota, 1988 ................................................................................................................. 73
Nota Ruimte 2006 ................................................................................................................ 76
Structuurvisie Ruimte en Infrastructuur 2012 ......................................................................... 76
Actuele ontwikkelingen ........................................................................................................ 77
H12: Planning in het Verenigd Koninkrijk .................................................................................78
Context ............................................................................................................................... 78
1920-1940: de protectionistische agenda en regionale planning ............................................. 79
Post war planning 1945-1970 ................................................................................................ 80
1980: Tatcherism en neoliberaal beleid ................................................................................. 80
De jaren 1990: Third way & revival van planning ...................................................................... 81
Actoren ............................................................................................................................... 81
Plan-making: wie maakt welke plannen ................................................................................. 82
Financiële aspecten ............................................................................................................. 83
H13: Bijzondere planningsystemen ........................................................................................84
Growth boundary ................................................................................................................. 85
Groeibeperkende instrumenten ............................................................................................ 86
Urban Land readjustment/ Stedelijke ruilverkaveling .............................................................. 87
Transferable development rights/ verhandelbare ontwikkelingsrechten .................................. 88
Special zones ...................................................................................................................... 88
3
, H1: Ruimtelijke planning: een inleiding
Wat is ruimtelijke planning?
“Spatial planning refers to the methods used largely by the public sector to influence the future
distribution of activities in space”
• EU Compendium 1999 (= een studie, in kaart gebracht wat alle overheden in EU doen aan
planningsactiviteiten gebundeld en definities opgesteld)
• Ruimtelijke planning= ruimtelijk allocatie/distributie vraagstuk
Functies toewijzen, bepalen hoe veel waar
Ruimtelijke planning:
• Public sector
o Overheidsactiviteit... (voornamelijk door de overheid)
o Maar ook private actoren (bedrijven, multinationals)
• Future-oriented (plannen blijven vaak liggen → ver vooruitkijken)
o Toekomstgericht (plannen vaak voor 15 jaar)
o Maar ook heden: ruimtelijk management & beheer (bouwaanvragen)
• Activities in space
o Functions (waar welke functies?)
o Form (hoe zien de functies eruit?)
Termen:
Ruimtelijke ordening (eng: Spatial planning, fr: Aménagement duterritoire, du: Raumordnung)
• Beleidsdomein (Departement Omgeving op Vlaams niveau)
• Omvat naast planning ook vergunnen, handhaven en monitoring
• Ook: resultaat van ruimtelijke ontwikkeling (de ruimtelijke orde)
Stedenbouw (eng: Urban design, fr: Urbanisme)
• Gericht op ontwerp & fysiek-ruimtelijke ontwikkeling van de stad
• Wortels in ingenieurswetenschappen en architectuur
• Ook: verwijzend naar stadsdiensten stedenbouw (vergunningen)
Stadsontwikkeling (eng: urban development, développement urbain)
• Gericht op sociaal-ruimtelijke ontwikkeling van de stad
• Vaak inter- /multidisciplinair
Planologie
• Wetenschappelijke reflectie over ruimtelijke planning
• Wortels in ingenieurswetenschappen (architectuur), sociale geografie,sociologie, politieke
wetenschappen
Omgevingsbeleid
• Ruimtelijke planning en milieubeleid, integratie ander beleid
• + landschappen, monumenten etc
Waarom ruimtelijke planning?
Kwaliteit leefomgeving en maatschappelijke kwaliteit garanderen. Bij grote investeringen, ruimte
daarrond organiseren.
More rational territorial organisation of land use and the linkages between them
• Bv bedrijven niet te dicht bij woonwijken
• Bv scholen in nabijheid van woonkernen
To balance demands for development with the need to protect the environment
• Afweging tussen harde sectoren (wonen, werken, ontspanning) en zachte sectoren
4
