Ondernemingsrecht
Inhoudsopgave
Titel 1: Overzicht van het domein, oprichting van de onderneming en gevolgen verbonden aan het
statuut van de onderneming ......................................................................................................... 2
H1: Situering van het handels, economisch en ondernemingsrecht .................................................... 2
Afbakening .................................................................................................................................. 2
Actoren ....................................................................................................................................... 4
H2: Opstart van de onderneming ...................................................................................................... 7
H3: Gevolgen verbonden aan het statuut van onderneming ..............................................................16
Titel 2: Insolventierecht ............................................................................................................... 32
H1: Faillissement – curatief mechanisme ........................................................................................32
Wettelijk kader ........................................................................................................................... 32
Faillissementvoorwaarden ......................................................................................................... 32
Opening van de faillissementprocedure ...................................................................................... 34
Faillissementsvonnis ................................................................................................................. 37
Rechtsgevolgen tav vermogen gefailleerde .................................................................................. 39
Rechtsgevolgen van het faillissement op voorheen gestelde handelingen ..................................... 42
Verloop van de procedure........................................................................................................... 48
H2: Preventieve mechanismen........................................................................................................51
Depistage .................................................................................................................................. 51
Bewarende maatregelen ............................................................................................................ 52
Buitengerechtelijk minnelijk akkoord .......................................................................................... 54
De gerechtelijke reorganisatie .................................................................................................... 55
Titel 3: Marktpraktijken en consumentenbescherming .................................................................. 67
H1: Algemene definities ..................................................................................................................68
H2: Informatie van de markt ............................................................................................................69
H3: Oneerlijke handelspraktijken ....................................................................................................75
H4: Overeenkomsten met consumenten .........................................................................................80
Overeenkomsten op afstand ...................................................................................................... 82
Buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten ....................................................................... 87
Openbare verkoop ..................................................................................................................... 89
Gezamenlijk aanbod .................................................................................................................. 90
Onrechtmatige bedingen ............................................................................................................ 90
Titel 4: kredietrecht, mededingingsrecht en B2B-contracten ......................................................... 93
H1: Kredietrecht .............................................................................................................................93
Geldlening ................................................................................................................................. 93
Kredietopening .......................................................................................................................... 99
KMO-financiering ..................................................................................................................... 100
H2: Mededingingsrecht en prijzenwetgeving................................................................................... 102
Titel 5: Vennootschapsrecht ...................................................................................................... 105
H1: vennootschap en verenigingen: begrip en soorten .................................................................... 105
Wat is een vennootschap en wat is haar bestaansreden?........................................................... 105
,Ugent HW Kristof Maresceau
Rechtspersoonlijkheid ............................................................................................................. 106
Soorten vennootschappen ....................................................................................................... 108
H2: Regels die gelden voor alle vennootschappen .......................................................................... 112
Geldigheidsvoorwaarden voor elk vennootschapscontract ........................................................ 112
De oprichting van vennootscheppen, het verwerven van rechtspersoonlijkheid, en de nietigheid . 118
Ontbinding en vereffening van vennootschappen ...................................................................... 120
H3: NV en BV: een overzicht van de voornaamste werkingsregels.................................................... 123
Eigen vermogen (BV) en kapitaal (NV) ........................................................................................ 123
De financiering......................................................................................................................... 129
Het bestuur ............................................................................................................................. 134
De algemene vergadering ......................................................................................................... 147
Het orgaan van toezicht: de commissaris .................................................................................. 151
Winst- en verliesbestemming ................................................................................................... 152
Kapitaal- en vermogensverrichtingen ........................................................................................ 159
De bescherming van de aandeelhouders................................................................................... 163
Herstructurering en omzetting .................................................................................................. 164
Boekhouding en jaarrekeningen ................................................................................................ 168
Titel 6: Obligatielening ............................................................................................................... 170
H1: algemene kenmerken van de obligatielening ............................................................................ 170
Begripomschrijving .................................................................................................................. 170
Consutieve elementen ............................................................................................................. 170
Wie mag obligaties uitgeven ..................................................................................................... 171
H2: Soorten obligaties .................................................................................................................. 172
H3: Bescherming obligatiehouders ................................................................................................ 174
Bescherming obligatiehouders op grond van de wet .................................................................. 174
Contractuele uitbreiding van wettelijke bescherming................................................................. 175
H4: De algemene vergadering van obligatiehouders ....................................................................... 176
Titel 1: Overzicht van het domein, oprichting van de onderneming
en gevolgen verbonden aan het statuut van de onderneming
H1: Situering van het handels, economisch en ondernemingsrecht
Afbakening
Sinds 1 november 2018:
- ‘Wet Hervorming Ondernemingsrecht’
- Wetboek van Koophandel opgeheven en Wetboek van Economisch Recht werd
geïntegreerd.
- Het begrip ‘handelaar’ werd afgeschaft, er was nu sprake van een ruimer begrip
‘onderneming’
Ondernemingsrecht= geen gesloten of coherent systeem van regels, er bestaat geen
eensgezindheid omtrent de precieze invulling van het begrip.
Deelgebieden:
- Handelsrecht
- Venootschapsrecht
2
,Ugent HW Kristof Maresceau
- Kapitaalmarktrecht
- Financieel recht
- Insolventierecht
- Economisch recht
Venootschapsrecht= onderdeel van het ondernemingsrecht of het economisch recht
dat zich meer in richt op de werkingsregels van bepaalde types van ondernemingen,
namelijk venootschappen, verenigingen en stichtingen.
- Vooral organisatierecht: oprichting, bestuur, aandeelhouderafspraken,….
- Bescherming van schuldeisers in geval van beperkte aansprakelijkheid
- Geregeld in WVV
Kapitaalmarktrecht= bescherming van de goede werking van kapitaalmarkten
- Geregeld in WVV
- Specifieke wetgevingen:
o Prospectuswet (informeren van de primaire markt) (los van notering)
§ Diverse uitzonderingen, waaronder: minder dan 150 personen,
lager dan 5 MEUR, 100 KEUR per belegger of per effect
o Transparantiewet (informeren van de secundaire gereglementeerde
markt)
o MAR (voorkomen van misbruik van voorwetenschap)
o OBA-Wet (openbaar overnamebiedingen) (30%)
Financieel recht=
- Regels van publiek bankrecht: het statuut van de aanbieders van financiële
diensten
o Vb: vergunningsvereisten + bazelnormen
- Regels van privaat bankrecht: verhouding tussen de aanbieder van financiële
diensten en diens cliënt
o Rekeningen en betalingen
o Kredietrecht
- Geregeld in specifieke wetgevingen & in Boek VII WER
Insolventierecht= voorkomen van faillissement (WCO) en regeling van faillissement
(afwikkeling van vermogen)
- Vroeger: faillissementwet & wet continuïteit ondernemingen
- Sinds 1/5/2018: Boek XX WER
Economisch recht= overlapt met het begrip ondernemingsrecht en wordt omschreven
als het geheel van rechtsregels die de economische activiteit beheersen
- Ordening: evenwicht tussen rechtmatig geachte belangen
o Marktpraktijken, consumentenbescherming
o B2B-wet
- Sturing: economische doeleinden van conjuncturele of structurele aard
o Conjunctureel: bv prijzenwetgeving
o Structureel: bv mededingingswetgeving
3
, Ugent HW Kristof Maresceau
- Geregeld in WER & andere zoals internationale bronnen, decreten, ordonnanties
gebruiken?....
Actoren
§ Onderneming
Algemene definitie
Definitie van een onderneming (art.I.1 WER)
- Dit ondernemingsbegrip geldt voor alle boekdelen van het WER tenzij er
uitdrukkelijk van wordt afgeweken
1. Natuurlijke personen die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefenen
o Zelfstandig: tegenovergestelde van in dienstverband
o Beroepsactiviteit: heeft inherent en duurzaam karakter
o Men spreekt van ‘eenmanszaak’
o Enkel als bepaalde activiteit beroepsmatig wordt verricht kan dit tot
kwalificatie als onderneming leiden
o Merk op: er wordt veelal aangenomen dat “beroepsactiviteit” inhoudt dat
er gehandeld dient te worden met een winstoogmerk -> men wil namelijk
een zeker inkomen genereren voor levensonderhoud
Wie behoort hier ook toe?
o Beoefenaars van vrije beroepen (bv artsen en advocaten) en landbouwers
oefenen zelfstandig hun beroepsactiviteit uit
o Ambachtslieden, zelfstandige journalisten, onthaalouders of
thuisverplegers
o Personen die duurzaam activiteiten in de deeleconomie verrichten
(Airbnb-verhuurders of Uber-chauffeurs)
Wat met bestuurders van ondernemingen?
o Zodra de bestuurder zijn mandaat bezoldigd uitoefent (dit is niet altijd het
geval), deze als een onderneming wordt beschouwd
o Hij genereert dan nl een inkomen zonder daarbij onder enige vorm van
gezag te opereren (men is verantwoordelijk voor de beslissingen die man
als bestuurder neemt)
2. Alle rechtspersonen
o Er wordt geen onderscheidt gemaakt naargelang het statutair voorwerp
van de rechtspersoon of de aard van de activiteit
Wie behoort hier toe?
o Ook vennootschappen die uitoefening van vrij beroep, een
landbouwactiviteit, een ambachtsactiviteit of eender welke activiteit die
traditioneel als ‘burgerlijk’ werd beschouwd tot voorwerp hebben
o Alle VZW’s en stichtingen, er is voor heen (itt bij natuurlijke personen)
geen winstoogmerk of winstverdelingsoogmerk vereist
o Is men rechtspersoon, dan is men automatisch onderneming
o Autonome overheidsbedrijven die goederen of diensten op de markt
aanbieden
§ Vb: Bpost, Proximus, NMBS
Wie is geen onderneming?
4
Inhoudsopgave
Titel 1: Overzicht van het domein, oprichting van de onderneming en gevolgen verbonden aan het
statuut van de onderneming ......................................................................................................... 2
H1: Situering van het handels, economisch en ondernemingsrecht .................................................... 2
Afbakening .................................................................................................................................. 2
Actoren ....................................................................................................................................... 4
H2: Opstart van de onderneming ...................................................................................................... 7
H3: Gevolgen verbonden aan het statuut van onderneming ..............................................................16
Titel 2: Insolventierecht ............................................................................................................... 32
H1: Faillissement – curatief mechanisme ........................................................................................32
Wettelijk kader ........................................................................................................................... 32
Faillissementvoorwaarden ......................................................................................................... 32
Opening van de faillissementprocedure ...................................................................................... 34
Faillissementsvonnis ................................................................................................................. 37
Rechtsgevolgen tav vermogen gefailleerde .................................................................................. 39
Rechtsgevolgen van het faillissement op voorheen gestelde handelingen ..................................... 42
Verloop van de procedure........................................................................................................... 48
H2: Preventieve mechanismen........................................................................................................51
Depistage .................................................................................................................................. 51
Bewarende maatregelen ............................................................................................................ 52
Buitengerechtelijk minnelijk akkoord .......................................................................................... 54
De gerechtelijke reorganisatie .................................................................................................... 55
Titel 3: Marktpraktijken en consumentenbescherming .................................................................. 67
H1: Algemene definities ..................................................................................................................68
H2: Informatie van de markt ............................................................................................................69
H3: Oneerlijke handelspraktijken ....................................................................................................75
H4: Overeenkomsten met consumenten .........................................................................................80
Overeenkomsten op afstand ...................................................................................................... 82
Buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten ....................................................................... 87
Openbare verkoop ..................................................................................................................... 89
Gezamenlijk aanbod .................................................................................................................. 90
Onrechtmatige bedingen ............................................................................................................ 90
Titel 4: kredietrecht, mededingingsrecht en B2B-contracten ......................................................... 93
H1: Kredietrecht .............................................................................................................................93
Geldlening ................................................................................................................................. 93
Kredietopening .......................................................................................................................... 99
KMO-financiering ..................................................................................................................... 100
H2: Mededingingsrecht en prijzenwetgeving................................................................................... 102
Titel 5: Vennootschapsrecht ...................................................................................................... 105
H1: vennootschap en verenigingen: begrip en soorten .................................................................... 105
Wat is een vennootschap en wat is haar bestaansreden?........................................................... 105
,Ugent HW Kristof Maresceau
Rechtspersoonlijkheid ............................................................................................................. 106
Soorten vennootschappen ....................................................................................................... 108
H2: Regels die gelden voor alle vennootschappen .......................................................................... 112
Geldigheidsvoorwaarden voor elk vennootschapscontract ........................................................ 112
De oprichting van vennootscheppen, het verwerven van rechtspersoonlijkheid, en de nietigheid . 118
Ontbinding en vereffening van vennootschappen ...................................................................... 120
H3: NV en BV: een overzicht van de voornaamste werkingsregels.................................................... 123
Eigen vermogen (BV) en kapitaal (NV) ........................................................................................ 123
De financiering......................................................................................................................... 129
Het bestuur ............................................................................................................................. 134
De algemene vergadering ......................................................................................................... 147
Het orgaan van toezicht: de commissaris .................................................................................. 151
Winst- en verliesbestemming ................................................................................................... 152
Kapitaal- en vermogensverrichtingen ........................................................................................ 159
De bescherming van de aandeelhouders................................................................................... 163
Herstructurering en omzetting .................................................................................................. 164
Boekhouding en jaarrekeningen ................................................................................................ 168
Titel 6: Obligatielening ............................................................................................................... 170
H1: algemene kenmerken van de obligatielening ............................................................................ 170
Begripomschrijving .................................................................................................................. 170
Consutieve elementen ............................................................................................................. 170
Wie mag obligaties uitgeven ..................................................................................................... 171
H2: Soorten obligaties .................................................................................................................. 172
H3: Bescherming obligatiehouders ................................................................................................ 174
Bescherming obligatiehouders op grond van de wet .................................................................. 174
Contractuele uitbreiding van wettelijke bescherming................................................................. 175
H4: De algemene vergadering van obligatiehouders ....................................................................... 176
Titel 1: Overzicht van het domein, oprichting van de onderneming
en gevolgen verbonden aan het statuut van de onderneming
H1: Situering van het handels, economisch en ondernemingsrecht
Afbakening
Sinds 1 november 2018:
- ‘Wet Hervorming Ondernemingsrecht’
- Wetboek van Koophandel opgeheven en Wetboek van Economisch Recht werd
geïntegreerd.
- Het begrip ‘handelaar’ werd afgeschaft, er was nu sprake van een ruimer begrip
‘onderneming’
Ondernemingsrecht= geen gesloten of coherent systeem van regels, er bestaat geen
eensgezindheid omtrent de precieze invulling van het begrip.
Deelgebieden:
- Handelsrecht
- Venootschapsrecht
2
,Ugent HW Kristof Maresceau
- Kapitaalmarktrecht
- Financieel recht
- Insolventierecht
- Economisch recht
Venootschapsrecht= onderdeel van het ondernemingsrecht of het economisch recht
dat zich meer in richt op de werkingsregels van bepaalde types van ondernemingen,
namelijk venootschappen, verenigingen en stichtingen.
- Vooral organisatierecht: oprichting, bestuur, aandeelhouderafspraken,….
- Bescherming van schuldeisers in geval van beperkte aansprakelijkheid
- Geregeld in WVV
Kapitaalmarktrecht= bescherming van de goede werking van kapitaalmarkten
- Geregeld in WVV
- Specifieke wetgevingen:
o Prospectuswet (informeren van de primaire markt) (los van notering)
§ Diverse uitzonderingen, waaronder: minder dan 150 personen,
lager dan 5 MEUR, 100 KEUR per belegger of per effect
o Transparantiewet (informeren van de secundaire gereglementeerde
markt)
o MAR (voorkomen van misbruik van voorwetenschap)
o OBA-Wet (openbaar overnamebiedingen) (30%)
Financieel recht=
- Regels van publiek bankrecht: het statuut van de aanbieders van financiële
diensten
o Vb: vergunningsvereisten + bazelnormen
- Regels van privaat bankrecht: verhouding tussen de aanbieder van financiële
diensten en diens cliënt
o Rekeningen en betalingen
o Kredietrecht
- Geregeld in specifieke wetgevingen & in Boek VII WER
Insolventierecht= voorkomen van faillissement (WCO) en regeling van faillissement
(afwikkeling van vermogen)
- Vroeger: faillissementwet & wet continuïteit ondernemingen
- Sinds 1/5/2018: Boek XX WER
Economisch recht= overlapt met het begrip ondernemingsrecht en wordt omschreven
als het geheel van rechtsregels die de economische activiteit beheersen
- Ordening: evenwicht tussen rechtmatig geachte belangen
o Marktpraktijken, consumentenbescherming
o B2B-wet
- Sturing: economische doeleinden van conjuncturele of structurele aard
o Conjunctureel: bv prijzenwetgeving
o Structureel: bv mededingingswetgeving
3
, Ugent HW Kristof Maresceau
- Geregeld in WER & andere zoals internationale bronnen, decreten, ordonnanties
gebruiken?....
Actoren
§ Onderneming
Algemene definitie
Definitie van een onderneming (art.I.1 WER)
- Dit ondernemingsbegrip geldt voor alle boekdelen van het WER tenzij er
uitdrukkelijk van wordt afgeweken
1. Natuurlijke personen die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefenen
o Zelfstandig: tegenovergestelde van in dienstverband
o Beroepsactiviteit: heeft inherent en duurzaam karakter
o Men spreekt van ‘eenmanszaak’
o Enkel als bepaalde activiteit beroepsmatig wordt verricht kan dit tot
kwalificatie als onderneming leiden
o Merk op: er wordt veelal aangenomen dat “beroepsactiviteit” inhoudt dat
er gehandeld dient te worden met een winstoogmerk -> men wil namelijk
een zeker inkomen genereren voor levensonderhoud
Wie behoort hier ook toe?
o Beoefenaars van vrije beroepen (bv artsen en advocaten) en landbouwers
oefenen zelfstandig hun beroepsactiviteit uit
o Ambachtslieden, zelfstandige journalisten, onthaalouders of
thuisverplegers
o Personen die duurzaam activiteiten in de deeleconomie verrichten
(Airbnb-verhuurders of Uber-chauffeurs)
Wat met bestuurders van ondernemingen?
o Zodra de bestuurder zijn mandaat bezoldigd uitoefent (dit is niet altijd het
geval), deze als een onderneming wordt beschouwd
o Hij genereert dan nl een inkomen zonder daarbij onder enige vorm van
gezag te opereren (men is verantwoordelijk voor de beslissingen die man
als bestuurder neemt)
2. Alle rechtspersonen
o Er wordt geen onderscheidt gemaakt naargelang het statutair voorwerp
van de rechtspersoon of de aard van de activiteit
Wie behoort hier toe?
o Ook vennootschappen die uitoefening van vrij beroep, een
landbouwactiviteit, een ambachtsactiviteit of eender welke activiteit die
traditioneel als ‘burgerlijk’ werd beschouwd tot voorwerp hebben
o Alle VZW’s en stichtingen, er is voor heen (itt bij natuurlijke personen)
geen winstoogmerk of winstverdelingsoogmerk vereist
o Is men rechtspersoon, dan is men automatisch onderneming
o Autonome overheidsbedrijven die goederen of diensten op de markt
aanbieden
§ Vb: Bpost, Proximus, NMBS
Wie is geen onderneming?
4
