Casus 2; prikkelgeleiding in het hart
Moeilijke woorden
Bundeltakblok → Hartritmestoornis
Probleemstelling
Hoe werkt de prikkelgeleiding in het hart/ECG?
Brainstorm
- pieken (p,q,r,s,t)
- Depolarisatie en repolarisatie
- schema van Wiggers
- Driehoek van Einthoven (polsen en 1 enkel/voet)
- Av knoop, sinus knoop
- purkinje vezels
- bundel van his
- mannen-vrouwen
- sportershart → hogere pieken?
Leerdoelen
1) Hoe werkt de prikkelgeleiding?
2) Hartcyclus, ontstaan elektrische impulsen
3) Ontstaan actiepotentiaal
4) Werking ECG (geleidingstijden kennen)
5) Driehoek van Einthoven (plaatsing elektroden)
6) Verschillen ECG mannen/vrouwen/sportershart
Uitwerken leerdoelen
1) Hoe werkt de prikkelgeleiding van het hart (hartcyclus hierbij)?
Hartspierweefsel bestaat uit twee soorten weefsel; contraherend myocard en
gespecialiseerd weefsel. Het contraherend myocard is het grootste deel van het
hartspierweefsel en zorgt voor de pompwerking. Het gespecialiseerde weefsel zorgt voor
impulsvorming en -verspreiding. Het gespecialiseerde weefsel bestaat uit de sinoatriale
(SA-)knoop, de atrioventriculaire (AV-)knoop, de bundel van His met zijn twee bundeltakken,
en het netwerk van Purkinje (figuur 1).
De impuls voor een hartcontractie begint in de SA-knoop. De SA-knoop ligt in het rechter
atrium net onder de ingang van de vena cava superior. In de SA-knoop liggen pacemaker
cellen, deze cellen kunnen tot een actiepotentiaal komen zonder dat ze een prikkel van
buitenaf ontvangen. De rest van het gespecialiseerde weefsel kan dit ook, maar in mindere
mate. De primaire pacemakercellen in het centrum van de SA-knoop zorgen voor ongeveer
100 ontladingen per minuut en zet het ritme voor het hart (natuurlijke pacemaker), omdat er
geen andere cellen zijn die sneller kunnen depolariseren en een signaal dus kunnen
doorgeven. De secundaire pacemakercellen in de SA-knoop ontladen minder vaak en hun
ontlading wordt tenietgedaan als de voortgeleiding van de ontlading van de primaire
pacemakercellen hen bereikt. Als de primaire pacemakercellen niet functioneren wordt hun
functie overgenomen door de secundaire pacemakercellen, maar wel in een lagere
frequentie. Hoe verder je in het geleidingssysteem komt, hoe lager de frequentie van
, spontane ontladingen. Het signaal dat via de primaire pacemakercellen wordt verstuurd,
gaat via de secundaire pacemakercellen naar de spierweefsels van de atriumwand. Het
signaal wordt van cel op cel doorgegeven tot aan het anulus fibrosus. Het signaal kan niet
door het anulus fibrosus naar de ventrikels worden doorgegeven. Dat kan alleen via de
AV-knoop en de bundel van His. Als het signaal aankomt in de AV-knoop, wordt het signaal
vertraagd door de AV-knoop. Hierdoor trekken de ventrikels later samen dan de atria en
krijgen de atria de kans om hun inhoud in de ventrikels te pompen. Deze vertraging komt
omdat de AV-knoop is opgebouwd uit cellen die ongeordend liggen en maar weinig gap
junctions bevatten. Via de AV-knoop wordt het signaal doorgegeven aan de bundel van His.
De bundel van His splitst zich in 2 bundeltakken, namelijk links en rechts. De linker
bundeltak splitst zich weer in 2 vertakkingen; linker posterior fascicle (gaat naar de
achterkant) en linker anterior fascicle (gaat naar de voorkant). In de bundel van His wordt
het signaal versneld in de bundeltakken en het purkinje-netwerk. Naast de bundel van His
heeft het hart nog een andere bundel die direct naar het linker atrium loopt, dit is de
Bachmann bundel. De impuls wordt vervolgens via de bundel van His naar de cellen in het
purkinje-netwerk geleid, deze bevatten weinig organellen en grote gap junctions waardoor
de elektrische weerstand laag is en het signaal snel kan worden doorgegeven. Hierdoor
kunnen de ventrikels als 1 geheel contraheren.
Figuur 1; prikkelgeleiding in het hart
2) Ontstaan elektrische impulsen en actiepotentiaal
Het prikkelgeleidingssysteem is dus een netwerk van speciale cellen in de hartspier die
elkaar in domino effect een elektrische prikkel doorgeven. Die prikkel stimuleert de hartspier
om zich samen te trekken. Dit moet op het juiste tempo en in correcte volgorde gebeuren;
eerst de atria, dan pas de ventrikel. Hartspieren en skeletspieren zijn beide contractiele
weefsels, maar ze zijn op drie punten anders waardoor hartspieren de bovenstaande
geleidende functies kunnen vervullen.
Stimuleringsmiddelen → Elke skeletspiervezel moet worden gestimuleerd door een
zenuwuiteinde. Maar sommige hartspiercellen (eerder genoemde gespecialiseerde
Moeilijke woorden
Bundeltakblok → Hartritmestoornis
Probleemstelling
Hoe werkt de prikkelgeleiding in het hart/ECG?
Brainstorm
- pieken (p,q,r,s,t)
- Depolarisatie en repolarisatie
- schema van Wiggers
- Driehoek van Einthoven (polsen en 1 enkel/voet)
- Av knoop, sinus knoop
- purkinje vezels
- bundel van his
- mannen-vrouwen
- sportershart → hogere pieken?
Leerdoelen
1) Hoe werkt de prikkelgeleiding?
2) Hartcyclus, ontstaan elektrische impulsen
3) Ontstaan actiepotentiaal
4) Werking ECG (geleidingstijden kennen)
5) Driehoek van Einthoven (plaatsing elektroden)
6) Verschillen ECG mannen/vrouwen/sportershart
Uitwerken leerdoelen
1) Hoe werkt de prikkelgeleiding van het hart (hartcyclus hierbij)?
Hartspierweefsel bestaat uit twee soorten weefsel; contraherend myocard en
gespecialiseerd weefsel. Het contraherend myocard is het grootste deel van het
hartspierweefsel en zorgt voor de pompwerking. Het gespecialiseerde weefsel zorgt voor
impulsvorming en -verspreiding. Het gespecialiseerde weefsel bestaat uit de sinoatriale
(SA-)knoop, de atrioventriculaire (AV-)knoop, de bundel van His met zijn twee bundeltakken,
en het netwerk van Purkinje (figuur 1).
De impuls voor een hartcontractie begint in de SA-knoop. De SA-knoop ligt in het rechter
atrium net onder de ingang van de vena cava superior. In de SA-knoop liggen pacemaker
cellen, deze cellen kunnen tot een actiepotentiaal komen zonder dat ze een prikkel van
buitenaf ontvangen. De rest van het gespecialiseerde weefsel kan dit ook, maar in mindere
mate. De primaire pacemakercellen in het centrum van de SA-knoop zorgen voor ongeveer
100 ontladingen per minuut en zet het ritme voor het hart (natuurlijke pacemaker), omdat er
geen andere cellen zijn die sneller kunnen depolariseren en een signaal dus kunnen
doorgeven. De secundaire pacemakercellen in de SA-knoop ontladen minder vaak en hun
ontlading wordt tenietgedaan als de voortgeleiding van de ontlading van de primaire
pacemakercellen hen bereikt. Als de primaire pacemakercellen niet functioneren wordt hun
functie overgenomen door de secundaire pacemakercellen, maar wel in een lagere
frequentie. Hoe verder je in het geleidingssysteem komt, hoe lager de frequentie van
, spontane ontladingen. Het signaal dat via de primaire pacemakercellen wordt verstuurd,
gaat via de secundaire pacemakercellen naar de spierweefsels van de atriumwand. Het
signaal wordt van cel op cel doorgegeven tot aan het anulus fibrosus. Het signaal kan niet
door het anulus fibrosus naar de ventrikels worden doorgegeven. Dat kan alleen via de
AV-knoop en de bundel van His. Als het signaal aankomt in de AV-knoop, wordt het signaal
vertraagd door de AV-knoop. Hierdoor trekken de ventrikels later samen dan de atria en
krijgen de atria de kans om hun inhoud in de ventrikels te pompen. Deze vertraging komt
omdat de AV-knoop is opgebouwd uit cellen die ongeordend liggen en maar weinig gap
junctions bevatten. Via de AV-knoop wordt het signaal doorgegeven aan de bundel van His.
De bundel van His splitst zich in 2 bundeltakken, namelijk links en rechts. De linker
bundeltak splitst zich weer in 2 vertakkingen; linker posterior fascicle (gaat naar de
achterkant) en linker anterior fascicle (gaat naar de voorkant). In de bundel van His wordt
het signaal versneld in de bundeltakken en het purkinje-netwerk. Naast de bundel van His
heeft het hart nog een andere bundel die direct naar het linker atrium loopt, dit is de
Bachmann bundel. De impuls wordt vervolgens via de bundel van His naar de cellen in het
purkinje-netwerk geleid, deze bevatten weinig organellen en grote gap junctions waardoor
de elektrische weerstand laag is en het signaal snel kan worden doorgegeven. Hierdoor
kunnen de ventrikels als 1 geheel contraheren.
Figuur 1; prikkelgeleiding in het hart
2) Ontstaan elektrische impulsen en actiepotentiaal
Het prikkelgeleidingssysteem is dus een netwerk van speciale cellen in de hartspier die
elkaar in domino effect een elektrische prikkel doorgeven. Die prikkel stimuleert de hartspier
om zich samen te trekken. Dit moet op het juiste tempo en in correcte volgorde gebeuren;
eerst de atria, dan pas de ventrikel. Hartspieren en skeletspieren zijn beide contractiele
weefsels, maar ze zijn op drie punten anders waardoor hartspieren de bovenstaande
geleidende functies kunnen vervullen.
Stimuleringsmiddelen → Elke skeletspiervezel moet worden gestimuleerd door een
zenuwuiteinde. Maar sommige hartspiercellen (eerder genoemde gespecialiseerde
