PRAKTIJK ASSESSMENT ECHO
Uitvoering:
Door middel van klinisch redeneren wordt het onderzoek uitgevoerd. Het accent ligt op de lever met
daarbij een tweede orgaan, afhankelijk van de vraagstelling. Dit kan zijn:
- Pancreas
- Galblaas
- Galwegen
- Milt
- (Bij-)nieren
TECHNISCHE PARAMETERS
Gain → het meer of minder versterken van het terugkomend geluid. Bij meer versterking wordt het beeld
lichter. Bij minder versterking wordt het beeld donkerder.
TGC → doet technisch hetzelfde als de gain alleen geld hij op een zelfgekozen diepte. Hier verander je in
principe niets aan.
Focus → je convergeert je de geluidsbundel op het ingestelde punt waardoor je op deze diepte de hoogst
mogelijke laterale resolutie bereikt. Je zet het focus op of onder het gebied van interesse.
Frequentie → hoe hoger de frequentie hoe hoger de axiale resolutie, maar hoe minder diep de
geluidsgolven in het lichaam kunnen reiken. Hoe lager de frequentie, hoe lager de axiale resolutie, maar
hoe dieper de geluidsgolven in het lichaam kunnen reiken.
Diepte → je moet continue de diepte instellen. Zo werk je optimaal.
,LEVER
ANATOMIE LEVER
- Linker leverkwab
- Rechter leverkwab
- Lobus caudatus
- Lobus quadratus
- Ligamentum falciforme
- Interlobaire fissuur
• Lobus caudatus
- Ligamentum teres
• Lobus quadratus
Het linkerplaatje is een vooraanzicht van de lever waar rechts een achteraanzicht is. De vena cava en de
galblaas maakt dat je een lobus caudatus en een lobus quadratus hebt. De anatomische indeling van de
lever is dat de linker leverkwab kleiner is dan de rechter. Deze worden gescheiden door het ligamentrum
teres. Echografisch wordt de scheiding gezien door de vena cava als scheiding te gebruiken tussen links
en rechts. De klassieke indeling van de lever is dus links en rechts met de scheiding ligamentum
falciforme. Maar de falciforme zie je op de echo niet zo goed, hierom is de teres de scheiding.
Echografisch gebruik je de vena cava als scheiding voor links en rechts.
Links van de lobus caudatus loopt het interlobaire fussuur en links van de lobus quadratus loopt de
ligamentum teres (over van foetus).
Er zijn 4 verschillende systemen in de lever:
- Portale veneuze systeem
• V. lienalis
• V. mesenterica superior
• V. portae
• V. portae ramus dextra
• V. portae ramus sinistra
- Hepatisch veneuze systeem
• V. hepatica sinistra/ media/ dextra = Bunny sign → craniaal in de lever
, • V. cava inferior
- Arteriële systeem
• Truncus coeliacus ( a. hepatica propria/ communis/ dextra en sinistra
- Galwegen
• D. hepaticus dextra en sinistra
• D. hepaticus
communis
• D. choledochus
• Galblaas met d.
cysticus
Portale triade:
- V. porta
- Galweg
- Arterie
Hier zie je mooi de interlobulaire fissuur bij het rode
stipje. Dit is in het transversale vlak, iets caudaler van
het bunny sign. De interlobualaire fissuur scheid de
linker leverkwam en de lobus caudatus. Die zit dus
onder de witte lijn.
Hier ben je nog verder naar caudaal, je ziet nu het ligamentum
teres bij de rode punt. Je ziet dan de lobus quadratus nu in dit
gebied liggen. Want tussen het ligamentum teres en de galblaas
ligt de lobus quadratus.
SCANTECHNIEK LEVER
Voorbereiding: nuchter! Als patiënt eet, heb je last van lucht voor de lever…
Het doel is om iedere cm3 van de lever te beoordelen. Dit gebeurt in 3 verschillende richtingen (sagittaal,
transversaal en oblique). Je zorgt dat je de linker en rechter leverkwab doorscand, dit doe je ook met het
diafragma, lobus caudatus en quadratus. Je kunt gebruik maken van het ademcommando/ bolle buik.
Eventueel kun je het onderzoek herhalen in linker zijligging. Je startpunt is de vena cava inferior.
Ter voorbereiding moet de patiënt niet per se nuchter zijn! Als de patiënt niet nuchter is kun je alleen niet
zoveel over de galblaas zeggen.
- Drie richtingen en in twee houdingen (rug en zij)
- Diafragma volledig afbeelden/ onderzoeken
, - Begrenzingen volledig afbeelden/ onderzoeken
- Eventueel aanvullend intercostaal scannen
- Werk eerst de linker leverkwab helemaal af, daarna rechts!
Het leverparenchym is echoarm. Het is spikkelig op basis van portale reflecties. De echogeniteit is
vergelijkbaar met de nier.
Stappenplan:
Linker lever kwab, sagittaal:
1. Laat de patiënt diep inademen en gebruik de vena cava als startpositie. Zorg dat je de craniale
leverrand in beeld houdt en schuif de transducer naar sinistra tot je niet verder kan door de
ribbenboog. Kantel de transducer onder de ribbenboog door tot je geen lever meer ziet en scan
dan via dezelfde heenweg terug naar je start positie. Laat patiënt uitademen.
2. Verplaats de transducer naar caudaal (zo vaak als nodig is) en schuif weer naar sinistra tot je de
ribbenboog tegenkomt, hier kantel je om de caudale rand weer in beeld te krijgen en ga terug naar
je start positie.
Linker lever kwab, transversaal:
1. Laat de patiënt inademen. Kantel naar craniaal tot je het hart ziet, dit is je startpositie. Kantel je
transducer terug en scan helemaal naar caudaal tot je uit de lever bent en ga terug naar je
startpositie (hart).
2. Zoek het meest laterale deel van de lever op. Kantel de transducer naar craniaal tot je uit de lever
bent. Kantel de transducer terug en ga naar caudaal tot je uit de linker lever kwab bent en ga terug
naar je startpositie.
Rechter lever kwab, sagittaal:
1. Zoek de craniale rand op, met vena cava in beeld. Schuif naar dextra tot je niet verder kan door de
ribbenboog. Schuif langs de ribbenboog naar caudaal terwijl je altijd de craniale leverrand in
beeld houdt. Schuif net zo lang door tot je geen lever meer ziet en ga terug naar je startpositie.
2. Schuif vanaf de startpositie je transducer iets naar caudaal. En herhaal dan dezelfde techniek. De
craniale rand kan buiten het beeld vallen, dit scan je later door.
3. Verplaats vanaf je starpositie je transducer nog meer naar caudaal, nu houd je de caudale
leverrand in beeld en herhaal dezelfde techniek.
Rechter lever kwab, transversaal:
1. Begin bij het hart in transversale vlak. Gebruik de vena cava als oriëntatie en scan helemaal naar
caudaal tot je de lever uit bent. En ga terug naar je startpositie.
2. Verplaats de transducer iets naar lateraal en kantel de transducer naar craniaal onder de ribben
door. Kantel terug en schuif naar caudaal terwijl je de vena cava nu meer rechts in beeld hebt en
ga terug naar je startpositie.
3. Verplaats de transducer nu nog meer naar lateraal en herhaal dezelfde scantechniek als
bovenstaand.
Rechter lever kwab, transversaal-oblique:
1. Laat de patiënt diep inademen.
Uitvoering:
Door middel van klinisch redeneren wordt het onderzoek uitgevoerd. Het accent ligt op de lever met
daarbij een tweede orgaan, afhankelijk van de vraagstelling. Dit kan zijn:
- Pancreas
- Galblaas
- Galwegen
- Milt
- (Bij-)nieren
TECHNISCHE PARAMETERS
Gain → het meer of minder versterken van het terugkomend geluid. Bij meer versterking wordt het beeld
lichter. Bij minder versterking wordt het beeld donkerder.
TGC → doet technisch hetzelfde als de gain alleen geld hij op een zelfgekozen diepte. Hier verander je in
principe niets aan.
Focus → je convergeert je de geluidsbundel op het ingestelde punt waardoor je op deze diepte de hoogst
mogelijke laterale resolutie bereikt. Je zet het focus op of onder het gebied van interesse.
Frequentie → hoe hoger de frequentie hoe hoger de axiale resolutie, maar hoe minder diep de
geluidsgolven in het lichaam kunnen reiken. Hoe lager de frequentie, hoe lager de axiale resolutie, maar
hoe dieper de geluidsgolven in het lichaam kunnen reiken.
Diepte → je moet continue de diepte instellen. Zo werk je optimaal.
,LEVER
ANATOMIE LEVER
- Linker leverkwab
- Rechter leverkwab
- Lobus caudatus
- Lobus quadratus
- Ligamentum falciforme
- Interlobaire fissuur
• Lobus caudatus
- Ligamentum teres
• Lobus quadratus
Het linkerplaatje is een vooraanzicht van de lever waar rechts een achteraanzicht is. De vena cava en de
galblaas maakt dat je een lobus caudatus en een lobus quadratus hebt. De anatomische indeling van de
lever is dat de linker leverkwab kleiner is dan de rechter. Deze worden gescheiden door het ligamentrum
teres. Echografisch wordt de scheiding gezien door de vena cava als scheiding te gebruiken tussen links
en rechts. De klassieke indeling van de lever is dus links en rechts met de scheiding ligamentum
falciforme. Maar de falciforme zie je op de echo niet zo goed, hierom is de teres de scheiding.
Echografisch gebruik je de vena cava als scheiding voor links en rechts.
Links van de lobus caudatus loopt het interlobaire fussuur en links van de lobus quadratus loopt de
ligamentum teres (over van foetus).
Er zijn 4 verschillende systemen in de lever:
- Portale veneuze systeem
• V. lienalis
• V. mesenterica superior
• V. portae
• V. portae ramus dextra
• V. portae ramus sinistra
- Hepatisch veneuze systeem
• V. hepatica sinistra/ media/ dextra = Bunny sign → craniaal in de lever
, • V. cava inferior
- Arteriële systeem
• Truncus coeliacus ( a. hepatica propria/ communis/ dextra en sinistra
- Galwegen
• D. hepaticus dextra en sinistra
• D. hepaticus
communis
• D. choledochus
• Galblaas met d.
cysticus
Portale triade:
- V. porta
- Galweg
- Arterie
Hier zie je mooi de interlobulaire fissuur bij het rode
stipje. Dit is in het transversale vlak, iets caudaler van
het bunny sign. De interlobualaire fissuur scheid de
linker leverkwam en de lobus caudatus. Die zit dus
onder de witte lijn.
Hier ben je nog verder naar caudaal, je ziet nu het ligamentum
teres bij de rode punt. Je ziet dan de lobus quadratus nu in dit
gebied liggen. Want tussen het ligamentum teres en de galblaas
ligt de lobus quadratus.
SCANTECHNIEK LEVER
Voorbereiding: nuchter! Als patiënt eet, heb je last van lucht voor de lever…
Het doel is om iedere cm3 van de lever te beoordelen. Dit gebeurt in 3 verschillende richtingen (sagittaal,
transversaal en oblique). Je zorgt dat je de linker en rechter leverkwab doorscand, dit doe je ook met het
diafragma, lobus caudatus en quadratus. Je kunt gebruik maken van het ademcommando/ bolle buik.
Eventueel kun je het onderzoek herhalen in linker zijligging. Je startpunt is de vena cava inferior.
Ter voorbereiding moet de patiënt niet per se nuchter zijn! Als de patiënt niet nuchter is kun je alleen niet
zoveel over de galblaas zeggen.
- Drie richtingen en in twee houdingen (rug en zij)
- Diafragma volledig afbeelden/ onderzoeken
, - Begrenzingen volledig afbeelden/ onderzoeken
- Eventueel aanvullend intercostaal scannen
- Werk eerst de linker leverkwab helemaal af, daarna rechts!
Het leverparenchym is echoarm. Het is spikkelig op basis van portale reflecties. De echogeniteit is
vergelijkbaar met de nier.
Stappenplan:
Linker lever kwab, sagittaal:
1. Laat de patiënt diep inademen en gebruik de vena cava als startpositie. Zorg dat je de craniale
leverrand in beeld houdt en schuif de transducer naar sinistra tot je niet verder kan door de
ribbenboog. Kantel de transducer onder de ribbenboog door tot je geen lever meer ziet en scan
dan via dezelfde heenweg terug naar je start positie. Laat patiënt uitademen.
2. Verplaats de transducer naar caudaal (zo vaak als nodig is) en schuif weer naar sinistra tot je de
ribbenboog tegenkomt, hier kantel je om de caudale rand weer in beeld te krijgen en ga terug naar
je start positie.
Linker lever kwab, transversaal:
1. Laat de patiënt inademen. Kantel naar craniaal tot je het hart ziet, dit is je startpositie. Kantel je
transducer terug en scan helemaal naar caudaal tot je uit de lever bent en ga terug naar je
startpositie (hart).
2. Zoek het meest laterale deel van de lever op. Kantel de transducer naar craniaal tot je uit de lever
bent. Kantel de transducer terug en ga naar caudaal tot je uit de linker lever kwab bent en ga terug
naar je startpositie.
Rechter lever kwab, sagittaal:
1. Zoek de craniale rand op, met vena cava in beeld. Schuif naar dextra tot je niet verder kan door de
ribbenboog. Schuif langs de ribbenboog naar caudaal terwijl je altijd de craniale leverrand in
beeld houdt. Schuif net zo lang door tot je geen lever meer ziet en ga terug naar je startpositie.
2. Schuif vanaf de startpositie je transducer iets naar caudaal. En herhaal dan dezelfde techniek. De
craniale rand kan buiten het beeld vallen, dit scan je later door.
3. Verplaats vanaf je starpositie je transducer nog meer naar caudaal, nu houd je de caudale
leverrand in beeld en herhaal dezelfde techniek.
Rechter lever kwab, transversaal:
1. Begin bij het hart in transversale vlak. Gebruik de vena cava als oriëntatie en scan helemaal naar
caudaal tot je de lever uit bent. En ga terug naar je startpositie.
2. Verplaats de transducer iets naar lateraal en kantel de transducer naar craniaal onder de ribben
door. Kantel terug en schuif naar caudaal terwijl je de vena cava nu meer rechts in beeld hebt en
ga terug naar je startpositie.
3. Verplaats de transducer nu nog meer naar lateraal en herhaal dezelfde scantechniek als
bovenstaand.
Rechter lever kwab, transversaal-oblique:
1. Laat de patiënt diep inademen.
