Samenvatting college 1 stof + college
De grote schoonmaak
Humanisten: geloven in en benadrukken de waarde en kracht van mensen, als individu of als groep
- Geloven in de menselijke aard
- Voorbeeld: fictieve website Gomba
o Iedereen kan eigen handgeschreven notities delen -> tool gaat viral
▪ Al snel krijg je onderwijsblogs en artikelen zoals: ’16 manieren om gomba in
de klas te gebruiken’ of ‘Hoe gomba het onderwijs zal veranderen’
o Lijkt panische onderstroom achter te zitten, ook wel een academische vorm van
morele paniek genoemd
o Geloof van bestaan problemen in onderwijs: niet alleen media, maar ook didactische
en pedagogische aanpak tot zelfs complete visies op het onderwijs
Pseudotheorieën/kletspraat: mythes waarvan nooit bewezen is of ze onzin blijken of niet
- Voorbeeld: kopen nieuwe auto
o Opeens zie je het model overal rondrijden met ook precies dezelfde uitvoering/kleur
-> mythe
▪ Ze reden er al maar vielen toen niet op
o 3 redenen hiervoor, voor mythen (Michael Shermer)
1. Patternicity: neiging om betekenisvolle patronen te zoeken in willekeurige
dingen en gebeurtenissen
2. Conformation bias: zoeken en vinden van bevestigend bewijs voor wat we
al geloven
3. Hindsight bias: verklaringen na feiten afstemmen op datgene wat we
weten dat er gebeurt
Drie redenen waarom iets initieel kan en zal slagen
1. Groot verschil tussen vernieuwend project en toepassing daarvan in het onderwijs
2. Het feit dat het onderzoek bewijst dat vernieuwing werkt, vaak zwak kan zijn door cruciale
fouten
3. Hawthorne effect: effect dat je krijgt omdat je iets nieuws uitprobeert
a. Geconcentreerder, enthousiaster: beide verklaring voor een tijdelijk positief effect
,Cruciale fouten: fouten
1. geen uitgesproken en toetsbare doelen
2. geen willekeurige respondenten/docenten, maar directeur of vrijwilliger.
3. Dat betekent dat de gemiddelde leerkracht dat ook niet op dezelfde manier gedaan zou
hebben en er ook geen echte controlegroep is waarmee het vergeleken kan worden
a. Onderzoek dat vaak wordt aangehaald om aan te tonen dat problem-based learning
(PBL) of probleemgestuurd onderwijs (PGO) werkt en dat voorgaande kennis
belangrijk is.
i. 1 groep lerende: probeerde zich tijdlang alles te herinneren wat ze al wisten
over een onderwerp (interventiegroep)
ii. 1 groep lerende: probeerde voorgaande kennis te herinneren over ander
onderwerp dat niet relevant was voor wat bestudeerd ging worden
iii. Conclusie: interventiegroep leerde meer
Vernieuwingsproject: meestal ondersteund door een specifiek type teamleider, onderzoeker (die
extra ondersteuning en begeleiding voor leerkrachten voorziet in de vorm van training, tijd en geld,
die vaak gebruikmaakt van leerkrachten die zich vrijwillig aanbieden en dus gemotiveerd zijn)
Kirschner, Stoyanov, Wopereis en Hendriks: stellen dat extra aandacht en middelen nodig zijn voor
overstap van project naar schaalbaarheid, veralgemening, tijdelijke flexibiliteit en financiële
houdbaarheid
Cognitieve theorie Piaget: volgens het boek is deze theorie behoorlijk achterhaalt
- Er is wél grote invloed op ontdekkend leren
- Rekening houden met de indeling van piaget in de klas kan ook zorgen voor een blijvend
leereffect
Reden verkeerde naam van Hawthorne effect
- Naam verwijst naar onderzoek bij hawthornefabriek
- Bekeken effecten beloning en werkomstandigheden op functioneren werknemers
o Aangenomen dat effect optreedt door aanwezigheid experiment in plaats van de
effecten van het experiment zelf
▪ Later bleek geen hawthorne effect, maar wel positieve effecten
Digital natives: jongeren hebben van bepaalde kennis, vaardigheden en attitudes ontwikkeld,
waardoor nieuwe toepassing voor hen perfect weggelegd is
- Zowat door elk onderzoek weerlegt
,Piramide van Abraham Moslow uit 1943
- Een van de bekendste
- In jaren ’70: uitgebreid van 5 naar
7 elementen (weten en begrijpen
en esthetiek)
- 1962: verbazing Maslow dat
overname zonder kritiek was
o In 15 werken van de 418
werd de grafiek kritisch
besproken
- Mythe, maar wordt door wetenschappers nog verder verspreid zonder er kritisch stil bij te
hebben gestaan of evidentie ervaren gecontroleerd te hebben
o Piramide wordt toch gebruikt om dingen overzichtelijk van elkaar te scheiden en de
piramide geeft hierbij een duidelijke hiërarchie aan
- Na dood Maslow, onderzoek 1970: bedoeling om aan de hand van gedrags- en veldonderzoek
behoeftehiërarchie te testen
o Motivatiestructuur strookt niet met theorie en leidde tot discussie waaruit nieuwe
theorieën ontstonden
Philip Newton: bekeek hoe leerstijlen verspreid worden in wetenschappelijke werken
- Bleek negatief, dus ook mythe, maar wordt ook nog door wetenschappers nog verder
verspreid zonder er kritisch stil bij te hebben gestaan of evidentie ervaren gecontroleerd te
hebben
o Mensen voldoen namelijk niet aan één leerstijl
o Test was ontoereikend
Hokjes denken: geslacht bijv.
- Onderzoek Cimpian, Mu en Erickson = geen positieve effecten
o Twee experimenten: nagaan of uiteindelijke resultaat vaneen opdracht beïnvloedt
wordt door de mededeling dat de slaagkans bepaald wordt door de sociale groep
waartoe ze behoren
▪ Geef je aan dat slaagkans jongens/meisjes groter is? Beide groepen presteren
slechter
▪ Zou kunnen dat dit ook geldt als sociale groep ‘de jongeren’ is
Drie manieren verbeteren onderwijs
- Efficiënter: sneller leren
- Effectiever: meer leren
- Aangenamer: leuker leren
, Margaret Brown: publiceerde in 2012 overzicht van onderzoeken naar vraag wat beter is, progressief
of traditioneel
- Progressief en Traditioneel
- Brown vond weinig bewijs om voor een kant te kiezen
- Docenten vonden een balans van beide belangrijk
Constructivisme (Vygotsky): filosofie die zegt dat we onze realiteiten allemaal baseren op voorgaande
ervaring
- Sociaal constructivisme (piaget): focust op de manier waarop mensen zelf kennis construeren
in samenwerking met anderen
o Groepswerk, probleemgestuurd onderwijs, belang authentieke opdrachten en
situaties horen hierbij
Behaviorisme (John B. Watson): stroming die psychologie ziet als wetenschap van het zintuigelijk
waarneembare
- Je ziet invloed terug bij straffen, belangdoelstellingen in onderwijs
o Soms negatief geassocieerd met indrillen (drill and practice)
o Orde handhaven via gerichte beloningen = effectief
Neocognitivisten: cognitieve psychologie, tegenwoordig aangevuld met neurowetenschappelijke
bevindingen, levert voor het onderwijs constant nieuwe bruikbare inzichten die ons concreet kunnen
vooruithelpen
Geen sikkepit waard: veel uitspraken over wat er mis is met het onderwijs, wat er nodig is om de
gebreken te herstellen en waarom zijn gebaseerd op geloof/opvattingen/mening en hierdoor niks
waard.
- Daarnaast heeft wetenschap het ook uiteindelijk niet voor het zeggen: politiek hakken
knopen door op basis van wetenschap en maatschappelijk debat
Slagroom: Woody Allenfilm Sleeper speelt zich af in 2173
- In eind 21e eeuw verbazen wetenschappers zich over dat taart slecht is, terwijl ze intussen de
bijzondere voedingswaarde ervan ontdekt hadden
- Niet kunnen inschatten wat misschien ooit toch zal blijken te kloppen
Wie is wie in onderwijsonderzoek?
Onderwijskunde: wetenschap die leren, opleiden en ontwikkelen in het onderwijs en bedrijfsleven wil
beschrijven, begrijpen en verklaren
- Bestudeert onderwijsmethoden, inclusief doelen die hierin gesteld worden en hoe deze
bereikt worden
De grote schoonmaak
Humanisten: geloven in en benadrukken de waarde en kracht van mensen, als individu of als groep
- Geloven in de menselijke aard
- Voorbeeld: fictieve website Gomba
o Iedereen kan eigen handgeschreven notities delen -> tool gaat viral
▪ Al snel krijg je onderwijsblogs en artikelen zoals: ’16 manieren om gomba in
de klas te gebruiken’ of ‘Hoe gomba het onderwijs zal veranderen’
o Lijkt panische onderstroom achter te zitten, ook wel een academische vorm van
morele paniek genoemd
o Geloof van bestaan problemen in onderwijs: niet alleen media, maar ook didactische
en pedagogische aanpak tot zelfs complete visies op het onderwijs
Pseudotheorieën/kletspraat: mythes waarvan nooit bewezen is of ze onzin blijken of niet
- Voorbeeld: kopen nieuwe auto
o Opeens zie je het model overal rondrijden met ook precies dezelfde uitvoering/kleur
-> mythe
▪ Ze reden er al maar vielen toen niet op
o 3 redenen hiervoor, voor mythen (Michael Shermer)
1. Patternicity: neiging om betekenisvolle patronen te zoeken in willekeurige
dingen en gebeurtenissen
2. Conformation bias: zoeken en vinden van bevestigend bewijs voor wat we
al geloven
3. Hindsight bias: verklaringen na feiten afstemmen op datgene wat we
weten dat er gebeurt
Drie redenen waarom iets initieel kan en zal slagen
1. Groot verschil tussen vernieuwend project en toepassing daarvan in het onderwijs
2. Het feit dat het onderzoek bewijst dat vernieuwing werkt, vaak zwak kan zijn door cruciale
fouten
3. Hawthorne effect: effect dat je krijgt omdat je iets nieuws uitprobeert
a. Geconcentreerder, enthousiaster: beide verklaring voor een tijdelijk positief effect
,Cruciale fouten: fouten
1. geen uitgesproken en toetsbare doelen
2. geen willekeurige respondenten/docenten, maar directeur of vrijwilliger.
3. Dat betekent dat de gemiddelde leerkracht dat ook niet op dezelfde manier gedaan zou
hebben en er ook geen echte controlegroep is waarmee het vergeleken kan worden
a. Onderzoek dat vaak wordt aangehaald om aan te tonen dat problem-based learning
(PBL) of probleemgestuurd onderwijs (PGO) werkt en dat voorgaande kennis
belangrijk is.
i. 1 groep lerende: probeerde zich tijdlang alles te herinneren wat ze al wisten
over een onderwerp (interventiegroep)
ii. 1 groep lerende: probeerde voorgaande kennis te herinneren over ander
onderwerp dat niet relevant was voor wat bestudeerd ging worden
iii. Conclusie: interventiegroep leerde meer
Vernieuwingsproject: meestal ondersteund door een specifiek type teamleider, onderzoeker (die
extra ondersteuning en begeleiding voor leerkrachten voorziet in de vorm van training, tijd en geld,
die vaak gebruikmaakt van leerkrachten die zich vrijwillig aanbieden en dus gemotiveerd zijn)
Kirschner, Stoyanov, Wopereis en Hendriks: stellen dat extra aandacht en middelen nodig zijn voor
overstap van project naar schaalbaarheid, veralgemening, tijdelijke flexibiliteit en financiële
houdbaarheid
Cognitieve theorie Piaget: volgens het boek is deze theorie behoorlijk achterhaalt
- Er is wél grote invloed op ontdekkend leren
- Rekening houden met de indeling van piaget in de klas kan ook zorgen voor een blijvend
leereffect
Reden verkeerde naam van Hawthorne effect
- Naam verwijst naar onderzoek bij hawthornefabriek
- Bekeken effecten beloning en werkomstandigheden op functioneren werknemers
o Aangenomen dat effect optreedt door aanwezigheid experiment in plaats van de
effecten van het experiment zelf
▪ Later bleek geen hawthorne effect, maar wel positieve effecten
Digital natives: jongeren hebben van bepaalde kennis, vaardigheden en attitudes ontwikkeld,
waardoor nieuwe toepassing voor hen perfect weggelegd is
- Zowat door elk onderzoek weerlegt
,Piramide van Abraham Moslow uit 1943
- Een van de bekendste
- In jaren ’70: uitgebreid van 5 naar
7 elementen (weten en begrijpen
en esthetiek)
- 1962: verbazing Maslow dat
overname zonder kritiek was
o In 15 werken van de 418
werd de grafiek kritisch
besproken
- Mythe, maar wordt door wetenschappers nog verder verspreid zonder er kritisch stil bij te
hebben gestaan of evidentie ervaren gecontroleerd te hebben
o Piramide wordt toch gebruikt om dingen overzichtelijk van elkaar te scheiden en de
piramide geeft hierbij een duidelijke hiërarchie aan
- Na dood Maslow, onderzoek 1970: bedoeling om aan de hand van gedrags- en veldonderzoek
behoeftehiërarchie te testen
o Motivatiestructuur strookt niet met theorie en leidde tot discussie waaruit nieuwe
theorieën ontstonden
Philip Newton: bekeek hoe leerstijlen verspreid worden in wetenschappelijke werken
- Bleek negatief, dus ook mythe, maar wordt ook nog door wetenschappers nog verder
verspreid zonder er kritisch stil bij te hebben gestaan of evidentie ervaren gecontroleerd te
hebben
o Mensen voldoen namelijk niet aan één leerstijl
o Test was ontoereikend
Hokjes denken: geslacht bijv.
- Onderzoek Cimpian, Mu en Erickson = geen positieve effecten
o Twee experimenten: nagaan of uiteindelijke resultaat vaneen opdracht beïnvloedt
wordt door de mededeling dat de slaagkans bepaald wordt door de sociale groep
waartoe ze behoren
▪ Geef je aan dat slaagkans jongens/meisjes groter is? Beide groepen presteren
slechter
▪ Zou kunnen dat dit ook geldt als sociale groep ‘de jongeren’ is
Drie manieren verbeteren onderwijs
- Efficiënter: sneller leren
- Effectiever: meer leren
- Aangenamer: leuker leren
, Margaret Brown: publiceerde in 2012 overzicht van onderzoeken naar vraag wat beter is, progressief
of traditioneel
- Progressief en Traditioneel
- Brown vond weinig bewijs om voor een kant te kiezen
- Docenten vonden een balans van beide belangrijk
Constructivisme (Vygotsky): filosofie die zegt dat we onze realiteiten allemaal baseren op voorgaande
ervaring
- Sociaal constructivisme (piaget): focust op de manier waarop mensen zelf kennis construeren
in samenwerking met anderen
o Groepswerk, probleemgestuurd onderwijs, belang authentieke opdrachten en
situaties horen hierbij
Behaviorisme (John B. Watson): stroming die psychologie ziet als wetenschap van het zintuigelijk
waarneembare
- Je ziet invloed terug bij straffen, belangdoelstellingen in onderwijs
o Soms negatief geassocieerd met indrillen (drill and practice)
o Orde handhaven via gerichte beloningen = effectief
Neocognitivisten: cognitieve psychologie, tegenwoordig aangevuld met neurowetenschappelijke
bevindingen, levert voor het onderwijs constant nieuwe bruikbare inzichten die ons concreet kunnen
vooruithelpen
Geen sikkepit waard: veel uitspraken over wat er mis is met het onderwijs, wat er nodig is om de
gebreken te herstellen en waarom zijn gebaseerd op geloof/opvattingen/mening en hierdoor niks
waard.
- Daarnaast heeft wetenschap het ook uiteindelijk niet voor het zeggen: politiek hakken
knopen door op basis van wetenschap en maatschappelijk debat
Slagroom: Woody Allenfilm Sleeper speelt zich af in 2173
- In eind 21e eeuw verbazen wetenschappers zich over dat taart slecht is, terwijl ze intussen de
bijzondere voedingswaarde ervan ontdekt hadden
- Niet kunnen inschatten wat misschien ooit toch zal blijken te kloppen
Wie is wie in onderwijsonderzoek?
Onderwijskunde: wetenschap die leren, opleiden en ontwikkelen in het onderwijs en bedrijfsleven wil
beschrijven, begrijpen en verklaren
- Bestudeert onderwijsmethoden, inclusief doelen die hierin gesteld worden en hoe deze
bereikt worden
