PSYCHIATRIE
HOOFDSTUK 1: SCHIZOFRENIE EN ANDERE PSYCHOTISCHE STOORNISSEN
1.1 SYMPTOMEN
PSYCHOTISCHE SYMPTOMEN VS. PSYCHOTISCHE STOORNISSEN
à Psychotische symptomen komen meestal voor bij psychotische stoornissen maar kunnen ook
voorkomen bij stemmingsstoornissen, middelenmisbruik, persoonlijkheidsstoornissen, dementie...
5 SYMPTOOMDOMEINEN
1. Wanen
2. Hallucinaties à POSITIEVE SYMPTOMEN
3. Gedesorniseerd denken
4. Gedesorganiseerde of abnormale psychomotoriek
5. Negatieve symptomen
POSITIEVE SYMPTOMEN
Definitie:
= Symptomen die iemand anders niet heeft (ze zijn erbij gekomen):
- Wanen
- Hallucinaties
- Gedesorganiseerd denken
1
,Mechanisme:
Te VEEL DOPAMINE in het LIMBISCH systeem
WANEN
Definitie:
- Een (inhoudelijke) denkstoornis (“ik denk dat…” à maar wat men denkt is niet correct)
- Overtuigingen die niet vatbaar zijn voor feiten die ermee in tegenspraak zijn
Opmerkingen:
- Het mag niet passen bij een cultuur of religie (bv. geloven in voodoo ≠ wanen)
- De patiënt heeft zelden inzicht in zijn eigen wanen
Frequent voorkomende wanen:
à Achtervolgingswanen:
- Beschrijving:
o Iemand heeft de overtuiging dat hem of haar kwaad zal worden berokkend, dat hij of zij
zal worden aangevallen, door een persoon, organisatie of andere groep mensen
- Meest voorkomende waan
- De wanen worden als zeer bedreigend ervaren (patiënt is oprecht op zijn hoede en bang)
2
,à Betrekkingswanen:
- Beschrijving:
o Iemand heeft de overtuiging dat bepaalde gebaren, opmerkingen, signalen uit de
omgeving enzovoort aan de betrokkene zelf gericht zijn
- Tweede meest voorkomende waan
Minder frequent voorkomende wanen:
à Grootheidswanen:
- Beschrijving:
o Iemand heeft de overtuiging dat hij of zij uitzonderlijke kwaliteiten, rijkdom of roem bezit
à Erotomane wanen:
- Syndroom van Clérambault
- Beschrijving:
o Iemand is er onterecht van overtuigd dat iemand anders verliefd is op hem of haar (maar
het niet durft te vertellen)
à Beïnvloedingswanen:
- Beschrijving:
o Iemand heeft de overtuiging dat zijn/haar gedachten bestuurd worden door externe
personen (bv. hersenchip)
HALLUCINATIES
Definitie:
- Een stoornis van de waarneming (ruiken, voelen, smaken, horen…)
- Zintuigelijke ervaringen in afwezigheid van een externe stimulus
Kenmerken:
- Levendig en helder, voor de patiënt niet te onderscheiden van normale waarnemingen
à zelfs waarneembaar als hersenactiviteit op beeldvorming
- Niet onder controle van de wil
Opmerking:
- De patiënt heeft zelden inzicht in zijn eigen hallucinaties
Indeling volgens type:
à 5 types:
1. Auditieve hallucinaties (meest frequent)
2. Visuele hallucinaties
3. Tactiele hallucinaties
4. Olfactorische hallucinaties
5. Gustatorische hallucinaties
3
, Auditieve hallucinaties: à 95% vervelend, 5% leuk (bv. erotisch)
- Enkelvoudige:
o Bellen
o Kraken
o Kauwgeluiden
o …
- Stemmen: à hele belangrijke!
o Woorden (bv. moordenaar, hoer…)
o Zinnen en conversaties
o Bron:
§ Radio
§ Hoofd
§ Darmen
§ Stopcontact
§ …
o In tweede persoon (tegen de pt.)
o In derde persoon (over de pt.)
- Geassociëerde aandoeningen:
o Schizofrenie
o Manie
o Depressie
o Dementie
o Delirium
o …
CAVE:
à Bevelshallucinaties = URGENTIE!!!
- Hallucinaties in tweede persoon
- Aanzet tot (zelf)moord
Visuele hallucinaties:
- Enkelvoudige:
o Lichtflitsen, schaduwen…
o Kleurdysmorfie (zie middelengebruik: “Lucy in the Sky with Diamonds”)
- Taferelen:
o Vervormde gezichten (bv. veranderen in monsters à angst of aanvallen)
o Complexe scènes
- Geassociëerde aandoeningen:
o Schizofrenie
o Manie
o Depressie
o Dementie
o Delirium
o …
4
HOOFDSTUK 1: SCHIZOFRENIE EN ANDERE PSYCHOTISCHE STOORNISSEN
1.1 SYMPTOMEN
PSYCHOTISCHE SYMPTOMEN VS. PSYCHOTISCHE STOORNISSEN
à Psychotische symptomen komen meestal voor bij psychotische stoornissen maar kunnen ook
voorkomen bij stemmingsstoornissen, middelenmisbruik, persoonlijkheidsstoornissen, dementie...
5 SYMPTOOMDOMEINEN
1. Wanen
2. Hallucinaties à POSITIEVE SYMPTOMEN
3. Gedesorniseerd denken
4. Gedesorganiseerde of abnormale psychomotoriek
5. Negatieve symptomen
POSITIEVE SYMPTOMEN
Definitie:
= Symptomen die iemand anders niet heeft (ze zijn erbij gekomen):
- Wanen
- Hallucinaties
- Gedesorganiseerd denken
1
,Mechanisme:
Te VEEL DOPAMINE in het LIMBISCH systeem
WANEN
Definitie:
- Een (inhoudelijke) denkstoornis (“ik denk dat…” à maar wat men denkt is niet correct)
- Overtuigingen die niet vatbaar zijn voor feiten die ermee in tegenspraak zijn
Opmerkingen:
- Het mag niet passen bij een cultuur of religie (bv. geloven in voodoo ≠ wanen)
- De patiënt heeft zelden inzicht in zijn eigen wanen
Frequent voorkomende wanen:
à Achtervolgingswanen:
- Beschrijving:
o Iemand heeft de overtuiging dat hem of haar kwaad zal worden berokkend, dat hij of zij
zal worden aangevallen, door een persoon, organisatie of andere groep mensen
- Meest voorkomende waan
- De wanen worden als zeer bedreigend ervaren (patiënt is oprecht op zijn hoede en bang)
2
,à Betrekkingswanen:
- Beschrijving:
o Iemand heeft de overtuiging dat bepaalde gebaren, opmerkingen, signalen uit de
omgeving enzovoort aan de betrokkene zelf gericht zijn
- Tweede meest voorkomende waan
Minder frequent voorkomende wanen:
à Grootheidswanen:
- Beschrijving:
o Iemand heeft de overtuiging dat hij of zij uitzonderlijke kwaliteiten, rijkdom of roem bezit
à Erotomane wanen:
- Syndroom van Clérambault
- Beschrijving:
o Iemand is er onterecht van overtuigd dat iemand anders verliefd is op hem of haar (maar
het niet durft te vertellen)
à Beïnvloedingswanen:
- Beschrijving:
o Iemand heeft de overtuiging dat zijn/haar gedachten bestuurd worden door externe
personen (bv. hersenchip)
HALLUCINATIES
Definitie:
- Een stoornis van de waarneming (ruiken, voelen, smaken, horen…)
- Zintuigelijke ervaringen in afwezigheid van een externe stimulus
Kenmerken:
- Levendig en helder, voor de patiënt niet te onderscheiden van normale waarnemingen
à zelfs waarneembaar als hersenactiviteit op beeldvorming
- Niet onder controle van de wil
Opmerking:
- De patiënt heeft zelden inzicht in zijn eigen hallucinaties
Indeling volgens type:
à 5 types:
1. Auditieve hallucinaties (meest frequent)
2. Visuele hallucinaties
3. Tactiele hallucinaties
4. Olfactorische hallucinaties
5. Gustatorische hallucinaties
3
, Auditieve hallucinaties: à 95% vervelend, 5% leuk (bv. erotisch)
- Enkelvoudige:
o Bellen
o Kraken
o Kauwgeluiden
o …
- Stemmen: à hele belangrijke!
o Woorden (bv. moordenaar, hoer…)
o Zinnen en conversaties
o Bron:
§ Radio
§ Hoofd
§ Darmen
§ Stopcontact
§ …
o In tweede persoon (tegen de pt.)
o In derde persoon (over de pt.)
- Geassociëerde aandoeningen:
o Schizofrenie
o Manie
o Depressie
o Dementie
o Delirium
o …
CAVE:
à Bevelshallucinaties = URGENTIE!!!
- Hallucinaties in tweede persoon
- Aanzet tot (zelf)moord
Visuele hallucinaties:
- Enkelvoudige:
o Lichtflitsen, schaduwen…
o Kleurdysmorfie (zie middelengebruik: “Lucy in the Sky with Diamonds”)
- Taferelen:
o Vervormde gezichten (bv. veranderen in monsters à angst of aanvallen)
o Complexe scènes
- Geassociëerde aandoeningen:
o Schizofrenie
o Manie
o Depressie
o Dementie
o Delirium
o …
4
