Samenvatting: Vraagstelling onderzoeken (leerpaden !!)
Thema 1: Casusformulering
Hoorcollege 1
Intro
7 pijlers voor kwaliteitsvolle diagnostiek:
1) Zelfbewustzijn van de diagnosticus en het diagnostisch team
2) Biopsychosociale visie
3) Unieke cliënt in een unieke context
4) Interdisciplinair samenwerken
5) Integratief beeld
6) Kwaliteitsvolle methodieken en instrumenten
7) Participatie en diverssensitiviteit
Contextuele benadering => verschuiving van probleem in de persoon naar de
contextuele inbedding van menselijke problemen (vb. storend gedrag, burn-out,
…)
Persoonsgericht model:
Casusformulering biedt een persoonsgeoriënteerd perspectief
Klachten en uitdagingen worden ingebed in de ruimere context, met
aandacht voor positieve factoren en bronnen van veerkracht
Komen tot een gedeeld begrip
Aangepast en haalbare doelstellingen
De hulpvraag bepaalt (niet altijd) de richting van diagnostiek
Wie stelt de vraag?
=> cliënt/context
Wat is de aard van de vraag?
=> classificatie
,=> inschaling
=> advies en hulpverlening
Wat is onze opdracht?
=> verwachtingen
=> visie en werking
1 Wat is de hulpvraag?
Casusformulering focust op de 5i’s…
Idiografisch: het unieke verhaal van een cliënt, in een unieke context, een
unieke hulpvraag
Het unieke verhaal centraal
Om een volledig beeld te krijgen, brengen we zowel persoonlijke als
contextuele elementen in kaart
Kijken naar biologische, psychologische en sociale aspecten (zoals:
ontwikkelingsgeschiedenis, genetische aanleg, culturele invloeden en
persoonlijke betekenisgeving)
Integratief: het formuleren van onderbouwde hypotheses over het ontstaan en
in stand houden van moeilijkheden
Begrijpen wat er speelt
Info uit verschillende bronnen samenbrengen om de klachten en
ondersteuningsnoden van de cliënt goed te begrijpen
Zoeken naar verbanden en patronen die helpen verklaren hoe de ervaren
moeilijkheden zijn ontstaan en waarom ze blijven bestaan
Een mini-theorie, dat is het resultaat die ons helpt om de situatie beter te
begrijpen en richting biedt voor verdere stappen
Interactief: het bekomen van een gedeeld begrip via interdisciplinaire dialoog
en een co-constructief proces met de cliënt
Participatie en samenwerken
In dialoog gaan met de cliënt om samen tot een gedeeld begrip van de
situatie te komen
Participatie en diversiteitssensitief werken zijn cruciale sleutelconcepten
Streven naar betrokkenheid blijft belangrijk in situaties bij taal-en
cultuurbarrières of in een gedwongen kader
Introspectief: een reflexieve praktijk met oog voor de kwaliteit van het
diagnostisch proces
Kritische blik op kwaliteit
Kwaliteitsbewaking is een belangrijk onderdeel
Werken met kwaliteitsvolle methodieken en instrumenten + kritisch blijven
kijken naar het proces en de keuzes die we daarin maken
Wat we vaststellen besluiten, wordt helder en grondig gedocumenteerd
Interventiegericht: het bepalen of hulpverlening nodig is en welke interventies
aangewezen zijn
Van inzichten naar handelen
, Inzichten die worden omgezet in een plan van aanpak dat volledig
afgestemd is om de noden en context van de cliënt
Het plan blijft flexibel en kan aangepast worden aan nieuwe ontwikkelingen
of veranderingen in de situatie
Definitie “Casusformulering” = het vermogen om een gedeeld begrip te bieden
van de problemen die iemand presenteert door middel van een theoretische
uitleg van veronderstelde oorzaken en in stand houdende factoren, zodat
passende interventies kunnen worden ingezet
Beschrijven Verklaren Voorschrijven
Proces: een casusformulering is dynamisch en kan steeds herzien en
geherformuleerd worden obv nieuwe of aanvullende informatie
Product: het resultaat van het proces, zoals een diagram, verslag of
adviesbrief, aangepast aan het doelpubliek (het is een momentopname en
dus tijdelijk)
Waarom casusformulering?
Handelingsgericht werken:
Diagnostiek wordt omschreven als een proces van gezamenlijk en gericht
informatie verzamelen en analyseren met als doel te komen tot adviezen
over de in te zetten aanpak of interventies
Diagnostiek gebeurt in overleg met cliënten, hun netwerk en andere
betrokken professionals ( gedeelde inzichten)
Beslissingen worden genomen obv wetenschappelijke inzichten en
praktijkervaringen, maar blijven haalbaar en afgestemd op de concrete
situatie
Persoonsgericht model:
De ervaringen, belevingen, sterktes en ruimere context van de cliënt
worden meegenomen
Het perspectief en de stem van de cliënt krijgt een centrale plaats
Samen met de cliënt wordt een gedeeld begrip gecreeërd vd situatie
Adviezen en interventies worden aangepast aan de specifieke noden van
de cliënt
Verlaagt stigma en vooroordelen
Cliënten ervaren meer betrokkenheid, hoop en motivatie
Enkelvoudige focus => diagnostiek draait vooral om classificatie of inschaling
1) Classificatie: het benoemen van de problematiek obv bestaande
diagnostische categorieën
2) Inschaling: het inschatten van de ernst van de problematiek en de mate
van ondersteuning die nodig is
Meervoudige focus => diagnostiek vraag om een persoonsgerichte aanpak,
het gaat om een diepgaande analyse van de context, behoeften en
mogelijkheden van de cliënt
, 1.1 Idiografisch
7 P’s
Presentatieklacht
- Moeilijkheden, zorgen, problemen, …
- Biologisch, psychologisch, socio-cultureel
- Eventueel classificerende diagnose(s)
- Verschillende perspectieven binnen cliëntsysteem
Predisponerend (lange termijn)
- Factoren op lange termijn die een zekere kwetsbaarheid kunnen
vormen
- Biologisch psychologisch, socio-cultureel
Precipiterend (korte termijn)
- Factoren, stressoren of triggers op korte termijn
- Biologisch, psychologisch, socio-cultureel
Perpetuating (in stand houdende)
- Patroonbestendigend
- Duurzame patronen die de moeilijkheden mee in stand kunnen
houden
- Biologisch, psychologisch, socio-cultureel
Positieve/protectieve
- Sterktes, ondersteunende factoren, uitzonderingssituaties, positieve
ervaringen (in het verleden)
- Biologisch, psychologisch, socio-cultureel
- Vaak over het hoofd gezien, maar kunnen essentieel zijn voor verdere
verloop
Personen (netwerk)
- Relationeel, sociaal netwerk
- Bv. genogram, familiestamboom, ecogram
Plannen
- Doelen op korte, middellange en lange termijn
- Verwachtingen en doelen hulpverlenignstraject
Thema 1: Casusformulering
Hoorcollege 1
Intro
7 pijlers voor kwaliteitsvolle diagnostiek:
1) Zelfbewustzijn van de diagnosticus en het diagnostisch team
2) Biopsychosociale visie
3) Unieke cliënt in een unieke context
4) Interdisciplinair samenwerken
5) Integratief beeld
6) Kwaliteitsvolle methodieken en instrumenten
7) Participatie en diverssensitiviteit
Contextuele benadering => verschuiving van probleem in de persoon naar de
contextuele inbedding van menselijke problemen (vb. storend gedrag, burn-out,
…)
Persoonsgericht model:
Casusformulering biedt een persoonsgeoriënteerd perspectief
Klachten en uitdagingen worden ingebed in de ruimere context, met
aandacht voor positieve factoren en bronnen van veerkracht
Komen tot een gedeeld begrip
Aangepast en haalbare doelstellingen
De hulpvraag bepaalt (niet altijd) de richting van diagnostiek
Wie stelt de vraag?
=> cliënt/context
Wat is de aard van de vraag?
=> classificatie
,=> inschaling
=> advies en hulpverlening
Wat is onze opdracht?
=> verwachtingen
=> visie en werking
1 Wat is de hulpvraag?
Casusformulering focust op de 5i’s…
Idiografisch: het unieke verhaal van een cliënt, in een unieke context, een
unieke hulpvraag
Het unieke verhaal centraal
Om een volledig beeld te krijgen, brengen we zowel persoonlijke als
contextuele elementen in kaart
Kijken naar biologische, psychologische en sociale aspecten (zoals:
ontwikkelingsgeschiedenis, genetische aanleg, culturele invloeden en
persoonlijke betekenisgeving)
Integratief: het formuleren van onderbouwde hypotheses over het ontstaan en
in stand houden van moeilijkheden
Begrijpen wat er speelt
Info uit verschillende bronnen samenbrengen om de klachten en
ondersteuningsnoden van de cliënt goed te begrijpen
Zoeken naar verbanden en patronen die helpen verklaren hoe de ervaren
moeilijkheden zijn ontstaan en waarom ze blijven bestaan
Een mini-theorie, dat is het resultaat die ons helpt om de situatie beter te
begrijpen en richting biedt voor verdere stappen
Interactief: het bekomen van een gedeeld begrip via interdisciplinaire dialoog
en een co-constructief proces met de cliënt
Participatie en samenwerken
In dialoog gaan met de cliënt om samen tot een gedeeld begrip van de
situatie te komen
Participatie en diversiteitssensitief werken zijn cruciale sleutelconcepten
Streven naar betrokkenheid blijft belangrijk in situaties bij taal-en
cultuurbarrières of in een gedwongen kader
Introspectief: een reflexieve praktijk met oog voor de kwaliteit van het
diagnostisch proces
Kritische blik op kwaliteit
Kwaliteitsbewaking is een belangrijk onderdeel
Werken met kwaliteitsvolle methodieken en instrumenten + kritisch blijven
kijken naar het proces en de keuzes die we daarin maken
Wat we vaststellen besluiten, wordt helder en grondig gedocumenteerd
Interventiegericht: het bepalen of hulpverlening nodig is en welke interventies
aangewezen zijn
Van inzichten naar handelen
, Inzichten die worden omgezet in een plan van aanpak dat volledig
afgestemd is om de noden en context van de cliënt
Het plan blijft flexibel en kan aangepast worden aan nieuwe ontwikkelingen
of veranderingen in de situatie
Definitie “Casusformulering” = het vermogen om een gedeeld begrip te bieden
van de problemen die iemand presenteert door middel van een theoretische
uitleg van veronderstelde oorzaken en in stand houdende factoren, zodat
passende interventies kunnen worden ingezet
Beschrijven Verklaren Voorschrijven
Proces: een casusformulering is dynamisch en kan steeds herzien en
geherformuleerd worden obv nieuwe of aanvullende informatie
Product: het resultaat van het proces, zoals een diagram, verslag of
adviesbrief, aangepast aan het doelpubliek (het is een momentopname en
dus tijdelijk)
Waarom casusformulering?
Handelingsgericht werken:
Diagnostiek wordt omschreven als een proces van gezamenlijk en gericht
informatie verzamelen en analyseren met als doel te komen tot adviezen
over de in te zetten aanpak of interventies
Diagnostiek gebeurt in overleg met cliënten, hun netwerk en andere
betrokken professionals ( gedeelde inzichten)
Beslissingen worden genomen obv wetenschappelijke inzichten en
praktijkervaringen, maar blijven haalbaar en afgestemd op de concrete
situatie
Persoonsgericht model:
De ervaringen, belevingen, sterktes en ruimere context van de cliënt
worden meegenomen
Het perspectief en de stem van de cliënt krijgt een centrale plaats
Samen met de cliënt wordt een gedeeld begrip gecreeërd vd situatie
Adviezen en interventies worden aangepast aan de specifieke noden van
de cliënt
Verlaagt stigma en vooroordelen
Cliënten ervaren meer betrokkenheid, hoop en motivatie
Enkelvoudige focus => diagnostiek draait vooral om classificatie of inschaling
1) Classificatie: het benoemen van de problematiek obv bestaande
diagnostische categorieën
2) Inschaling: het inschatten van de ernst van de problematiek en de mate
van ondersteuning die nodig is
Meervoudige focus => diagnostiek vraag om een persoonsgerichte aanpak,
het gaat om een diepgaande analyse van de context, behoeften en
mogelijkheden van de cliënt
, 1.1 Idiografisch
7 P’s
Presentatieklacht
- Moeilijkheden, zorgen, problemen, …
- Biologisch, psychologisch, socio-cultureel
- Eventueel classificerende diagnose(s)
- Verschillende perspectieven binnen cliëntsysteem
Predisponerend (lange termijn)
- Factoren op lange termijn die een zekere kwetsbaarheid kunnen
vormen
- Biologisch psychologisch, socio-cultureel
Precipiterend (korte termijn)
- Factoren, stressoren of triggers op korte termijn
- Biologisch, psychologisch, socio-cultureel
Perpetuating (in stand houdende)
- Patroonbestendigend
- Duurzame patronen die de moeilijkheden mee in stand kunnen
houden
- Biologisch, psychologisch, socio-cultureel
Positieve/protectieve
- Sterktes, ondersteunende factoren, uitzonderingssituaties, positieve
ervaringen (in het verleden)
- Biologisch, psychologisch, socio-cultureel
- Vaak over het hoofd gezien, maar kunnen essentieel zijn voor verdere
verloop
Personen (netwerk)
- Relationeel, sociaal netwerk
- Bv. genogram, familiestamboom, ecogram
Plannen
- Doelen op korte, middellange en lange termijn
- Verwachtingen en doelen hulpverlenignstraject
