GROEI EN ONTWIKKELING
samenvatting
Schooljaar 2020-2021
Zoë Verdoodt
0
, 1. Methodologie van het groeionderzoek
1.1 situering
ontwikkelings-kinesiologie
• vroegere term:
- kinantropologie= studie van menselijke soort (fysische - culturele antropol.)
- kinantropologie= fysische antropologie = studie van de mens als biologisch verschijnsel vlgs
fysische wetten
- bestudeert de verklaring van verschillen tussen mensen:
○ genetische verschillen (genetica, etnische verschillen)
○ omgevingsverschillen (adaptatie)
• andere termen:
- Humane biologie, Auxology (groei)
Waarom binnen REKI ?
• Omgaan met kinderen tijdens hun ontwikkeling (school, manager, fitness, jeugdtrainer, …)
- hoe verschillen kinderen van volwassenen (kind ≠ minivolwassene)
• Behandeling van pediatrische patiënten
- Wat is normale ontwikkeling vs. pathologische
Waarom groei bestuderen?
• Belangrijke bevolkingsgroep (afh. van levensverwachting)
• Groei duurt absoluut en relatief gezien het langst bij de mens
• Iedereen heeft een individueel groeiproces
- groei= factor in ontstaan van variabiliteit
- resultaat van genetisch potentieel, omgevingsinvloeden en interactie
Waar in wetenschapsdomein?
• Focus op variabiliteit, niet enkel op wetmatigheden (vb. Fysiologie). Niet- experimenteel.
• Verklaring trachten te zoeken voor variabiliteit naast de wetmatigheden
1.2 terminologie : groei – maturatie – ontwikkeling
1.2.1 groei
Proces dat tot stand komt o.i.v. 3 elementen
• celvermenigvuldiging (mitosis)
• (cel)volumetoename (hypertrofie)
• toename van interstitieel weefsel/vocht volume
• Weefselafhankelijk: vb. Spierweefsel (hypertrofie ), zenuwcellen (traag mitosis ) ≠ huid ( continue
vermenigvuldiging )
• goed kwantitatief meetbaar, afgeleide parameters zoals groeisnelheid, piek groeisnelheid,
versnelling
1.2.2 maturatie
PRENATAAL ( voor de geboorte )
• celdifferentiatie → process van bevruchte eicel naar gezonde baby
• 1 bevruchte eicel differentieert naar cellenverzameling in drie kiembladen, waarna specifiekere
celdifferentiatie alle weefsels, organen en functies afmaakt
1
,POSTNATAAL ( na geboorte )
• hoeveel weg er is afgelegd op weg naar volwassenheid
35% 65%
• Tempo & Timing
- timing: tijdstip van mijlpaal (leeftijd menarche = eerste menstruatie )
- tempo: tijd tussen mijlpalen vb. tussen leeftijd menarche en leeftijd volwassen gestalte
• Moeilijker te kwantificeren (kwalitatieve gegevens)
• Maturiteit = status (vb. pre-menarche)
• Maturatie = proces
1jaar – 4.99 jaar → early childhood
5 jaar – 10-11 jaar → middle childhood
Hand van een volwassenen
volgroeid → geen leeftijd meer aan te kopellen
matuur hand / geen groeischijven
Samenhang tussen GROEI & MATURATIE
• vb. tijdstip van maximale groei = timing aspect van maturatie
• vb. groeischijf van bot verdwijnt = einde skeletale maturatie zorgt voor einde van de lengtegroei
• specifieke pathologieën kunnen invloed hebben op groei, maar niet op maturatie of omgekeerd
(vb. Achondroplasie of dwerggroei )
1.2.3 ontwikkeling
meer omvattend begrip omvat:
• groeiproces
• maturatieproces
• leerprocessen/training/evolutie initiatie -> perfectie
• ervaringen
• vb. Motorische ontwikkeling: Leren stappen
• vb. Emotionele ontwikkeling, perceptuele ontwikkeling, morele ontwikkeling
2
, 1.3 bronnen van variatie
OMGEVING
• Micro-macro factoren
- micro factoren : dicht bij het kind vb. Gezin
- macro factoren : ver van het kind vb. Land waarin je bent geboren
• Prenataal: intra-uterine omgeving (baarmoeder omgeving), medicatie, rookgedrag,…
• Postnataal: school, indicatoren van welvaart, gezin ( SES ) bv. Aantal kinderen, geslacht,
SES sociaal economische situatie
GENEN
• werking (zie later)
• hoe bestuderen?
-Vroeger - recent: Studies van families, studies van tweelingen, studies van adoptiegezinnen
MZ : monozygoot of één-eigentweeling
DZ : dizygoot of twee-eigentweeling
- Recent - toekomst: moleculair biologische varianten bestuderen
GEN-OMGEVINGSINTERACTIE/COV :
• sensitiviteit op omgevingsinvloeden afhankelijk van het genotype
• hoe bestuderen?
- Interventiestudies bij MZ tweelingen
3
samenvatting
Schooljaar 2020-2021
Zoë Verdoodt
0
, 1. Methodologie van het groeionderzoek
1.1 situering
ontwikkelings-kinesiologie
• vroegere term:
- kinantropologie= studie van menselijke soort (fysische - culturele antropol.)
- kinantropologie= fysische antropologie = studie van de mens als biologisch verschijnsel vlgs
fysische wetten
- bestudeert de verklaring van verschillen tussen mensen:
○ genetische verschillen (genetica, etnische verschillen)
○ omgevingsverschillen (adaptatie)
• andere termen:
- Humane biologie, Auxology (groei)
Waarom binnen REKI ?
• Omgaan met kinderen tijdens hun ontwikkeling (school, manager, fitness, jeugdtrainer, …)
- hoe verschillen kinderen van volwassenen (kind ≠ minivolwassene)
• Behandeling van pediatrische patiënten
- Wat is normale ontwikkeling vs. pathologische
Waarom groei bestuderen?
• Belangrijke bevolkingsgroep (afh. van levensverwachting)
• Groei duurt absoluut en relatief gezien het langst bij de mens
• Iedereen heeft een individueel groeiproces
- groei= factor in ontstaan van variabiliteit
- resultaat van genetisch potentieel, omgevingsinvloeden en interactie
Waar in wetenschapsdomein?
• Focus op variabiliteit, niet enkel op wetmatigheden (vb. Fysiologie). Niet- experimenteel.
• Verklaring trachten te zoeken voor variabiliteit naast de wetmatigheden
1.2 terminologie : groei – maturatie – ontwikkeling
1.2.1 groei
Proces dat tot stand komt o.i.v. 3 elementen
• celvermenigvuldiging (mitosis)
• (cel)volumetoename (hypertrofie)
• toename van interstitieel weefsel/vocht volume
• Weefselafhankelijk: vb. Spierweefsel (hypertrofie ), zenuwcellen (traag mitosis ) ≠ huid ( continue
vermenigvuldiging )
• goed kwantitatief meetbaar, afgeleide parameters zoals groeisnelheid, piek groeisnelheid,
versnelling
1.2.2 maturatie
PRENATAAL ( voor de geboorte )
• celdifferentiatie → process van bevruchte eicel naar gezonde baby
• 1 bevruchte eicel differentieert naar cellenverzameling in drie kiembladen, waarna specifiekere
celdifferentiatie alle weefsels, organen en functies afmaakt
1
,POSTNATAAL ( na geboorte )
• hoeveel weg er is afgelegd op weg naar volwassenheid
35% 65%
• Tempo & Timing
- timing: tijdstip van mijlpaal (leeftijd menarche = eerste menstruatie )
- tempo: tijd tussen mijlpalen vb. tussen leeftijd menarche en leeftijd volwassen gestalte
• Moeilijker te kwantificeren (kwalitatieve gegevens)
• Maturiteit = status (vb. pre-menarche)
• Maturatie = proces
1jaar – 4.99 jaar → early childhood
5 jaar – 10-11 jaar → middle childhood
Hand van een volwassenen
volgroeid → geen leeftijd meer aan te kopellen
matuur hand / geen groeischijven
Samenhang tussen GROEI & MATURATIE
• vb. tijdstip van maximale groei = timing aspect van maturatie
• vb. groeischijf van bot verdwijnt = einde skeletale maturatie zorgt voor einde van de lengtegroei
• specifieke pathologieën kunnen invloed hebben op groei, maar niet op maturatie of omgekeerd
(vb. Achondroplasie of dwerggroei )
1.2.3 ontwikkeling
meer omvattend begrip omvat:
• groeiproces
• maturatieproces
• leerprocessen/training/evolutie initiatie -> perfectie
• ervaringen
• vb. Motorische ontwikkeling: Leren stappen
• vb. Emotionele ontwikkeling, perceptuele ontwikkeling, morele ontwikkeling
2
, 1.3 bronnen van variatie
OMGEVING
• Micro-macro factoren
- micro factoren : dicht bij het kind vb. Gezin
- macro factoren : ver van het kind vb. Land waarin je bent geboren
• Prenataal: intra-uterine omgeving (baarmoeder omgeving), medicatie, rookgedrag,…
• Postnataal: school, indicatoren van welvaart, gezin ( SES ) bv. Aantal kinderen, geslacht,
SES sociaal economische situatie
GENEN
• werking (zie later)
• hoe bestuderen?
-Vroeger - recent: Studies van families, studies van tweelingen, studies van adoptiegezinnen
MZ : monozygoot of één-eigentweeling
DZ : dizygoot of twee-eigentweeling
- Recent - toekomst: moleculair biologische varianten bestuderen
GEN-OMGEVINGSINTERACTIE/COV :
• sensitiviteit op omgevingsinvloeden afhankelijk van het genotype
• hoe bestuderen?
- Interventiestudies bij MZ tweelingen
3
