Anticonceptie
Soorten anticonceptie:
● Natuurlijke methode (onthouding, periodieke onthouding, coïtus interruptus, LAM)
● Hormonale anticonceptie (pil, vaginale ring, pleister, prikpil en implanon)
● Spiralen (koperspiraal en hormoonspiraal)
● Barrièremiddelen (mannen- en vrouwencondoom en pessarium)
● Definitieve anticonceptie (sterilisatie)
Natuurlijke methoden
Natuurlijke methoden zijn alleen betrouwbaar als ze heel goed worden toegepast. Dat is moeilijk en
dat maakt dat de natuurlijke methoden in de praktijk niet betrouwbaar zijn. De combinatiemethoden
zijn betrouwbaarder dan de andere natuurlijke methoden.
Als natuurlijke methoden perfect kunnen worden toegepast,is de betrouwbaarheid 95%. Maar
omdat de kans op fouten bij deze methoden groot is, is de betrouwbaarheid in de praktijk 77%.
★ Onthouding ➔ onthouden van intravaginaal seksueel contact, betrouwbaarheid van 100%
★ Periodieke onthouding ➔ geen coïtus op de vruchtbare dagen
- Billingsmethode ➔ ovulatie bepalen op basis van afscheiding uit vagina
- Kalendermethode ➔ ovulatie bepalen op basis van menstruatiecyclus
- Temperatuurmethode ➔ ovulatie bepalen op basis van lichaamstemperatuur
- Natural family planning (combinatie methode) ➔ ovulatie bepalen op basis van
afscheiding, menstruatiecyclus en de lichaamstemperatuur
★ Coïtus interruptus ➔ vlak voor de ejaculatie wordt de coïtus beëindigd en komen de
spermatozoa niet in de vagina. Betrouwbaarheid van 95% bij perfecte uitvoering.
Betrouwbaarheid van 70% - 75% in de praktijk.
★ LAM ➔ kan bij het geven van borstvoeding waarbij:
* Volledige borstvoeding wordt gegeven
* Het kind elke keer wordt aangelegd (niet kolven)
* Borstvoeding wordt gegeven met intervallen korter dan 6 uur
* Kind geen bijvoeding krijgt
* Er geen vaginaal bloedverlies is
* Binnen 6 maanden na bevalling
Contra-indicaties natuurlijke methodes:
- Onregelmatige cyclus
- Perimenopauze (onregelmatige cyclus)
- Gebruik teratogene medicatie
,Hormonale anticonceptie
Hormonale anticonceptie bevat een combinatie van oestrogenen (cycluscontrole) en progestagenen
(anticonceptieve werking).
Combinatiepreparaten (pil, vaginale ring en pleister) ➔ betrouwbaarheid 99,7%
Werking:
* FSH en LH wordt onderdrukt ➔ remming follikelrijping ➔ geen ovulatie
* Remming van uitrijping endometrium ➔ condities innestelen eicel verslechteren
* Beïnvloeding cervixslijmvlies ➔ vermindert doorgankelijkheid spermatozoa
Combinatiepil
- 1e keus: combinatiepil met levonorgestrel 150 microg en ethinylestradiol 30 microg
- 2e keus:
levonorgestrel 100 microg en ethinylestradiol 20 microg of
gestodeen 75 microg en ethinylestradiol 20 microg of
norgestimaat 250 microg en ethinylestradiol 35 microg
Bespreek:
- Het belang van een juiste toepassing voor de betrouwbaarheid
- Dat de betrouwbaarheid aanzienlijk vermindert bij hevig braken of waterdunne diarree
- De mogelijkheid om de stopweek desgewenst over te slaan
Contra-indicaties:
- DVT of longembolie i.a.
- Hart- en vaatziekten of verhoogd risico hierop (bijv. roken + BMI > 30 of > 20 jaar DM, slecht
ingestelde DM)
- Hypertensie
- Migraine met aura in combinatie met roken
- Mammacarcinoom
- Drager BRCA-gen
- Bariatrische chirurgie
- Ernstige leverfunctiestoornissen
- Gebruik anti-epileptica
- Onverklaarbaar vaginaal bloedverlies
Mogelijke bijwerkingen
Hormonaal
* Hoofdpijn of migraine
* Misselijkheid
* Pijnlijke of gespannen borsten
* Stemmingswisselingen, zoals neerslachtigheid of prikkelbaarheid
* Verminderd libido
Vaginale klachten:
* Vaginale afscheiding
* Vaginale irritatie of jeuk
* Infecties, zoals een vaginale schimmelinfectie
Overig:
* Gewichtstoename
* Pijn in de onderbuik
, * Acne
* Onregelmatig bloedverlies of doorbraakbloedingen
Borstvoeding
Het gebruik van de combinatiepil wordt niet aangeraden in combinatie met borstvoeding.
Oestrogeen kan de melkproductie verminderen.
Post partum
Het moment van starten met de combinatiepil is afhankelijk van het risico op trombose.
Bij laag risico kan er gestart worden 21 dagen (3 weken) na de bevalling.
Bij start < 4 weken post partum: meteen betrouwbaar. Bij latere start, eerste 7 dagen aanvullende
anticonceptie nodig.
Bij hoog risico op trombose (bijv. ouder dan 35, rookt, of voorgeschiedenis met trombose), dan pas
na 42 dagen postpartum (6 weken) starten om risico op bloedstolsels te verlagen.
Soorten anticonceptie:
● Natuurlijke methode (onthouding, periodieke onthouding, coïtus interruptus, LAM)
● Hormonale anticonceptie (pil, vaginale ring, pleister, prikpil en implanon)
● Spiralen (koperspiraal en hormoonspiraal)
● Barrièremiddelen (mannen- en vrouwencondoom en pessarium)
● Definitieve anticonceptie (sterilisatie)
Natuurlijke methoden
Natuurlijke methoden zijn alleen betrouwbaar als ze heel goed worden toegepast. Dat is moeilijk en
dat maakt dat de natuurlijke methoden in de praktijk niet betrouwbaar zijn. De combinatiemethoden
zijn betrouwbaarder dan de andere natuurlijke methoden.
Als natuurlijke methoden perfect kunnen worden toegepast,is de betrouwbaarheid 95%. Maar
omdat de kans op fouten bij deze methoden groot is, is de betrouwbaarheid in de praktijk 77%.
★ Onthouding ➔ onthouden van intravaginaal seksueel contact, betrouwbaarheid van 100%
★ Periodieke onthouding ➔ geen coïtus op de vruchtbare dagen
- Billingsmethode ➔ ovulatie bepalen op basis van afscheiding uit vagina
- Kalendermethode ➔ ovulatie bepalen op basis van menstruatiecyclus
- Temperatuurmethode ➔ ovulatie bepalen op basis van lichaamstemperatuur
- Natural family planning (combinatie methode) ➔ ovulatie bepalen op basis van
afscheiding, menstruatiecyclus en de lichaamstemperatuur
★ Coïtus interruptus ➔ vlak voor de ejaculatie wordt de coïtus beëindigd en komen de
spermatozoa niet in de vagina. Betrouwbaarheid van 95% bij perfecte uitvoering.
Betrouwbaarheid van 70% - 75% in de praktijk.
★ LAM ➔ kan bij het geven van borstvoeding waarbij:
* Volledige borstvoeding wordt gegeven
* Het kind elke keer wordt aangelegd (niet kolven)
* Borstvoeding wordt gegeven met intervallen korter dan 6 uur
* Kind geen bijvoeding krijgt
* Er geen vaginaal bloedverlies is
* Binnen 6 maanden na bevalling
Contra-indicaties natuurlijke methodes:
- Onregelmatige cyclus
- Perimenopauze (onregelmatige cyclus)
- Gebruik teratogene medicatie
,Hormonale anticonceptie
Hormonale anticonceptie bevat een combinatie van oestrogenen (cycluscontrole) en progestagenen
(anticonceptieve werking).
Combinatiepreparaten (pil, vaginale ring en pleister) ➔ betrouwbaarheid 99,7%
Werking:
* FSH en LH wordt onderdrukt ➔ remming follikelrijping ➔ geen ovulatie
* Remming van uitrijping endometrium ➔ condities innestelen eicel verslechteren
* Beïnvloeding cervixslijmvlies ➔ vermindert doorgankelijkheid spermatozoa
Combinatiepil
- 1e keus: combinatiepil met levonorgestrel 150 microg en ethinylestradiol 30 microg
- 2e keus:
levonorgestrel 100 microg en ethinylestradiol 20 microg of
gestodeen 75 microg en ethinylestradiol 20 microg of
norgestimaat 250 microg en ethinylestradiol 35 microg
Bespreek:
- Het belang van een juiste toepassing voor de betrouwbaarheid
- Dat de betrouwbaarheid aanzienlijk vermindert bij hevig braken of waterdunne diarree
- De mogelijkheid om de stopweek desgewenst over te slaan
Contra-indicaties:
- DVT of longembolie i.a.
- Hart- en vaatziekten of verhoogd risico hierop (bijv. roken + BMI > 30 of > 20 jaar DM, slecht
ingestelde DM)
- Hypertensie
- Migraine met aura in combinatie met roken
- Mammacarcinoom
- Drager BRCA-gen
- Bariatrische chirurgie
- Ernstige leverfunctiestoornissen
- Gebruik anti-epileptica
- Onverklaarbaar vaginaal bloedverlies
Mogelijke bijwerkingen
Hormonaal
* Hoofdpijn of migraine
* Misselijkheid
* Pijnlijke of gespannen borsten
* Stemmingswisselingen, zoals neerslachtigheid of prikkelbaarheid
* Verminderd libido
Vaginale klachten:
* Vaginale afscheiding
* Vaginale irritatie of jeuk
* Infecties, zoals een vaginale schimmelinfectie
Overig:
* Gewichtstoename
* Pijn in de onderbuik
, * Acne
* Onregelmatig bloedverlies of doorbraakbloedingen
Borstvoeding
Het gebruik van de combinatiepil wordt niet aangeraden in combinatie met borstvoeding.
Oestrogeen kan de melkproductie verminderen.
Post partum
Het moment van starten met de combinatiepil is afhankelijk van het risico op trombose.
Bij laag risico kan er gestart worden 21 dagen (3 weken) na de bevalling.
Bij start < 4 weken post partum: meteen betrouwbaar. Bij latere start, eerste 7 dagen aanvullende
anticonceptie nodig.
Bij hoog risico op trombose (bijv. ouder dan 35, rookt, of voorgeschiedenis met trombose), dan pas
na 42 dagen postpartum (6 weken) starten om risico op bloedstolsels te verlagen.
