Samenvatting dringende zorgverlening

Dringende zorgverlening
Hoofdstuk 1: Adequaat handelen bij verstoring van de vitale parameters
1 Opvang van de (vitaal) bedreigde zorgontvanger
- ABCDE MODEL: zakkaartjes
2 Bleeding control ( C ) – Castrofale bloedingen
- De meest voorkomende oorzaak van een te vermijden overlijden na een trauma.
- Krijgt prioritaire behandeling als het gaat om een majeure, comprimeerbare externe bloeding.
- Bloeding moet eerst gestelpt worden vooraleer over te gaan naar de beoordeling van de luchtwegen of tegelijk als
er genoeg medische hulp ter beschikking is.

Er bestaan 3 soorten bloedingen:
 Veroorzaakt door beschadiging van de capillairen (bv. schaafwonde)
Capillaire bloeding
 NIET levensbedreigend
 Veroorzaakt door een scheur in de ader, donkerrood bloed, traag uit lopend
Veneuze bloeding
 NIET levensbedreigend, tenzij het over een grote ader gaat, of de bloeding langdurig
aanhoudt
 Kan meestal gestelpt worden door directe druk toe te passen
 Veroorzaakt door een beschadiging van de slagader
Arteriële bloeding
 Helderrood bloed en pulserende beweging (kan uit de wonde spuiten)
 Levensbedreigende situatie (ook kleine arteriële bloedingen)

Er bestaan 2 manieren bij het stelpen van een bloeding:

Directe druk  Het toepassen van directe druk op de plaats van de bloeding
 Zo plaatselijk mogelijk blijven toepassen gedurende enkele tijd dmv een gewoon verband of
hemostatisch gaas
 Gewoon verband: moet men 10 minuten druk geven vooraleer je gaat controleren of de
bloeding gestopt is
 Hemostatisch gaas moet je 3 minuten (of de aangegeven tijd volgens fabrikant) aanhouden
vooraleer je gaat controleren op de bloeding gestopt is
 ! Belang: Ga zeker NIET vroeger gaan controleren dan de aangegeven tijd!
 Indien noodzakelijk kan er na het stelpen van de bloeding een drukverband worden aangebracht 
belang dat het gaas voldoende en rechtstreeks druk op de wonde geeft (ev. Omzwachtelen met
elastisch verband)
 Gebruik bij een bloeding aan een extremiteit waarbij directe druk onvoldoende is of als er te weinig
Gebruik van
een tourniquet hulpverleners zijn om die druk te gaan uitoefenen
 Worden aangelegd in de lies of de oksel en moet de arteriële bloedstroom gaan blokkeren
 Eenmaal deze ter plaatse is aangebracht, moet deze daar blijven zitten tot men aankomt in het
ziekenhuis.
 Het aanbrengen van een tourniquet is pijnlijk, dus overweeg om pijnstilling toe te dienen
 AP:
- Wordt aangelegd thv de oksel of de lies
- Aandraaien tot de bloeding stopt en wordt daarna vastgezet
- Schrijf het tijdstip op de tourniquet van aanbrengen
- Ga deze niet gaan bedekken, je moet het blijvend controleren
- Ga zo snel mogelijk na het aanbrengen naar het ziekenhuis!
Een junctionele bloeding:
 Een bloeding die voorkomt waar 2 anatomische zones samenkomen (vb. in de lies, oksel of onderbuik)
waarbij het aanbrengen van een tourniquet of drukverband niet praktisch is.
 Er moet directe druk gegeven worden op de nabij gelegen grote bloedvaten zoals de Art.
Femoralis of Iliaca
 Bij een majeure bloeding is de RR gedaald, belang om te herstellen naar een waarde net genoeg
voor de vitale organen te onderhouden (systolische waarde van 80-90 mmHg)




1

,3 Primary Survey en de Airway
AIRWAY
Observeren van Acties
1) Obstructie tgv 1) Positie van het hoofd
 Ziekte  Neutraal, geen hyperextentie
 Trauma  Chinlift of Jaw Thrust
 Vreemde voorwerpen  Halskraag?
 O2 Altijd bij trauma patiënt
2) Opvallende bijgeluiden  Hulpmiddelen:
 Rochelen - Mondpijpje
 Gorgelen - Intubatie
 Stridor - Tracheotomie
- Aspiratie
 Asfyxie maatregelen


Observeren van:
- Allereerst: BWZ van de pt, Snelle beoordeling aan aade hand van de APVU schaal is voldoende.
- Als je patiënt alert is:
 Spreek hem aan
 vrije en veilige luchtweg OK

- Patiënten die enkel reageren op pijn of niet reactief zijn
 Hebben een zodanig verlaagd BWZ dat de luchtweg mogelijks bedreigd is
 De luchtweg zal moeten worden vrijgemaakt en vrijgehouden worden

-Pt alert en aanspreekbaar: veilige en vrije luchtweg

Hoe controleer je dit?
Luister (Listen)
 Is er sprake van een hoorbare AH of een afwijkend stemgeluid?
 Inspiratore stridor, snurken, rochelen, …
Voel (Feel)
- Voel je de luchtstroom thv de pols of de wang boven de mond van de pt

Bekijk (Look)
 De luchtweg van de pt, ev. m.b.v. een spatel en een lampje
 Controleer op de aanwezigheid van braaksel, bloed, een vreemd lichaam, zwelling van de slijmvliezen

Soorten obstructies
 Partiële luchtwegobstructie: de diameter van de luchtwegen zijn vernauwd, wel nog in- en uitstoom is
van lucht gekenmerkt door een hoorbare ademhaling
 Een complete obstructie van de ademhaling: gekenmerkt door paradoxale ademhalingsbewegingen juist
voor de ademhalingsstilstand. (Geen luchtstroom waarneembaar)




2

, Op welke manieren kan je de luchtweg gaan vrijmaken?




1. Head tilt / Chin lift
 Plaats één hand op het voorhoofd en duw voorzichtig het hoofd naar achterover, maar vervolgens de
luchtweg open door 2 vingertoppen onder de punt van de kin te plaatsen en deze op te tillen.
2. Jaw Thrust
 plaats de vingers van iedere hand aan de weerszijden van de ramus van de mandibula
en duw deze naar voor. Indien nodig kantel het hoofd geleidelijk naar achter totdat de
bovenste luchtweg vrij is.
 MOET bij vermoeden van een mogelijk letsel aan de cervicale wervelkolom (zo min
mogelijk manipulatie van de wervelkolom)


 Als er braaksel of bloed aanwezig is moet de luchtweg eerst vrijgemaakt worden m.b.v.
een aspiratietoestel

 Bij de aanwezigheid van een vreemd lichaam kan dit ervoor zorgen dat er een
gedeeltelijke of totale luchtwegobstructie aanwezig is:
 Bij een gedeeltelijke obstructie is de patiënt bij BWZ en in de mogelijkheid om te
spreken
 Bij een totale luchtwegobstructie of verstikking:
o Als hij niet meer kan spreken of ademen grijpt men naar de keel en ziet men rood.
o Men is angstig en paniekerig
o Wanneer dit niet snel zal verholpen zijn raakt men bewusteloos

De volgorde van handelen bij verstikking/ verslikking van een volwassene bij BWZ:
- Hoesten stimuleren:
- Indien men niet effectief gaat hoesten 5 rugslagen afwisselend met 5 buikstoten
(= Heimlichmanoevre)
 Rugslagen
SO voorover laten leunen en sla met de hiel van je hand thv de schouderbladen

 Buikstoten
 Sta achter het SO en sla je armen om het bovenste deel van de buik
 Laat het SO voorover leunen
 Bal een vuist en plaatst deze tussen de navel en de onderkant van de ribben
 Neem je vuist vast met je andere hand en trek deze scherp naar binnen en boven

 Als de verstikking niet geholpen is na 5-5: Wissel dit telkens af tot de verstikking
opgelost is of het SO bewusteloos raakt

Niet bij BWZ
- Controleer of de hulpdiensten onderweg zijn, of bel deze op
- Leg je SO op de rug
- Begin met BLS
- Maak een poging om het vreemd voorwerp te gaan verwijderen m.b.v. aspiratie, laryngoscoop, Yankauer




3

, Volgorde van handelen bij een kind – 1 jaar Volgorde van handelen bij een kind + 1 jaar
A: Rugslagen; A: Rugslagen;
- Leg het kind op zijn buik, hoofd naar - Deze zijn effectiever als het hoofd naar
beneden beneden gericht is
- Je kan het kind ook over je schoot leggen - Leg een klein kind over je been, ondersteun het kind
- Ondersteun het hoofd en laat het vooroverleunen
- Druk niet met je hand op het zachte deel - Geef met de hiel van je had 5 slagen tussen de
onder de kaak, dit kan een schouderbladen, probeer met elke slag het
luchtwegbelemmering veroorzaken voorwerp los te krijgen (niet alle 5 slagen na elkaar
- Geef met de hiel van je had 5 slagen tussen de uitvoeren)
schouderbladen. Probeer met elke slag het - Lukt dit niet bij bewust kind ga over tot
voorwerp los te krijgen (niet alle 5 slagen na borststoten
elkaar)
- Lukt dit niet bij bewust kind, ga over tot borststoten
B) Buikstoten = heimlichmanoevre Kind +1 !!
B) Borststoten kind -1 jaar!! - Sta of kniel achter het kind, onarm het kind met
- Laat het kind op je vrije arm rusten zodat je uw eigen armen onder de zijn en laat kind voorover
hand om het achterhoofd plaatst
leunen.
- Plaats 2 vingers op de onderste helft van de borstkas
- Bal een vuist en plaatst deze tussen de navel en
- Geef 5 krachtige stoten, 1 per seconde de onderkant van de ribben
- Kijk tussen elke stoot of het effect heeft - Neem je vuist vast met je andere hand en
trek deze scherp naar binnen en boven
GEEN buikstoten onder de 1 jaar! - Max 5 buikstoten
- Opletten: geen druk uitvoeren op het
borstbeen of de onderste ribben om
beschadiging van interne organen te
voorkomen.
- Kijk tussen elke stoot of het effect heeft.




Indien het kind bewusteloos raakt:
- Controleer of bel de 112
- Leg het kind in rugligging
- Start BLS
Mogelijkse allergische reactie: als er sprake is van een vernauwde luchtweg, dit door zwelling van de weke
delen. AH gekenmerkt door:
 stridor/wheezing
 Acute huiduitslag, warme huid
 Jeuk, misselijkheid, braken, diarree, hoesten, heesheid, palpitaties, angst, verward

 Hoe een vrije luchtweg gaan garanderen bij een allergische reactie:
- O2 toediening, halfzittende houding aannemen
- Adrenaline I.M.,




4