ZWANGERSCHAP 1: VOEDINGSLEER
Inhoudsopgave
Zwangerschap 1: Algemene begrippen rond voeding … 2
Zwangerschap 1: Voedingsdriehoek deel 1 … 9
Zwangerschap 1: Voedingsdriehoek deel 2 … 10
Zwangerschap 1: Koolhydraten … 15
Zwangerschap 1: Vetten … 19
Zwangerschap 1: Eiwitten … 22
Zwangerschap 1: Water en elektrolytenhuishouding … 25
Zwangerschap 1: Voeding tijdens de zwangerschap … 28
1
,Zwangerschap 1: Voedingsleer algemene begrippen
● Algemeen
- Voeding: centrale plaats in het leven
- Terminologie
- Voedingsstoffen: boterhammen, appel, kaas, aardappel…
- Voedingsstoffen: vitamines, koolhydraten…
- Honger: aangeboren, onprettig, onbewust, dwingend,…Een
fysieke gewaarwording die vooral ( maar niet uitsluitend ) in de
maag gevoeld wordt. Een reactie van de hersenen op een
fysiologische behoefte aan voedsel.
- Verzadiging: een complexe opeenvolging van gebeurtenissen tijdens
een maaltijd die leiden tot het stopzetten van de voedselinname
- Eetlust: ‘goesting’ enkel bij de mens, bepaal je zelf
- Dorst: soms een hevige drang, moeilijker te verdragen dan honger
● Voedingsstoffen
Bouwstoffen
- H2O
- Eiwitten
Brandstoffen
- Vetten
- Koolhydraten
Beschermende stoffen
- Mineralen
- Vitaminen
- Vezels
● Voedingspatronen en voedingsgedrag
- Het voedingsgedrag vertoont een bepaald patroon voor het individu,
maar ook voor een groep.
- Een voedingspatroon is de wijze waarop een volk/individu zich voedt:
- Wie eet?
- Wanneer?
- Hoeveel?
- Waar?
- Hoe?
● Factoren bij het ontstaan van een voedingspatroon en voedingsgedrag
1) Geografisch/klimatologisch
- Welke voedingsmiddelen zijn van nature beschikbaar?
- Het weer speelt een invloed. Wanneer het warm is → geen zin
in soep, ovenschotel…
2) Technologisch
- Transport/opslag → uitbreiding van ons aanbod (kiwi’s met het
vliegtuig, niet goed voor onze ecologische voetafdruk)
2
, 3) Economisch/politiek
- Prijs → overheid
- Voedingsraad geeft advies aan de overheid ivm veiligheid en
gezondheid
- Politiek gezien is gezonde voeding een belangrijk
aandachtspunt. WAAROM? Als mensen minder geld hebben
dan kopen ze dezelfde producten maar goedkopere versies.
Ook koopt men minder fruit, groenten en vlees.
4) Socio-culturele factoren
- Als status / ontmoeting / macht (opvoeden/ hongerstaking)
- Wij eten geen larven wel maatjes
- Ook bepaald door religie (Joods / Katholiek/…)
5) Persoonsgebonden factoren (fysiologisch/psychologisch)
- Honger / dorst
- Aangeboren voorkeuren (zoet)- basissmaken (bitter, zout, zuur,
zoet en umami)
- Voedsel en emoties
- Voeding wordt gebonden aan liefde, troost en veiligheid
- Sommige mensen eten hun gevoelens weg en emoties
● In het ziekenhuis: eetlust-remmende factoren
→ belangrijk aandachtspunt voor zorgverleners
- Ziekte, organische oorzaak
- Psycho-emotionele toestand: Onzekerheid, angst
- Koorts, pijn
- Geneesmiddelen
- Hospitalisatiesyndroom (=geen honger? Zorgen over huisdieren, moe,
pijn, geuren…), opname (depressieve klachten, zorgen voor thuis)
- Vermoeidheid
- Bedlegerigheid
- Onsmakelijke geuren, geluiden
● Trends in het huidige voedingspatroon
- Meer snacken, minder maaltijdgebeuren
- Eten onderweg, voedselautomaten, microgolf
- Kant- en klare keuken - fastfood
- Ruim assortiment diepvriesmaaltijden, gekoelde maaltijden
- Gewassen en gesneden groenten, geschilde aardappelen…
- Er wordt diverser gegeten
- Minder groenten/vlees/aardappelen…
- Meer pizza, wrap, sushi…
- Steeds vaker buiten de deur gegeten
- Eerder om een ‘snelle’ maaltijd
- Ook meer gaan ontbijten/lunchen
- Toegenomen belangstelling voor voeding en gezondheid
- Gezonde voeding
3
, - Zorgen rond gezondheid
- Zorgen over milieu
- Belangstelling rond land van herkomst
- Zorgen rond dierenleed
- Biologische voeding
- Duurzame voeding
- Meer plantaardig dan dierlijk, seizoen, kraantjeswater,
voedingsmiddelen met een keurmerk, geen voedselverspilling
- Belangstelling voor zelf koken en bakken
- Programma’s
- Tijdschriften
- Vlogs
- Blogs
- Maaltijdboxen- en maaltijdpakketten
- Allerlei hypes:
- Vele gezondheidsproblemen worden toegeschreven aan
bepaalde voedingsmiddelen zonder wetenschappelijk bewijs,
superfoods – glutenvrij – raw foods -…
- Let op voor voedingsstoffen tekorten!!!
- Voedingsdeskundige = geen beschermde titel
- Diëtist = beschermde titel met een wetenschappelijke opleiding
en stage
● Toename welvaartsziekten tgv overconsumptie
- Te hoge energieopname en te weinig lichaamsbeweging: overgewicht,
diabetes, hart- en vaatziekten, bepaalde vormen van kanker
- Te hoger opname van verzadigde vetten: hart- en vaatziekten,
bepaalde vormen van kanker
- Frequent gebruik van suikers en zure voedingsmiddelen: tandcariës en
tanderosie
- Te lage opname van voedingsvezels: darmfunctiestoornissen,
bepaalde vormen van kanker
- Te hoog zoutgebruik: hypertensie, nierfunctiestoornissen
- Te hoog alcoholgebruik: hypertensie, levercirrose, mond-, keel-,
slokdarmkanker
● Alternatieve voedingspatronen
- Motieven: gezondheid, diervriendelijke productie, milieu/duurzaamheid
eerlijke handel
- Vegetarisme: Geen levensmiddelen die verkregen zijn via het doden
van dieren, men eet dus geen vlees, kip, vis enz...
- Veganist: vermijdt alle dierlijke voedsel
- Flexitariër: mensen die geen vegetariër zijn maar bewust minder vlees
eten
- !!! Goede alternatieven: peulvruchten, noten, tofu, tempé,
vleesvervangers uit tarwe, soja,…
4
Inhoudsopgave
Zwangerschap 1: Algemene begrippen rond voeding … 2
Zwangerschap 1: Voedingsdriehoek deel 1 … 9
Zwangerschap 1: Voedingsdriehoek deel 2 … 10
Zwangerschap 1: Koolhydraten … 15
Zwangerschap 1: Vetten … 19
Zwangerschap 1: Eiwitten … 22
Zwangerschap 1: Water en elektrolytenhuishouding … 25
Zwangerschap 1: Voeding tijdens de zwangerschap … 28
1
,Zwangerschap 1: Voedingsleer algemene begrippen
● Algemeen
- Voeding: centrale plaats in het leven
- Terminologie
- Voedingsstoffen: boterhammen, appel, kaas, aardappel…
- Voedingsstoffen: vitamines, koolhydraten…
- Honger: aangeboren, onprettig, onbewust, dwingend,…Een
fysieke gewaarwording die vooral ( maar niet uitsluitend ) in de
maag gevoeld wordt. Een reactie van de hersenen op een
fysiologische behoefte aan voedsel.
- Verzadiging: een complexe opeenvolging van gebeurtenissen tijdens
een maaltijd die leiden tot het stopzetten van de voedselinname
- Eetlust: ‘goesting’ enkel bij de mens, bepaal je zelf
- Dorst: soms een hevige drang, moeilijker te verdragen dan honger
● Voedingsstoffen
Bouwstoffen
- H2O
- Eiwitten
Brandstoffen
- Vetten
- Koolhydraten
Beschermende stoffen
- Mineralen
- Vitaminen
- Vezels
● Voedingspatronen en voedingsgedrag
- Het voedingsgedrag vertoont een bepaald patroon voor het individu,
maar ook voor een groep.
- Een voedingspatroon is de wijze waarop een volk/individu zich voedt:
- Wie eet?
- Wanneer?
- Hoeveel?
- Waar?
- Hoe?
● Factoren bij het ontstaan van een voedingspatroon en voedingsgedrag
1) Geografisch/klimatologisch
- Welke voedingsmiddelen zijn van nature beschikbaar?
- Het weer speelt een invloed. Wanneer het warm is → geen zin
in soep, ovenschotel…
2) Technologisch
- Transport/opslag → uitbreiding van ons aanbod (kiwi’s met het
vliegtuig, niet goed voor onze ecologische voetafdruk)
2
, 3) Economisch/politiek
- Prijs → overheid
- Voedingsraad geeft advies aan de overheid ivm veiligheid en
gezondheid
- Politiek gezien is gezonde voeding een belangrijk
aandachtspunt. WAAROM? Als mensen minder geld hebben
dan kopen ze dezelfde producten maar goedkopere versies.
Ook koopt men minder fruit, groenten en vlees.
4) Socio-culturele factoren
- Als status / ontmoeting / macht (opvoeden/ hongerstaking)
- Wij eten geen larven wel maatjes
- Ook bepaald door religie (Joods / Katholiek/…)
5) Persoonsgebonden factoren (fysiologisch/psychologisch)
- Honger / dorst
- Aangeboren voorkeuren (zoet)- basissmaken (bitter, zout, zuur,
zoet en umami)
- Voedsel en emoties
- Voeding wordt gebonden aan liefde, troost en veiligheid
- Sommige mensen eten hun gevoelens weg en emoties
● In het ziekenhuis: eetlust-remmende factoren
→ belangrijk aandachtspunt voor zorgverleners
- Ziekte, organische oorzaak
- Psycho-emotionele toestand: Onzekerheid, angst
- Koorts, pijn
- Geneesmiddelen
- Hospitalisatiesyndroom (=geen honger? Zorgen over huisdieren, moe,
pijn, geuren…), opname (depressieve klachten, zorgen voor thuis)
- Vermoeidheid
- Bedlegerigheid
- Onsmakelijke geuren, geluiden
● Trends in het huidige voedingspatroon
- Meer snacken, minder maaltijdgebeuren
- Eten onderweg, voedselautomaten, microgolf
- Kant- en klare keuken - fastfood
- Ruim assortiment diepvriesmaaltijden, gekoelde maaltijden
- Gewassen en gesneden groenten, geschilde aardappelen…
- Er wordt diverser gegeten
- Minder groenten/vlees/aardappelen…
- Meer pizza, wrap, sushi…
- Steeds vaker buiten de deur gegeten
- Eerder om een ‘snelle’ maaltijd
- Ook meer gaan ontbijten/lunchen
- Toegenomen belangstelling voor voeding en gezondheid
- Gezonde voeding
3
, - Zorgen rond gezondheid
- Zorgen over milieu
- Belangstelling rond land van herkomst
- Zorgen rond dierenleed
- Biologische voeding
- Duurzame voeding
- Meer plantaardig dan dierlijk, seizoen, kraantjeswater,
voedingsmiddelen met een keurmerk, geen voedselverspilling
- Belangstelling voor zelf koken en bakken
- Programma’s
- Tijdschriften
- Vlogs
- Blogs
- Maaltijdboxen- en maaltijdpakketten
- Allerlei hypes:
- Vele gezondheidsproblemen worden toegeschreven aan
bepaalde voedingsmiddelen zonder wetenschappelijk bewijs,
superfoods – glutenvrij – raw foods -…
- Let op voor voedingsstoffen tekorten!!!
- Voedingsdeskundige = geen beschermde titel
- Diëtist = beschermde titel met een wetenschappelijke opleiding
en stage
● Toename welvaartsziekten tgv overconsumptie
- Te hoge energieopname en te weinig lichaamsbeweging: overgewicht,
diabetes, hart- en vaatziekten, bepaalde vormen van kanker
- Te hoger opname van verzadigde vetten: hart- en vaatziekten,
bepaalde vormen van kanker
- Frequent gebruik van suikers en zure voedingsmiddelen: tandcariës en
tanderosie
- Te lage opname van voedingsvezels: darmfunctiestoornissen,
bepaalde vormen van kanker
- Te hoog zoutgebruik: hypertensie, nierfunctiestoornissen
- Te hoog alcoholgebruik: hypertensie, levercirrose, mond-, keel-,
slokdarmkanker
● Alternatieve voedingspatronen
- Motieven: gezondheid, diervriendelijke productie, milieu/duurzaamheid
eerlijke handel
- Vegetarisme: Geen levensmiddelen die verkregen zijn via het doden
van dieren, men eet dus geen vlees, kip, vis enz...
- Veganist: vermijdt alle dierlijke voedsel
- Flexitariër: mensen die geen vegetariër zijn maar bewust minder vlees
eten
- !!! Goede alternatieven: peulvruchten, noten, tofu, tempé,
vleesvervangers uit tarwe, soja,…
4
