Professioneel Handelen 2
Inhoud
Culturele sensitiviteit..........................................................................................................................2
Diversiteitscommunicatie.................................................................................................................20
TOPOI-Model - Interculturele gespreksvoering.................................................................................30
Zingevend werken met religie en levensverhalen............................................................................34
Ethisch Handelen: theoretische kaders............................................................................................40
1
,Culturele sensitiviteit
1. Interculturele competenties: waarom?
Interculturele competenties zijn de vaardigheden, kennis en attitudes die nodig zijn om effectief
en respectvol om te gaan met mensen uit andere culturen.
Vroeger: andere blik op culturele verschillen
- Alle anderen culturen dan de Europese cultuur, werden gezien als lager / primitief (niet
intelligent)
2
, - Culturele conflicten oplossen -> door oorlogen te voeren
- Etnocentrisch perspectief
• Zie lessen terug
• Eerste fases: mijn cultuur is belangrijk, jij bent aders, jij bent het niet waard
• Beoordelen van andere culturen vanuit de normen, waarden en gewoonten van je
eigen cultuur, waarbij je eigen cultuur als superieur wordt gezien
Verandering onder impuls van de culturele antropologie (wetenschap die de complexiteit van
cultuur onderzoekt)
- Onderzoek naar de verschillen
- Poging tot begrijpen
• Van mensen die anders zijn dan ik
Menselijke zoo van Tervuren (1895)
- We willen voorkomen dat dit ooit nog gebeurt
- Mensen werden tentoon gesteld als in een zoo
- Ze waren anders levend en denkend
-> je bent anders dus ik wil je leren kennen maar van een afstand,
je zult altijd anders blijven en minder waardig
We hebben interculturele competenties nodig door de diversiteit in de samenleving: maatschappij
is niet homogeen
- Diversiteit is breed
- Alles wat anders is dan bij jou is divers
- Niet homogeen maar divers
- Vertrek vanuit kruispuntdenken -> ieder individu is anders
Als hulpverlener:
- Begrip van culturele verschillen in waarden en normen
- Herkennen van culturele invloeden op psychische problemen
• Bv: er zijn landen waar depressie niet voorkomt
- Aanpassen van communicatiestijl
• Er word afhankelijk van etnische cultuur op een andere manier gecommuniceerd
- Effectieve diagnostiek en behandeling
• Bv: kinderen die geen Vlaamse afkomt hebben behalen zwz lagere score op
Nederlandse IQ test
• Cultuur vrije IQ testen bestaan niet
- Vergroten van toegankelijkheid van zorg
• We willen iedereen die hulp nodig heeft helpen
• Doen we door meer kennis van zaken te hebben en heir rekening mee houden
2. Omgaan met andere culturen
Belangrijk startpunt: beseffen dat er verschillen zijn
- Objectieve blik: waar verschillen we concreet
- En dan kijken: Hoe willen we omgaan met die verschillen?
• Omarmen, in dialoog gaan, aanpassen …
• Aanpassen, opleggen, overnemen, zoeken naar gezamenlijke cultuur?
3
, 2.1 Vier kwadranten
Mijn manier: my way or the highway Nieuwe manier: the wisdom of teams
- Het is zoals ik beslis, zoals ik het wil - Gebruik maken van culturele verschillen
- Mijn waarden en normen zijn belangrijk om nieuwe manieren van samenwerken
en die worden ten alle tijden te ontwikkelen
gerespecteerd - Creatieve oplossingen zoeken
- Vanuit machtpositie
- Het kan echt niet anders, persoonlijke
waarden laten geen andere positie toe.
Jij past je aan
- Ik snap dat er een cultuur verschil is,
maar mijn eigen waarden zijn zo
belangrijk dat jij je moet aanpassen
- Vb. vrouwenbesnijdenis niet toegestaan
in Nederland
Geen manier: we agree to disagree Jouw manier: choose your battles
- Verschillen zijn te groot om te - Sommige zaken zijn heel belangrijk voor
overbruggen jou, en minder voor mij.
- We besluiten om niet samen te werken - Ik pas me aan
- We blijven beide wie we zijn, maar - Vb. (Zwarte) piet
samenwerken zit er niet in - Zaken die belangrijk zijn voor jou pas je
je niet aan, de zaken die je minder
belangrijk vindt pas je niet aan
4
Inhoud
Culturele sensitiviteit..........................................................................................................................2
Diversiteitscommunicatie.................................................................................................................20
TOPOI-Model - Interculturele gespreksvoering.................................................................................30
Zingevend werken met religie en levensverhalen............................................................................34
Ethisch Handelen: theoretische kaders............................................................................................40
1
,Culturele sensitiviteit
1. Interculturele competenties: waarom?
Interculturele competenties zijn de vaardigheden, kennis en attitudes die nodig zijn om effectief
en respectvol om te gaan met mensen uit andere culturen.
Vroeger: andere blik op culturele verschillen
- Alle anderen culturen dan de Europese cultuur, werden gezien als lager / primitief (niet
intelligent)
2
, - Culturele conflicten oplossen -> door oorlogen te voeren
- Etnocentrisch perspectief
• Zie lessen terug
• Eerste fases: mijn cultuur is belangrijk, jij bent aders, jij bent het niet waard
• Beoordelen van andere culturen vanuit de normen, waarden en gewoonten van je
eigen cultuur, waarbij je eigen cultuur als superieur wordt gezien
Verandering onder impuls van de culturele antropologie (wetenschap die de complexiteit van
cultuur onderzoekt)
- Onderzoek naar de verschillen
- Poging tot begrijpen
• Van mensen die anders zijn dan ik
Menselijke zoo van Tervuren (1895)
- We willen voorkomen dat dit ooit nog gebeurt
- Mensen werden tentoon gesteld als in een zoo
- Ze waren anders levend en denkend
-> je bent anders dus ik wil je leren kennen maar van een afstand,
je zult altijd anders blijven en minder waardig
We hebben interculturele competenties nodig door de diversiteit in de samenleving: maatschappij
is niet homogeen
- Diversiteit is breed
- Alles wat anders is dan bij jou is divers
- Niet homogeen maar divers
- Vertrek vanuit kruispuntdenken -> ieder individu is anders
Als hulpverlener:
- Begrip van culturele verschillen in waarden en normen
- Herkennen van culturele invloeden op psychische problemen
• Bv: er zijn landen waar depressie niet voorkomt
- Aanpassen van communicatiestijl
• Er word afhankelijk van etnische cultuur op een andere manier gecommuniceerd
- Effectieve diagnostiek en behandeling
• Bv: kinderen die geen Vlaamse afkomt hebben behalen zwz lagere score op
Nederlandse IQ test
• Cultuur vrije IQ testen bestaan niet
- Vergroten van toegankelijkheid van zorg
• We willen iedereen die hulp nodig heeft helpen
• Doen we door meer kennis van zaken te hebben en heir rekening mee houden
2. Omgaan met andere culturen
Belangrijk startpunt: beseffen dat er verschillen zijn
- Objectieve blik: waar verschillen we concreet
- En dan kijken: Hoe willen we omgaan met die verschillen?
• Omarmen, in dialoog gaan, aanpassen …
• Aanpassen, opleggen, overnemen, zoeken naar gezamenlijke cultuur?
3
, 2.1 Vier kwadranten
Mijn manier: my way or the highway Nieuwe manier: the wisdom of teams
- Het is zoals ik beslis, zoals ik het wil - Gebruik maken van culturele verschillen
- Mijn waarden en normen zijn belangrijk om nieuwe manieren van samenwerken
en die worden ten alle tijden te ontwikkelen
gerespecteerd - Creatieve oplossingen zoeken
- Vanuit machtpositie
- Het kan echt niet anders, persoonlijke
waarden laten geen andere positie toe.
Jij past je aan
- Ik snap dat er een cultuur verschil is,
maar mijn eigen waarden zijn zo
belangrijk dat jij je moet aanpassen
- Vb. vrouwenbesnijdenis niet toegestaan
in Nederland
Geen manier: we agree to disagree Jouw manier: choose your battles
- Verschillen zijn te groot om te - Sommige zaken zijn heel belangrijk voor
overbruggen jou, en minder voor mij.
- We besluiten om niet samen te werken - Ik pas me aan
- We blijven beide wie we zijn, maar - Vb. (Zwarte) piet
samenwerken zit er niet in - Zaken die belangrijk zijn voor jou pas je
je niet aan, de zaken die je minder
belangrijk vindt pas je niet aan
4
