Literatuur – van boefje tot crimineel
Hoofdstuk 1 – Inleiding
1.1 Aanleiding
In 2011 startte de politie in de regio Amsterdam-Amstelland met een aanpak gericht op
de top 600 veelplegers van high-impact criminaliteit. Uit dat onderzoek bleek dat 40%
van de jeugdige veelplegers een licht verstandelijke beperking (LVB) had en dat veel van
hen ook sociale, emotionele of psychiatrische problematiek vertoonden, vaak in
combinatie met middelengebruik.
Omdat bestaande straf- en hulpverleningstrajecten vaak ineffectief blijken, recidiveren
deze jongeren snel. Werkloosheid en gebrek aan opleiding vergroten de kans op terugval
in criminaliteit. Er is daarom behoefte aan nieuwe interventies en een betere
screening van risicofactoren, waaronder LVB en psychopathologie.
Dit onderzoek richt zich op jeugdige veelplegers in Friesland om hun kenmerken en
sociale context beter in kaart te brengen en effectievere interventies te ontwikkelen.
1.2 Probleemstelling
Voor veel jongeren hoort grenzen opzoeken en groepsvorming bij de normale
ontwikkeling, maar in sommige gevallen leidt dit tot crimineel gedrag. In 2011 telde de
politie in Nederland 1.165 problematische jeugdgroepen, waarvan:
- 878 hinderlijke jeugdgroepen
- 222 overlastgevende jeugdgroepen
- 65 criminele jeugdgroepen
Deze groepen komen vooral voor in stedelijke gebieden zoals Rotterdam-Rijnmond (82
groepen) en Friesland (38 groepen). Binnen deze groepen bevinden zich jeugdige
veelplegers die herhaaldelijk met de politie in aanraking komen.
De kenmerken van veelplegers zijn in algemene literatuur beschreven, maar het
is onduidelijk of deze kenmerken ook van toepassing zijn op Friese veelplegers.
Dit onderzoek richt zich op het identificeren van hun persoons- en omgevingskenmerken
en onderzoekt de rol van licht verstandelijke beperking (LVB) bij deze jongeren.
1.3 Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is om een kenmerkenlijst op te stellen voor jeugdige
veelplegers in Friesland, gebaseerd op een literatuurstudie en dossieronderzoek. De
definitie van een veelpleger die in dit onderzoek wordt gehanteerd:
Jeugdige veelpleger (12-17 jaar): Meer dan 5 processen-verbaal, waarvan
ten minste één in het peiljaar.
Meerderjarige veelpleger (18+): Meer dan 10 processen-verbaal, waarvan
ten minste één in het peiljaar.
De wetenschappelijke en praktische relevantie van dit onderzoek ligt in:
Preventie: Basisscholen in Friesland kunnen de kenmerkenlijst gebruiken om
risicokinderen vroeg te signaleren.
Beleidsvorming: Het onderzoek biedt inzicht in de kenmerken van Friese
veelplegers, wat helpt bij het ontwikkelen van effectievere interventies.
Hoofdvraag van het onderzoek:
Welke gemeenschappelijke persoonskenmerken en kenmerken uit de sociale context
typeren een (jeugdige) veelpleger in Friesland?
Deelvragen:
, 1) Welke gemeenschappelijke persoonskenmerken hebben (jeugdige) veelplegers in
Friesland?
2) Welke kenmerken uit de sociale context komen naar voren bij (jeugdige)
veelplegers in Friesland?
3) Welke preventieve en curatieve adviezen kunnen worden gegeven om
risicokinderen vroeg te signaleren?
Conclusie van hoofdstuk 1
Het onderzoek richt zich op jeugdige veelplegers in Friesland, met speciale aandacht voor
de invloed van een licht verstandelijke beperking (LVB) op crimineel gedrag. Door
persoonskenmerken en de sociale context te analyseren, wordt inzicht verkregen in
de risicofactoren die bijdragen aan recidive. Dit moet leiden tot effectievere
preventie- en interventiestrategieën.
Hoofdstuk 2 – Onderzoeksmethode
2.1 Aanpak
De hoofdvraag van het onderzoek is:
Welke gemeenschappelijke persoonskenmerken en kenmerken uit de sociale context
typeren een (jeugdige) veelpleger in Friesland?
Om deze vraag te beantwoorden, worden de volgende deelvragen onderzocht:
- Welke gemeenschappelijke persoonskenmerken hebben (jeugdige)
veelplegers in Friesland?
- Welke gemeenschappelijke kenmerken uit de sociale context komen naar
voren bij deze groep?
De onderzoeksmethoden bestaan uit:
- Een literatuurstudie: om een kenmerkenlijst op te stellen van veelplegers in het
algemeen.
- Een dossieronderzoek: om te bepalen in hoeverre deze kenmerken van
toepassing zijn op Friese veelplegers.
2.2 Verkenning van de literatuur
De literatuurstudie richt zich op wat er al bekend is over veelplegers en jeugdcriminaliteit.
Hierbij worden de volgende onderwerpen besproken:
Criminaliteit en jeugdcriminaliteit
Definities van veelplegers
Profiel van jeugdige en volwassen veelplegers
Cijfers en aantallen
De rol van een licht verstandelijke beperking (LVB)
Om de kenmerkenlijst op te stellen, wordt gebruikgemaakt van de CAP-
J (Classificatiesysteem voor de Aard van de Problematiek in de Jeugdzorg). De
kenmerkenlijst omvat demografische gegevens, persoonskenmerken en kenmerken uit de
sociale context.
Voor de literatuurstudie zijn wetenschappelijke bronnen gebruikt, zoals boeken,
artikelen en rapporten van o.a.:
- Rijksuniversiteit Groningen
- Nederlands Jeugdinstituut (NJI)
- Monitor Veelplegers
Zoektermen zoals “veelplegers”, “jeugdcriminaliteit”, “top 600 aanpak” en “LVB” zijn
gebruikt in wetenschappelijke databanken zoals Google Scholar, ERIC en ScienceDirect.
2.3 Dossieronderzoek
Het dossieronderzoek richt zich specifiek op Friese jeugdige veelplegers. De dossiers
zijn verkregen via:
Openbaar Ministerie (OM) (gericht op strafrechtelijke informatie)
Hoofdstuk 1 – Inleiding
1.1 Aanleiding
In 2011 startte de politie in de regio Amsterdam-Amstelland met een aanpak gericht op
de top 600 veelplegers van high-impact criminaliteit. Uit dat onderzoek bleek dat 40%
van de jeugdige veelplegers een licht verstandelijke beperking (LVB) had en dat veel van
hen ook sociale, emotionele of psychiatrische problematiek vertoonden, vaak in
combinatie met middelengebruik.
Omdat bestaande straf- en hulpverleningstrajecten vaak ineffectief blijken, recidiveren
deze jongeren snel. Werkloosheid en gebrek aan opleiding vergroten de kans op terugval
in criminaliteit. Er is daarom behoefte aan nieuwe interventies en een betere
screening van risicofactoren, waaronder LVB en psychopathologie.
Dit onderzoek richt zich op jeugdige veelplegers in Friesland om hun kenmerken en
sociale context beter in kaart te brengen en effectievere interventies te ontwikkelen.
1.2 Probleemstelling
Voor veel jongeren hoort grenzen opzoeken en groepsvorming bij de normale
ontwikkeling, maar in sommige gevallen leidt dit tot crimineel gedrag. In 2011 telde de
politie in Nederland 1.165 problematische jeugdgroepen, waarvan:
- 878 hinderlijke jeugdgroepen
- 222 overlastgevende jeugdgroepen
- 65 criminele jeugdgroepen
Deze groepen komen vooral voor in stedelijke gebieden zoals Rotterdam-Rijnmond (82
groepen) en Friesland (38 groepen). Binnen deze groepen bevinden zich jeugdige
veelplegers die herhaaldelijk met de politie in aanraking komen.
De kenmerken van veelplegers zijn in algemene literatuur beschreven, maar het
is onduidelijk of deze kenmerken ook van toepassing zijn op Friese veelplegers.
Dit onderzoek richt zich op het identificeren van hun persoons- en omgevingskenmerken
en onderzoekt de rol van licht verstandelijke beperking (LVB) bij deze jongeren.
1.3 Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is om een kenmerkenlijst op te stellen voor jeugdige
veelplegers in Friesland, gebaseerd op een literatuurstudie en dossieronderzoek. De
definitie van een veelpleger die in dit onderzoek wordt gehanteerd:
Jeugdige veelpleger (12-17 jaar): Meer dan 5 processen-verbaal, waarvan
ten minste één in het peiljaar.
Meerderjarige veelpleger (18+): Meer dan 10 processen-verbaal, waarvan
ten minste één in het peiljaar.
De wetenschappelijke en praktische relevantie van dit onderzoek ligt in:
Preventie: Basisscholen in Friesland kunnen de kenmerkenlijst gebruiken om
risicokinderen vroeg te signaleren.
Beleidsvorming: Het onderzoek biedt inzicht in de kenmerken van Friese
veelplegers, wat helpt bij het ontwikkelen van effectievere interventies.
Hoofdvraag van het onderzoek:
Welke gemeenschappelijke persoonskenmerken en kenmerken uit de sociale context
typeren een (jeugdige) veelpleger in Friesland?
Deelvragen:
, 1) Welke gemeenschappelijke persoonskenmerken hebben (jeugdige) veelplegers in
Friesland?
2) Welke kenmerken uit de sociale context komen naar voren bij (jeugdige)
veelplegers in Friesland?
3) Welke preventieve en curatieve adviezen kunnen worden gegeven om
risicokinderen vroeg te signaleren?
Conclusie van hoofdstuk 1
Het onderzoek richt zich op jeugdige veelplegers in Friesland, met speciale aandacht voor
de invloed van een licht verstandelijke beperking (LVB) op crimineel gedrag. Door
persoonskenmerken en de sociale context te analyseren, wordt inzicht verkregen in
de risicofactoren die bijdragen aan recidive. Dit moet leiden tot effectievere
preventie- en interventiestrategieën.
Hoofdstuk 2 – Onderzoeksmethode
2.1 Aanpak
De hoofdvraag van het onderzoek is:
Welke gemeenschappelijke persoonskenmerken en kenmerken uit de sociale context
typeren een (jeugdige) veelpleger in Friesland?
Om deze vraag te beantwoorden, worden de volgende deelvragen onderzocht:
- Welke gemeenschappelijke persoonskenmerken hebben (jeugdige)
veelplegers in Friesland?
- Welke gemeenschappelijke kenmerken uit de sociale context komen naar
voren bij deze groep?
De onderzoeksmethoden bestaan uit:
- Een literatuurstudie: om een kenmerkenlijst op te stellen van veelplegers in het
algemeen.
- Een dossieronderzoek: om te bepalen in hoeverre deze kenmerken van
toepassing zijn op Friese veelplegers.
2.2 Verkenning van de literatuur
De literatuurstudie richt zich op wat er al bekend is over veelplegers en jeugdcriminaliteit.
Hierbij worden de volgende onderwerpen besproken:
Criminaliteit en jeugdcriminaliteit
Definities van veelplegers
Profiel van jeugdige en volwassen veelplegers
Cijfers en aantallen
De rol van een licht verstandelijke beperking (LVB)
Om de kenmerkenlijst op te stellen, wordt gebruikgemaakt van de CAP-
J (Classificatiesysteem voor de Aard van de Problematiek in de Jeugdzorg). De
kenmerkenlijst omvat demografische gegevens, persoonskenmerken en kenmerken uit de
sociale context.
Voor de literatuurstudie zijn wetenschappelijke bronnen gebruikt, zoals boeken,
artikelen en rapporten van o.a.:
- Rijksuniversiteit Groningen
- Nederlands Jeugdinstituut (NJI)
- Monitor Veelplegers
Zoektermen zoals “veelplegers”, “jeugdcriminaliteit”, “top 600 aanpak” en “LVB” zijn
gebruikt in wetenschappelijke databanken zoals Google Scholar, ERIC en ScienceDirect.
2.3 Dossieronderzoek
Het dossieronderzoek richt zich specifiek op Friese jeugdige veelplegers. De dossiers
zijn verkregen via:
Openbaar Ministerie (OM) (gericht op strafrechtelijke informatie)
