Hoorcolleges Personen- en Familierecht Klasien Hiemstra
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..................................................................................................................................1
Hoorcollege 1 – Beschermingsconstructies voor meerderjarigen......................................................3
1.1 – Curatele.....................................................................................................................................3
1.2 – Bewind.......................................................................................................................................5
1.3 – Mentorschap..............................................................................................................................6
Hoorcollege 2 – Minderjarigheid / gezag / kinderbeschermingsmaatregelen....................................8
2.1 – Minderjarigheid.........................................................................................................................8
2.2 – Gezag.........................................................................................................................................8
2.3 – Kinderbeschermingsmaatregelen............................................................................................10
2.3.2 Uithuisplaatsing (UHP) in een Pleegzorg – artikel 1:265a / 1:265b BW...............................11
2.3.3 Uithuisplaatsing (UHP) in een Gesloten instelling – artikel 6.1.2 Jeugdwet.........................12
2.4 – Overzicht criteria kinderbeschermingsmaatregelen................................................................13
Hoorcollege 3 – Familierechtelijke betrekking / naamrecht.............................................................14
3.1 – Family life – artikel 8 EVRM.....................................................................................................14
3.2 – Bloed- en aanverwantschap.....................................................................................................14
3.3 – Naamrecht...............................................................................................................................14
3.3.1 Voornaam – artikel 1:4 BW..................................................................................................15
3.3.2 Geslachtsnaam – artikel 1:5 BW..........................................................................................15
3.3.3 Bijzondere gevallen..............................................................................................................15
3.3.4 Geslachtsnaam (gewezen) echtgenoot................................................................................16
Hoorcollege 4 – Afstamming en adoptie..........................................................................................17
4.1 – Moeder van een kind – artikel 1:198 lid 1 BW.........................................................................17
4.2 – Vader van een kind – artikel 1:199 BW....................................................................................17
4.3 – Lesbisch ouderschap – artikel 1:198 lid 1 sub b BW.................................................................17
4.4 – Erkenning – artikel 1:203 BW...................................................................................................17
4.5 – Nietigheid en vernietigbaarheid erkenning..............................................................................17
4.5.1 Nietigheid erkenning – artikel 1:204 BW.............................................................................17
4.5.2 Vernietigbaarheid erkenning – artikel 1:205 en 1:205a BW................................................18
4.6 – Gerechtelijke vaststelling ouderschap – artikel 1:207 BW e.v.................................................18
4.7 – Adoptie – artikel 1:227 BW e.v................................................................................................18
1
, 4.8 – Ontkenning vaderschap – artikel 1:200 BW.............................................................................18
Hoorcollege 5 – Huwelijk / Geregistreerd Partnerschap..................................................................20
5.1 – Materiële vereisten voor het aangaan van een huwelijk.........................................................20
5.1.1 Leeftijdsvereiste...................................................................................................................20
5.1.2 Geen gestoorde geestvermogens........................................................................................20
5.1.3 Verbod van bi- en polygamie...............................................................................................20
5.1.4 Toestemmingsvereiste.........................................................................................................20
5.2 – Geen nauwe bloedverwantschap............................................................................................20
5.3 – Geen Geregistreerd Partnerschap...........................................................................................20
5.4 – Stuiting – artikel 1:50 BW........................................................................................................21
5.5 – Formaliteit voltrekking huwelijk – artikel 1:44-1:49a BW........................................................21
5.6 – Voltrekking huwelijk................................................................................................................21
5.7 – Geregistreerd partnerschap.....................................................................................................21
5.8 – Omzetting GP in huwelijk – artikel 1:80g BW...........................................................................21
5.9 – Einde van het huwelijk / GP.....................................................................................................21
5.9.1 Wijze van beëindiging..........................................................................................................22
5.10 – Echtscheidingsgrond..............................................................................................................22
Hoorcollege 6 – Einde huwelijk/GP en nevenvoorzieningen............................................................23
6.1 – Kinderen..................................................................................................................................23
6.1.1 Ouderschapsplan.................................................................................................................23
6.1.2 Omgang en informatie.........................................................................................................23
6.1.3 Toevertrouwen en afgifte....................................................................................................23
6.1.4 Gezag...................................................................................................................................24
6.2 – Voortgezet gebruik woning......................................................................................................24
6.3 – Partneralimentatie...................................................................................................................24
6.3.1 Duur alimentatie voor scheiding..........................................................................................24
6.3.2 Kinderalimentatie................................................................................................................25
6.4 – Verdeling huwelijksgemeenschap............................................................................................26
2
, Hoorcollege 1 – Beschermingsconstructies voor
meerderjarigen
Inhoud personen- en familierecht:
1. Persoon, bloed- en aanverwantschap, familie- en gezinsleven; Nationaliteit & Naamrecht en
woonplaats & BS.
2. Jeugdrecht (Familierechtelijke betrekkingen en rechtsgevolgen).
3. Familierechtelijke relaties: huwelijk en GP; samenlevingsvormen.
4. Ontbinding huwelijk/ GP; Levensonderhoud; Omgang en informatie.
5. Minderjarigheid en gezag; Maatregelen van kinderbescherming; Blokkaderecht pleegouders;
Omgang en informatie.
6. Beschermingsconstructies; Afwezigheid en vermissing; Familieprocesrecht.
7. Responsie.
Beschermingsconstructies voor meerderjarigen
Drie beschermingsvormen (rechtsfiguren ter bescherming) voor meerderjarigen:
1. Curatele – artikel 1:378 – 1:379 BW.
2. Bewind (onderbewindstelling) – artikel 1:431 – 1:449 BW.
3. Mentorschap – artikel 1:450 – 1:462 BW.
Verschil de ene maatregel is ingrijpender dan de ander. Dit heeft te maken met de
rechtsgevolgen.
Curatele en meerderjarigenbewind kunnen niet naast elkaar bestaan. Curatele en
mentorschap kunnen ook niet naast elkaar bestaan.
1.1 – Curatele
Titel 1.16 BW artikel 1:378 BW (gronden):
- Een meerderjarige kan onder curatele worden gesteld als hij tijdelijk of duurzaam zijn belangen
niet behoorlijk waarneemt of zijn veiligheid of die van anderen in gevaar brengt, als gevolg van:
o Zijn lichamelijke (lichamelijke handicap) of geestelijke toestand (verstandelijke beperking,
psychische stoornis, etc.).
o Gewoonte van drank- of drugsmisbruik.
- En een voldoende behartiging van die belangen niet met een meer passende en minder
verstrekkende voorziening kan worden bewerkstelligd je moet dus altijd kiezen voor de minst
ingrijpende maatregel. Als het met een lichtere maatregel toe kan, moet je dat doen.
Artikel 1:378 BW ziet toe op “zijn belangen”, dit wil zeggen alle belangen. Dus financieel en
niet-financieel.
Dus je kan onder curatele worden gesteld als je je eigen belangen niet meer kan behartigen
(financieel/niet-financieel) ten gevolge van een lichamelijke of geestelijke stoornis, of ten
gevolge van drank- of drugsmisbruik.
Aanvang curatele
- Aanvang curatele: met ingang van de dag waarop zij (curatele) wordt uitgesproken – artikel 1:381
lid 1 BW.
- Let op: curatele kan vóór de meerderjarigheid worden uitgesproken. Werking met ingang op de
dag waarop de onder curatele gestelde meerderjarig (18) wordt – artikel 1:381 lid 1 BW.
o Curatele is voor meerderjarigen. Dus dit kan nooit ingaan vóór de 18 e verjaardag van
iemand.
- Indien de rechter het verzoek tot curatele afwijst (bijvoorbeeld omdat hij het een te zware
maatregel vindt) kan de rechter wel ambtshalve (zelf zonder verzoek) het verzoek tot curatele
3
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..................................................................................................................................1
Hoorcollege 1 – Beschermingsconstructies voor meerderjarigen......................................................3
1.1 – Curatele.....................................................................................................................................3
1.2 – Bewind.......................................................................................................................................5
1.3 – Mentorschap..............................................................................................................................6
Hoorcollege 2 – Minderjarigheid / gezag / kinderbeschermingsmaatregelen....................................8
2.1 – Minderjarigheid.........................................................................................................................8
2.2 – Gezag.........................................................................................................................................8
2.3 – Kinderbeschermingsmaatregelen............................................................................................10
2.3.2 Uithuisplaatsing (UHP) in een Pleegzorg – artikel 1:265a / 1:265b BW...............................11
2.3.3 Uithuisplaatsing (UHP) in een Gesloten instelling – artikel 6.1.2 Jeugdwet.........................12
2.4 – Overzicht criteria kinderbeschermingsmaatregelen................................................................13
Hoorcollege 3 – Familierechtelijke betrekking / naamrecht.............................................................14
3.1 – Family life – artikel 8 EVRM.....................................................................................................14
3.2 – Bloed- en aanverwantschap.....................................................................................................14
3.3 – Naamrecht...............................................................................................................................14
3.3.1 Voornaam – artikel 1:4 BW..................................................................................................15
3.3.2 Geslachtsnaam – artikel 1:5 BW..........................................................................................15
3.3.3 Bijzondere gevallen..............................................................................................................15
3.3.4 Geslachtsnaam (gewezen) echtgenoot................................................................................16
Hoorcollege 4 – Afstamming en adoptie..........................................................................................17
4.1 – Moeder van een kind – artikel 1:198 lid 1 BW.........................................................................17
4.2 – Vader van een kind – artikel 1:199 BW....................................................................................17
4.3 – Lesbisch ouderschap – artikel 1:198 lid 1 sub b BW.................................................................17
4.4 – Erkenning – artikel 1:203 BW...................................................................................................17
4.5 – Nietigheid en vernietigbaarheid erkenning..............................................................................17
4.5.1 Nietigheid erkenning – artikel 1:204 BW.............................................................................17
4.5.2 Vernietigbaarheid erkenning – artikel 1:205 en 1:205a BW................................................18
4.6 – Gerechtelijke vaststelling ouderschap – artikel 1:207 BW e.v.................................................18
4.7 – Adoptie – artikel 1:227 BW e.v................................................................................................18
1
, 4.8 – Ontkenning vaderschap – artikel 1:200 BW.............................................................................18
Hoorcollege 5 – Huwelijk / Geregistreerd Partnerschap..................................................................20
5.1 – Materiële vereisten voor het aangaan van een huwelijk.........................................................20
5.1.1 Leeftijdsvereiste...................................................................................................................20
5.1.2 Geen gestoorde geestvermogens........................................................................................20
5.1.3 Verbod van bi- en polygamie...............................................................................................20
5.1.4 Toestemmingsvereiste.........................................................................................................20
5.2 – Geen nauwe bloedverwantschap............................................................................................20
5.3 – Geen Geregistreerd Partnerschap...........................................................................................20
5.4 – Stuiting – artikel 1:50 BW........................................................................................................21
5.5 – Formaliteit voltrekking huwelijk – artikel 1:44-1:49a BW........................................................21
5.6 – Voltrekking huwelijk................................................................................................................21
5.7 – Geregistreerd partnerschap.....................................................................................................21
5.8 – Omzetting GP in huwelijk – artikel 1:80g BW...........................................................................21
5.9 – Einde van het huwelijk / GP.....................................................................................................21
5.9.1 Wijze van beëindiging..........................................................................................................22
5.10 – Echtscheidingsgrond..............................................................................................................22
Hoorcollege 6 – Einde huwelijk/GP en nevenvoorzieningen............................................................23
6.1 – Kinderen..................................................................................................................................23
6.1.1 Ouderschapsplan.................................................................................................................23
6.1.2 Omgang en informatie.........................................................................................................23
6.1.3 Toevertrouwen en afgifte....................................................................................................23
6.1.4 Gezag...................................................................................................................................24
6.2 – Voortgezet gebruik woning......................................................................................................24
6.3 – Partneralimentatie...................................................................................................................24
6.3.1 Duur alimentatie voor scheiding..........................................................................................24
6.3.2 Kinderalimentatie................................................................................................................25
6.4 – Verdeling huwelijksgemeenschap............................................................................................26
2
, Hoorcollege 1 – Beschermingsconstructies voor
meerderjarigen
Inhoud personen- en familierecht:
1. Persoon, bloed- en aanverwantschap, familie- en gezinsleven; Nationaliteit & Naamrecht en
woonplaats & BS.
2. Jeugdrecht (Familierechtelijke betrekkingen en rechtsgevolgen).
3. Familierechtelijke relaties: huwelijk en GP; samenlevingsvormen.
4. Ontbinding huwelijk/ GP; Levensonderhoud; Omgang en informatie.
5. Minderjarigheid en gezag; Maatregelen van kinderbescherming; Blokkaderecht pleegouders;
Omgang en informatie.
6. Beschermingsconstructies; Afwezigheid en vermissing; Familieprocesrecht.
7. Responsie.
Beschermingsconstructies voor meerderjarigen
Drie beschermingsvormen (rechtsfiguren ter bescherming) voor meerderjarigen:
1. Curatele – artikel 1:378 – 1:379 BW.
2. Bewind (onderbewindstelling) – artikel 1:431 – 1:449 BW.
3. Mentorschap – artikel 1:450 – 1:462 BW.
Verschil de ene maatregel is ingrijpender dan de ander. Dit heeft te maken met de
rechtsgevolgen.
Curatele en meerderjarigenbewind kunnen niet naast elkaar bestaan. Curatele en
mentorschap kunnen ook niet naast elkaar bestaan.
1.1 – Curatele
Titel 1.16 BW artikel 1:378 BW (gronden):
- Een meerderjarige kan onder curatele worden gesteld als hij tijdelijk of duurzaam zijn belangen
niet behoorlijk waarneemt of zijn veiligheid of die van anderen in gevaar brengt, als gevolg van:
o Zijn lichamelijke (lichamelijke handicap) of geestelijke toestand (verstandelijke beperking,
psychische stoornis, etc.).
o Gewoonte van drank- of drugsmisbruik.
- En een voldoende behartiging van die belangen niet met een meer passende en minder
verstrekkende voorziening kan worden bewerkstelligd je moet dus altijd kiezen voor de minst
ingrijpende maatregel. Als het met een lichtere maatregel toe kan, moet je dat doen.
Artikel 1:378 BW ziet toe op “zijn belangen”, dit wil zeggen alle belangen. Dus financieel en
niet-financieel.
Dus je kan onder curatele worden gesteld als je je eigen belangen niet meer kan behartigen
(financieel/niet-financieel) ten gevolge van een lichamelijke of geestelijke stoornis, of ten
gevolge van drank- of drugsmisbruik.
Aanvang curatele
- Aanvang curatele: met ingang van de dag waarop zij (curatele) wordt uitgesproken – artikel 1:381
lid 1 BW.
- Let op: curatele kan vóór de meerderjarigheid worden uitgesproken. Werking met ingang op de
dag waarop de onder curatele gestelde meerderjarig (18) wordt – artikel 1:381 lid 1 BW.
o Curatele is voor meerderjarigen. Dus dit kan nooit ingaan vóór de 18 e verjaardag van
iemand.
- Indien de rechter het verzoek tot curatele afwijst (bijvoorbeeld omdat hij het een te zware
maatregel vindt) kan de rechter wel ambtshalve (zelf zonder verzoek) het verzoek tot curatele
3
