Hoorcolleges Erfrecht Klasien
Hiemstra
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..................................................................................................................................1
Hoorcollege 1 – Erven: op welke wijze? Wettelijk erfrecht graden en parentelen graden en parentelen ............................3
1.1 – Functies van het erfrecht...........................................................................................................3
1.2 – Verkrijgen onder een “titel” – artikel 3:80 BW..........................................................................4
1.3 – Wie erft?....................................................................................................................................4
1.4 – Hoe wordt geërfd binnen een parentele?..................................................................................5
1.5 – Hoeveel wordt geërfd?..............................................................................................................5
1.6 – Uitleg parentelen.......................................................................................................................7
1.6.1 – Parentele 1..........................................................................................................................7
1.6.2 – Parentele 1 en plaatsvervulling...........................................................................................7
1.6.3 – Parentele 2..........................................................................................................................8
1.6.4 – Parentele 3..........................................................................................................................9
Hoorcollege 2 – Wettelijk erfrecht...................................................................................................11
2.1 – Erfrecht bij versterf / ab intestaat............................................................................................11
2.2 – Parentele 2 – artikel 4:11 lid 1 & 2 BW....................................................................................11
2.3 – Parentele 2 – artikel 4:11 lid 1, 2 & 3 BW................................................................................12
2.4 – Inhoud wettelijke verdeling – artikel 4:13 BW.........................................................................12
2.5 – Rechtsgevolgen, wettelijke verdeling ongewenst?..................................................................13
2.6 – Schulden van de nalatenschap in de wettelijke verdeling........................................................13
2.7 – Wettelijke verdeling en hertrouwen langstlevende.................................................................13
2.8 – Wilsrechten met betrekking tot de nalatenschap eerste overleden ouder.............................14
2.8.1 – Eerste bloot-eigendomswilsrecht – artikel 4:19 BW.........................................................14
2.8.2 – Eerste vol-eigendomswilsrecht – artikel 4:20 BW.............................................................14
2.9 – Wilsrechten met betrekking tot de nalatenschap laatst overleden ouder...............................15
2.9.1 – Tweede bloot-eigendomswilsrecht – artikel 4:20 BW.......................................................15
2.9.2 – Tweede vol-eigendomswilsrecht – artikel 4:20 BW..........................................................15
2.10 – Korte samenvatting................................................................................................................15
Hoorcollege 3 – Testamentair erfrecht............................................................................................17
3.1 – De legitieme portie – artikel 4:63-93 BW.................................................................................17
3.1.1 – Wat is een legitieme portie...............................................................................................17
1
, 3.1.2 – Wie heeft recht op een legitieme portie?.........................................................................17
3.1.3 – Wanneer is de legitieme portie aan de orde?...................................................................17
3.1.4 – Welk percentage heeft de legitieme portie?.....................................................................18
3.1.5 – Waarover wordt de legitieme portie berekend?...............................................................18
3.4 – Conclusie..................................................................................................................................20
Hoorcollege 4 – Andere wettelijke rechten......................................................................................21
4.1 – Verzorging langstlevende.........................................................................................................21
4.2 – Verzorging “kind”.....................................................................................................................21
4.3 – Functie van “andere wettelijke rechten”.................................................................................21
Hoorcollege 5 – Boedelafwikkeling..................................................................................................22
5.1 – Boedelafwikkeling graden en parentelen inhoudende...............................................................................................22
5.2 – Opengevallen nalatenschap.....................................................................................................22
5.2.1 – Zuivere aanvaarding nalatenschap...................................................................................22
5.2.2 – Beneficiaire aanvaarding nalatenschap............................................................................22
5.2.3 – Verwerping nalatenschap.................................................................................................23
5.3 – Verklaring van erfrecht – artikel 4:187-188 BW.......................................................................23
5.4 – Executele – artikel 4:142 BW...................................................................................................23
2
, Hoorcollege 1 – Erven: op welke wijze? Wettelijk
erfrecht graden en parentelen
Boek 4.
- Titel 1 Algemene bepalingen.
- Titel 2 Erfelijke opvolging bij sterf (erven volgens de wet).
o Afdeling 3 Legitieme portie.
- Titel 4 Testament.
1.1 – Functies van het erfrecht
- Wettelijk (2003): regelen vermogensovergang bij overlijden.
o Niets geregeld, dus via de wet.
- Testamentair: erfopvolging “op maat”.
o Je kunt het helemaal maken zoals je het zelf wilt. Bijvoorbeeld als je je familie niets wilt
laten erven.
o Als de wet je niet past en je iets anders wilt, dan kun je dat in een testament laten opnemen.
- Besparen op erfbelasting.
o Erfgenamen betalen minder erfbelasting.
Als er niets is geregeld, dan wettelijk erfrecht. Als er een testament is gemaakt, dan gaat deze vóór.
Echter!! :
Omvang (hoe groot) en toedeling (wie krijgt het) van de erfenis hangt mede af van:
- Gedane schenkingen.
- Vermogensrechtelijke wijze waarop is samengeleefd.
o Samengeleefd of niet, zo ja, hoe?
- Vermogensrechtelijke/financiële “constructies”.
o Bijvoorbeeld een levensverzekeringsovereenkomst.
- Familieverhoudingen.
Praktijkvoorbeelden:
1. Man en vrouw gehuwd in algehele gemeenschap van goederen.
Gezamenlijke boedel = €2.000.000,-
Man overlijdt wie erft en hoeveel?
Welk bedrag wordt aangeslagen door de fiscus?
Als het huwelijk eindigt (man overlijdt), dan hebben zij elk een miljoen. Hebben zij geen
testament, dan erft de vrouw en wordt zij voor een miljoen aangeslagen door de fiscus.
2. Man en vrouw gehuwd buiten a.g.v.g. (op koude uitsluiting).
Privévermogen van de man = €2.000.000.
Man overlijdt wie erft en hoeveel?
Welk bedrag wordt aangeslagen door de fiscus?
Het huwelijk eindigt, maar zij hadden niks gezamenlijk. De enige erfgenaam zonder
testament is de vrouw en die erft dan €2.000.000. Zij wordt voor het gehele bedrag
aangeslagen door de fiscus (minus de vrijstelling).
3. Man en vrouw leven samen zonder juridische regeling.
Privévermogen van de man = €2.000.000.
Man overlijdt wie erft en hoeveel?
De vrouw erft niets omdat er geen juridische regeling is. Ook geen testament, dan erft zij
helemaal niks en kijken of de man zelf nog een erfgenaam heeft.
3
Hiemstra
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..................................................................................................................................1
Hoorcollege 1 – Erven: op welke wijze? Wettelijk erfrecht graden en parentelen graden en parentelen ............................3
1.1 – Functies van het erfrecht...........................................................................................................3
1.2 – Verkrijgen onder een “titel” – artikel 3:80 BW..........................................................................4
1.3 – Wie erft?....................................................................................................................................4
1.4 – Hoe wordt geërfd binnen een parentele?..................................................................................5
1.5 – Hoeveel wordt geërfd?..............................................................................................................5
1.6 – Uitleg parentelen.......................................................................................................................7
1.6.1 – Parentele 1..........................................................................................................................7
1.6.2 – Parentele 1 en plaatsvervulling...........................................................................................7
1.6.3 – Parentele 2..........................................................................................................................8
1.6.4 – Parentele 3..........................................................................................................................9
Hoorcollege 2 – Wettelijk erfrecht...................................................................................................11
2.1 – Erfrecht bij versterf / ab intestaat............................................................................................11
2.2 – Parentele 2 – artikel 4:11 lid 1 & 2 BW....................................................................................11
2.3 – Parentele 2 – artikel 4:11 lid 1, 2 & 3 BW................................................................................12
2.4 – Inhoud wettelijke verdeling – artikel 4:13 BW.........................................................................12
2.5 – Rechtsgevolgen, wettelijke verdeling ongewenst?..................................................................13
2.6 – Schulden van de nalatenschap in de wettelijke verdeling........................................................13
2.7 – Wettelijke verdeling en hertrouwen langstlevende.................................................................13
2.8 – Wilsrechten met betrekking tot de nalatenschap eerste overleden ouder.............................14
2.8.1 – Eerste bloot-eigendomswilsrecht – artikel 4:19 BW.........................................................14
2.8.2 – Eerste vol-eigendomswilsrecht – artikel 4:20 BW.............................................................14
2.9 – Wilsrechten met betrekking tot de nalatenschap laatst overleden ouder...............................15
2.9.1 – Tweede bloot-eigendomswilsrecht – artikel 4:20 BW.......................................................15
2.9.2 – Tweede vol-eigendomswilsrecht – artikel 4:20 BW..........................................................15
2.10 – Korte samenvatting................................................................................................................15
Hoorcollege 3 – Testamentair erfrecht............................................................................................17
3.1 – De legitieme portie – artikel 4:63-93 BW.................................................................................17
3.1.1 – Wat is een legitieme portie...............................................................................................17
1
, 3.1.2 – Wie heeft recht op een legitieme portie?.........................................................................17
3.1.3 – Wanneer is de legitieme portie aan de orde?...................................................................17
3.1.4 – Welk percentage heeft de legitieme portie?.....................................................................18
3.1.5 – Waarover wordt de legitieme portie berekend?...............................................................18
3.4 – Conclusie..................................................................................................................................20
Hoorcollege 4 – Andere wettelijke rechten......................................................................................21
4.1 – Verzorging langstlevende.........................................................................................................21
4.2 – Verzorging “kind”.....................................................................................................................21
4.3 – Functie van “andere wettelijke rechten”.................................................................................21
Hoorcollege 5 – Boedelafwikkeling..................................................................................................22
5.1 – Boedelafwikkeling graden en parentelen inhoudende...............................................................................................22
5.2 – Opengevallen nalatenschap.....................................................................................................22
5.2.1 – Zuivere aanvaarding nalatenschap...................................................................................22
5.2.2 – Beneficiaire aanvaarding nalatenschap............................................................................22
5.2.3 – Verwerping nalatenschap.................................................................................................23
5.3 – Verklaring van erfrecht – artikel 4:187-188 BW.......................................................................23
5.4 – Executele – artikel 4:142 BW...................................................................................................23
2
, Hoorcollege 1 – Erven: op welke wijze? Wettelijk
erfrecht graden en parentelen
Boek 4.
- Titel 1 Algemene bepalingen.
- Titel 2 Erfelijke opvolging bij sterf (erven volgens de wet).
o Afdeling 3 Legitieme portie.
- Titel 4 Testament.
1.1 – Functies van het erfrecht
- Wettelijk (2003): regelen vermogensovergang bij overlijden.
o Niets geregeld, dus via de wet.
- Testamentair: erfopvolging “op maat”.
o Je kunt het helemaal maken zoals je het zelf wilt. Bijvoorbeeld als je je familie niets wilt
laten erven.
o Als de wet je niet past en je iets anders wilt, dan kun je dat in een testament laten opnemen.
- Besparen op erfbelasting.
o Erfgenamen betalen minder erfbelasting.
Als er niets is geregeld, dan wettelijk erfrecht. Als er een testament is gemaakt, dan gaat deze vóór.
Echter!! :
Omvang (hoe groot) en toedeling (wie krijgt het) van de erfenis hangt mede af van:
- Gedane schenkingen.
- Vermogensrechtelijke wijze waarop is samengeleefd.
o Samengeleefd of niet, zo ja, hoe?
- Vermogensrechtelijke/financiële “constructies”.
o Bijvoorbeeld een levensverzekeringsovereenkomst.
- Familieverhoudingen.
Praktijkvoorbeelden:
1. Man en vrouw gehuwd in algehele gemeenschap van goederen.
Gezamenlijke boedel = €2.000.000,-
Man overlijdt wie erft en hoeveel?
Welk bedrag wordt aangeslagen door de fiscus?
Als het huwelijk eindigt (man overlijdt), dan hebben zij elk een miljoen. Hebben zij geen
testament, dan erft de vrouw en wordt zij voor een miljoen aangeslagen door de fiscus.
2. Man en vrouw gehuwd buiten a.g.v.g. (op koude uitsluiting).
Privévermogen van de man = €2.000.000.
Man overlijdt wie erft en hoeveel?
Welk bedrag wordt aangeslagen door de fiscus?
Het huwelijk eindigt, maar zij hadden niks gezamenlijk. De enige erfgenaam zonder
testament is de vrouw en die erft dan €2.000.000. Zij wordt voor het gehele bedrag
aangeslagen door de fiscus (minus de vrijstelling).
3. Man en vrouw leven samen zonder juridische regeling.
Privévermogen van de man = €2.000.000.
Man overlijdt wie erft en hoeveel?
De vrouw erft niets omdat er geen juridische regeling is. Ook geen testament, dan erft zij
helemaal niks en kijken of de man zelf nog een erfgenaam heeft.
3
