Neuropsychologie voor Pedagogen
Uitwerking van leerstof
Week Onderwerp Literatuur
1 Hersenen K&W Hoofdstuk 1 en 3
2 Neuronen. Signaaltransductie en Genetica K&W Hoofdstuk 1, 3, 4 en 5
3 Zintuiglijke waarneming K&W Hoofdstuk 8, 13, 14 en 15
4 Geheugen, Getalverwerking en Motoriek K&W Hoofdstuk 9, 14, 15 en 18
Vandierendonck H.11, sectie 11.1
5 Neurale Basis stoornissen, toepassing hersenscans, taal en K&W Hoofdstuk 3, 4, 5, 6, 19 (!),
afasie 23, 24, 26 en 27
6 Ruimtelijk denken, aandacht, executieve functies, K&W Hoofdstuk 16, 20 en 24
beslissingen nemen, sociale cognitie, ADHD en autisme.
7 In de schijnwerpers van de Booming Neurosciences: K&W Hoofdstuk 6, 16, 23 en 24
puberbrein, troosteten, hersengymnastiek, emoties, lezen en
dyslexie.
1
, Mini-samenvatting Neuropsychologie
Terminologie
Ej2
, Mini-samenvatting Neuropsychologie
Leerstof week 1
Het Zenuwstelsel en de Hersenen
Begrippen Uitleg
Zenuwstelsel (ZS) Netwerk van cellen dat informatie kan opnemen en verwerken - Informatie van de
hersenen wordt naar alle delen van het lichaam gestuurd en omgekeerd.
Centraal Zenuwstelsel (CZS) CZS bestaat uit ruggenmerg en hersenen.
○ Ruggenmerg: deel van CZS dat in kanaal/holte van de wervelkolom is
(ruggenmergkanaal) - zenuwen hierin vervoeren sensorische en motorische info
van en naar het brein.
■ Grijze stof (cellichamen en dendrieten) zit binnen en witte stof (axonen met
myeline) buiten, anders dan in brein.
Perifeer zenuwstelsel (PZS) Deel van het ZS dat buiten het CZS (hersenen en ruggenmerg) is gelegen - vormt
verbindingen vanuit CZS van en naar de organen en weefsels.
○ Autonome ZS: onderdeel van het PZS waar we geen controle over hebben. Het is
betrokken bij automatische processen en reflexen. Het stuurt de gladde spieren, het hart
en de verschillende organen aan.
○ Somatische ZS: onderdeel van het PZS waar we wel controle over hebben.
Het stuurt de skeletspieren aan en zorgt voor interactie met onze omgeving.
○ Zenuwen in PZS Perifere zenuwen zijn zenuwen die in het lichaam voortkomen uit het CZS:
Ruggenmergzenuwen (Spinale zenuwen): zenuwen die via het ruggenmerg in en uit
het CZS treden. Ze geven signalen tussen de hersenen en het lichaam - motorische
en sensorische signalen.
Er zijn in totaal 31 paar (1 voor R-kant en 1 voor L-kant). Er zijn 2 soorten:
1. Efferente motorische zenuwen: zenuwen die prikkels vervoeren van brein naar de spieren en
organen.
2. Afferente sensorische zenuwen: zenuwen die prikkels vervoeren vanuit de zintuigen naar het brein.
○ Exteroceptieve prikkels vanuit de buitenwereld
○ Interoceptieve prikkels van binnenuit → bijv. posities, beweging, houding, ledematen, gewrichten etc.
Hersenzenuwen (craniale zenuwen): zenuwen die direct in en uit de hersenen
komen. Ze geven signalen door tussen hersenen en specifieke delen van het hoofd,
de nek en sommige interne organen.
Er zijn in totaal 12 paar: 1 voor de rechter en 1 voor de linkerkant van het hoofd.
1. Zenuwen uit de hersenen (motorische hersenzenuwkernen in de stam) → zenuwen in het hoofd
(motorische zenuwen)
2. Zenuwen rechtstreeks uit zintuiglijke signalen van het hoofd (ogen, oren, neus en tong) → hersenen
(sensorische zenuwen)
Soorten PZS 1. Somatisch zenuwstelsel: onderdeel van het PZS waar we wel controle over
hebben.
Het stuurt de skeletspieren aan en zorgt voor interactie met onze omgeving.
○ We hebben controle, maar we zijn ons niet altijd bewust van deze processen (bijv. lopen =
geautomatiseerd).
2. Autonome zenuwstelsel: onderdeel van het PZS waar we geen controle over
hebben. Het is betrokken bij automatische processen en reflexen.
Het stuurt de gladde spieren, het hart en de verschillende organen aan.
Ej3
, Mini-samenvatting Neuropsychologie
○ Het is betrokken bij vitale levensfuncties, spijsvertering, stofwisseling, verbranding,
slaap-waakrite en temperatuurregeling.
○ Bestaat uit sympatisch deel (betrokken bij activiteit, fight or flight en stress → zuurstof wordt
glucose die nodig is om lichaam in paraatheid of actie te brengen, want is snelste
energieleverancier) en parasympatisch deel (voor herstel, rust en energiebehoud → opslag
van glucose).
Bouwstenen van de 1. Neuronen: cellen in het zenuwstelsel (zenuwcellen) - brengen informatie over
hersenen naar andere zenuwcellen maar ook naar spier- en kliercellen
(informatieverwerkers).
2. Gliacellen: ondersteunen het hersenweefsel door te zorgen voor stevigheid en
maken myeline aan. Daarnaast ruimen ze gliacellen of kapotte cellen op en zijn
ze betrokken bij het in stand houden van de bloed-hersenbarrière.
Structuur Neuronen Neuronen bestaan uit 4 basisonderdelen:
● Dendrieten: verlengingen van het cellichaam die info naar
het cellichaam brengen - ontvangen info. Hebben kleine
uitsteeksels genaamd spines.
● Cellichaam: het deel dat de kern van het neuron bevat -
informatie verwerken en integreren.
● Axon: verlengstuk dat informatie weghaalt uit het
cellichaam - informatie doorgeven en vervoeren.
● Terminale eindvoet: einddeel van axon dat synaptisch
contact maakt met een andere cel - informatie doorgeven
en vervoeren.
Cerebrale cortex Gebied in de hersenen waar informatie uit de rest van het lichaam ontvangen,
geanalyseerd en geïnterpreteerd wordt. Het bestaat uit 4 kwabben en 2 helften
(hemisferen):
● Frontaalkwab: voorste deel van de hersenen, betrokken bij functies zoals planning,
beloning
● Pariëtaalkwab: bovenkant van de hersenen, betrokken bij verwerking van sensorische
informatie - tast, pijn, temperatuur en ruimtelijke waarneming.
● Occipitaalkwab: achterkant van de hersenen, betrokken bij de verwerking van visuele
informatie - signalen van de ogen worden verwerkt tot visuele percepties.
● Temporaalkwab: zijkanten van de hersenen, betrokken bij gehoor, taalverwerking,
geheugenvorming en emotionele reacties.
Cross-Wiring Systemen/verbindingen in de hersenen zijn gekruist. Er geldt:
● Informatie in het rechter visuele veld, komt in de linkerhelft van de hersenen aan.
● Informatie in het linker visuele veld, komt in de rechterkant van de hersenen aan.
Contralateraal: de linkerhersenhelft stuurt de rechterkant van het lichaam aan en
vice versa.
Zenuwen vs. Tracts Zenuwen zijn een grote verzameling aan axonen die dezelfde route afleggen buiten
het brein en Tracts zijn een grote verzameling axonen die dezelfde route afleggen
Ej4
Uitwerking van leerstof
Week Onderwerp Literatuur
1 Hersenen K&W Hoofdstuk 1 en 3
2 Neuronen. Signaaltransductie en Genetica K&W Hoofdstuk 1, 3, 4 en 5
3 Zintuiglijke waarneming K&W Hoofdstuk 8, 13, 14 en 15
4 Geheugen, Getalverwerking en Motoriek K&W Hoofdstuk 9, 14, 15 en 18
Vandierendonck H.11, sectie 11.1
5 Neurale Basis stoornissen, toepassing hersenscans, taal en K&W Hoofdstuk 3, 4, 5, 6, 19 (!),
afasie 23, 24, 26 en 27
6 Ruimtelijk denken, aandacht, executieve functies, K&W Hoofdstuk 16, 20 en 24
beslissingen nemen, sociale cognitie, ADHD en autisme.
7 In de schijnwerpers van de Booming Neurosciences: K&W Hoofdstuk 6, 16, 23 en 24
puberbrein, troosteten, hersengymnastiek, emoties, lezen en
dyslexie.
1
, Mini-samenvatting Neuropsychologie
Terminologie
Ej2
, Mini-samenvatting Neuropsychologie
Leerstof week 1
Het Zenuwstelsel en de Hersenen
Begrippen Uitleg
Zenuwstelsel (ZS) Netwerk van cellen dat informatie kan opnemen en verwerken - Informatie van de
hersenen wordt naar alle delen van het lichaam gestuurd en omgekeerd.
Centraal Zenuwstelsel (CZS) CZS bestaat uit ruggenmerg en hersenen.
○ Ruggenmerg: deel van CZS dat in kanaal/holte van de wervelkolom is
(ruggenmergkanaal) - zenuwen hierin vervoeren sensorische en motorische info
van en naar het brein.
■ Grijze stof (cellichamen en dendrieten) zit binnen en witte stof (axonen met
myeline) buiten, anders dan in brein.
Perifeer zenuwstelsel (PZS) Deel van het ZS dat buiten het CZS (hersenen en ruggenmerg) is gelegen - vormt
verbindingen vanuit CZS van en naar de organen en weefsels.
○ Autonome ZS: onderdeel van het PZS waar we geen controle over hebben. Het is
betrokken bij automatische processen en reflexen. Het stuurt de gladde spieren, het hart
en de verschillende organen aan.
○ Somatische ZS: onderdeel van het PZS waar we wel controle over hebben.
Het stuurt de skeletspieren aan en zorgt voor interactie met onze omgeving.
○ Zenuwen in PZS Perifere zenuwen zijn zenuwen die in het lichaam voortkomen uit het CZS:
Ruggenmergzenuwen (Spinale zenuwen): zenuwen die via het ruggenmerg in en uit
het CZS treden. Ze geven signalen tussen de hersenen en het lichaam - motorische
en sensorische signalen.
Er zijn in totaal 31 paar (1 voor R-kant en 1 voor L-kant). Er zijn 2 soorten:
1. Efferente motorische zenuwen: zenuwen die prikkels vervoeren van brein naar de spieren en
organen.
2. Afferente sensorische zenuwen: zenuwen die prikkels vervoeren vanuit de zintuigen naar het brein.
○ Exteroceptieve prikkels vanuit de buitenwereld
○ Interoceptieve prikkels van binnenuit → bijv. posities, beweging, houding, ledematen, gewrichten etc.
Hersenzenuwen (craniale zenuwen): zenuwen die direct in en uit de hersenen
komen. Ze geven signalen door tussen hersenen en specifieke delen van het hoofd,
de nek en sommige interne organen.
Er zijn in totaal 12 paar: 1 voor de rechter en 1 voor de linkerkant van het hoofd.
1. Zenuwen uit de hersenen (motorische hersenzenuwkernen in de stam) → zenuwen in het hoofd
(motorische zenuwen)
2. Zenuwen rechtstreeks uit zintuiglijke signalen van het hoofd (ogen, oren, neus en tong) → hersenen
(sensorische zenuwen)
Soorten PZS 1. Somatisch zenuwstelsel: onderdeel van het PZS waar we wel controle over
hebben.
Het stuurt de skeletspieren aan en zorgt voor interactie met onze omgeving.
○ We hebben controle, maar we zijn ons niet altijd bewust van deze processen (bijv. lopen =
geautomatiseerd).
2. Autonome zenuwstelsel: onderdeel van het PZS waar we geen controle over
hebben. Het is betrokken bij automatische processen en reflexen.
Het stuurt de gladde spieren, het hart en de verschillende organen aan.
Ej3
, Mini-samenvatting Neuropsychologie
○ Het is betrokken bij vitale levensfuncties, spijsvertering, stofwisseling, verbranding,
slaap-waakrite en temperatuurregeling.
○ Bestaat uit sympatisch deel (betrokken bij activiteit, fight or flight en stress → zuurstof wordt
glucose die nodig is om lichaam in paraatheid of actie te brengen, want is snelste
energieleverancier) en parasympatisch deel (voor herstel, rust en energiebehoud → opslag
van glucose).
Bouwstenen van de 1. Neuronen: cellen in het zenuwstelsel (zenuwcellen) - brengen informatie over
hersenen naar andere zenuwcellen maar ook naar spier- en kliercellen
(informatieverwerkers).
2. Gliacellen: ondersteunen het hersenweefsel door te zorgen voor stevigheid en
maken myeline aan. Daarnaast ruimen ze gliacellen of kapotte cellen op en zijn
ze betrokken bij het in stand houden van de bloed-hersenbarrière.
Structuur Neuronen Neuronen bestaan uit 4 basisonderdelen:
● Dendrieten: verlengingen van het cellichaam die info naar
het cellichaam brengen - ontvangen info. Hebben kleine
uitsteeksels genaamd spines.
● Cellichaam: het deel dat de kern van het neuron bevat -
informatie verwerken en integreren.
● Axon: verlengstuk dat informatie weghaalt uit het
cellichaam - informatie doorgeven en vervoeren.
● Terminale eindvoet: einddeel van axon dat synaptisch
contact maakt met een andere cel - informatie doorgeven
en vervoeren.
Cerebrale cortex Gebied in de hersenen waar informatie uit de rest van het lichaam ontvangen,
geanalyseerd en geïnterpreteerd wordt. Het bestaat uit 4 kwabben en 2 helften
(hemisferen):
● Frontaalkwab: voorste deel van de hersenen, betrokken bij functies zoals planning,
beloning
● Pariëtaalkwab: bovenkant van de hersenen, betrokken bij verwerking van sensorische
informatie - tast, pijn, temperatuur en ruimtelijke waarneming.
● Occipitaalkwab: achterkant van de hersenen, betrokken bij de verwerking van visuele
informatie - signalen van de ogen worden verwerkt tot visuele percepties.
● Temporaalkwab: zijkanten van de hersenen, betrokken bij gehoor, taalverwerking,
geheugenvorming en emotionele reacties.
Cross-Wiring Systemen/verbindingen in de hersenen zijn gekruist. Er geldt:
● Informatie in het rechter visuele veld, komt in de linkerhelft van de hersenen aan.
● Informatie in het linker visuele veld, komt in de rechterkant van de hersenen aan.
Contralateraal: de linkerhersenhelft stuurt de rechterkant van het lichaam aan en
vice versa.
Zenuwen vs. Tracts Zenuwen zijn een grote verzameling aan axonen die dezelfde route afleggen buiten
het brein en Tracts zijn een grote verzameling axonen die dezelfde route afleggen
Ej4
