Bestuursrecht
H1 Inleiding
5 hoofdvragen bij bestuursrechtelijke vragen:
Hoe is het bestuur georganiseerd?
Welke bevoegdheden heeft het bestuur?
Aan welke rechtsnormen heeft het bestuur zich te houden?
Hoe kan het bestuur ervoor zorgen dat burgers zich aan de voor hen geldende rechtsnormen
houden?
Welke juridische bescherming is er voor burgers tegen beslissingen en handelingen van het
openbaar bestuur?
H2 Kenmerken van het bestuursrecht
Nederland is een democratische rechtsstaat. Dit betekend dat de overheid fundamentele rechten en
vrijheden van burgers dient te eerbiedigen en zich moet inzetten voor de verwerkelijking van die
rechten en vrijheid, terwijl dit alles geschiedt onder controle van de door het volk in vrije
verkiezingen gekozen volksvertegenwoordiging.
Om aan de doelen van de rechtsstaat te komen, moet er aan vier eisen worden voldaan:
Wetmatigheid van bestuur
Rechterlijke orde
Evenwicht tussen de verschillende ‘machten’ (wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende)
Eerbiediging van grondrechten
Uitgangspunten:
het legaliteitsbeginsel:
De overheid mag burgers iets verbieden of gebieden, voor zover dit uitdrukkelijk in de wet
beschreven staat. Het verbod of gebod mag wel in een lagere regeling staan, maar moet uiteindelijk
een grondslag hebben in een wet in formele zin.
Het specialiteitsbeginsel:
De overheid behartigd het algemeen belang. Zolang er in een wet of dergelijke niet wordt
gespecifieerd wat het algemeen belang is, heeft dit niet veel houvast. Wetten dienen hierdoor een
specifiek belang en geven aan een of meer organen nauwkeurig omschreven bevoegdheden om dat
specifieke belang te behartigen.
, De staats- en bestuursrechtelijke regels kennen een hiërarchische opbouw. Regelgeving komt op
verschillende bestuurlijke niveaus tot stand. Een lagere regeling mag daarbij niet in strijd komen met
een hogere regeling.
Het Statuut geeft een regeling voor de verhoudingen tussen Nederland en de andere landen van het
Koninkrijk (Aruba, Curaçao en Sint Maarten). De Grondwet bevat naast de grondrechten veel
organisatierecht, maar wel weinig burger gerichte regels. Daarna komen de wetten in formele zin.
Deze mogen, gezien hun lagere hiërarchische positie, niet in strijd zijn met de Grondwet. Een rechter
mag echter niet toetsen of een wet in strijd is met de Grondwet, art 120 Gw.
Met de Algemene wet bestuursrecht is getracht vier doelen te behalen:
Meer eenheid in de bestuursrechtelijke wetgeving;
Systematiseren en vereenvoudigen van bestuursrechtelijke wetgeving;
In de wet vastleggen van normen;
Treffen van voorzieningen die naar hun aard een algemene regeling behoeven;
Er zijn vier manieren waarop de Awb richting geeft aan andere wetgeving:
Dwingend recht: afwijking daarvan in lagere regelgeving is niet toegestaan;
Regelend recht: tenzij bij wettelijk voorschrift anders bepaald;
Aanvullend recht: de regel is in beginsel te vinden in andere wetgeving, maar wanneer in de
desbetreffende regeling niets staat, geldt de bepaling van de Awb;
Facultatief recht: alleen van toepassing wanneer een andere regelgever of een
bestuursorgaan dat voor een of meer gevallen heeft bepaald;
Het begrip besluit
Art 1:3 lid 1 Awb vertelt: ‘een schriftelijke beslissing van een
bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke
rechtshandeling’.
De 5 eisen voor een besluit:
Beslissing
Schriftelijk
Bestuursorgaan, op grond van art 1:1 Awb
Rechtshandeling
Publiekrechtelijk
H1 Inleiding
5 hoofdvragen bij bestuursrechtelijke vragen:
Hoe is het bestuur georganiseerd?
Welke bevoegdheden heeft het bestuur?
Aan welke rechtsnormen heeft het bestuur zich te houden?
Hoe kan het bestuur ervoor zorgen dat burgers zich aan de voor hen geldende rechtsnormen
houden?
Welke juridische bescherming is er voor burgers tegen beslissingen en handelingen van het
openbaar bestuur?
H2 Kenmerken van het bestuursrecht
Nederland is een democratische rechtsstaat. Dit betekend dat de overheid fundamentele rechten en
vrijheden van burgers dient te eerbiedigen en zich moet inzetten voor de verwerkelijking van die
rechten en vrijheid, terwijl dit alles geschiedt onder controle van de door het volk in vrije
verkiezingen gekozen volksvertegenwoordiging.
Om aan de doelen van de rechtsstaat te komen, moet er aan vier eisen worden voldaan:
Wetmatigheid van bestuur
Rechterlijke orde
Evenwicht tussen de verschillende ‘machten’ (wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende)
Eerbiediging van grondrechten
Uitgangspunten:
het legaliteitsbeginsel:
De overheid mag burgers iets verbieden of gebieden, voor zover dit uitdrukkelijk in de wet
beschreven staat. Het verbod of gebod mag wel in een lagere regeling staan, maar moet uiteindelijk
een grondslag hebben in een wet in formele zin.
Het specialiteitsbeginsel:
De overheid behartigd het algemeen belang. Zolang er in een wet of dergelijke niet wordt
gespecifieerd wat het algemeen belang is, heeft dit niet veel houvast. Wetten dienen hierdoor een
specifiek belang en geven aan een of meer organen nauwkeurig omschreven bevoegdheden om dat
specifieke belang te behartigen.
, De staats- en bestuursrechtelijke regels kennen een hiërarchische opbouw. Regelgeving komt op
verschillende bestuurlijke niveaus tot stand. Een lagere regeling mag daarbij niet in strijd komen met
een hogere regeling.
Het Statuut geeft een regeling voor de verhoudingen tussen Nederland en de andere landen van het
Koninkrijk (Aruba, Curaçao en Sint Maarten). De Grondwet bevat naast de grondrechten veel
organisatierecht, maar wel weinig burger gerichte regels. Daarna komen de wetten in formele zin.
Deze mogen, gezien hun lagere hiërarchische positie, niet in strijd zijn met de Grondwet. Een rechter
mag echter niet toetsen of een wet in strijd is met de Grondwet, art 120 Gw.
Met de Algemene wet bestuursrecht is getracht vier doelen te behalen:
Meer eenheid in de bestuursrechtelijke wetgeving;
Systematiseren en vereenvoudigen van bestuursrechtelijke wetgeving;
In de wet vastleggen van normen;
Treffen van voorzieningen die naar hun aard een algemene regeling behoeven;
Er zijn vier manieren waarop de Awb richting geeft aan andere wetgeving:
Dwingend recht: afwijking daarvan in lagere regelgeving is niet toegestaan;
Regelend recht: tenzij bij wettelijk voorschrift anders bepaald;
Aanvullend recht: de regel is in beginsel te vinden in andere wetgeving, maar wanneer in de
desbetreffende regeling niets staat, geldt de bepaling van de Awb;
Facultatief recht: alleen van toepassing wanneer een andere regelgever of een
bestuursorgaan dat voor een of meer gevallen heeft bepaald;
Het begrip besluit
Art 1:3 lid 1 Awb vertelt: ‘een schriftelijke beslissing van een
bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke
rechtshandeling’.
De 5 eisen voor een besluit:
Beslissing
Schriftelijk
Bestuursorgaan, op grond van art 1:1 Awb
Rechtshandeling
Publiekrechtelijk
