RECHT
,Inhoudsopgave
Algemene inleiding.............................................................................................................6
1. Verantwoording..............................................................................................................6
2. Het begrip Recht.............................................................................................................6
2.1. Algemeen...............................................................................................................................6
2.1.1. Geheel van gedragsregels en normen....................................................................................................6
Indeling van het recht.........................................................................................................9
1. Objectief recht – subjectief recht.....................................................................................9
3. OBJECTIEF RECHT (onderverdeling)................................................................................10
3.1. Publiekrecht.........................................................................................................................10
3.2. Privaatrecht.........................................................................................................................11
3.3. Gemengde takken................................................................................................................11
4. SUBJECTIEF RECHT (onderverdeling)..............................................................................12
4.1. Vermogensrecht...................................................................................................................12
4.2. Persoonlijkheidsrechten.......................................................................................................12
5. Internationaal recht – Nationaal recht..........................................................................13
6. Materieel – formeel recht..............................................................................................13
Bronnen van het recht.......................................................................................................14
1. Wetgeving sensu lato....................................................................................................14
6.1. Formele en materiële wet.....................................................................................................14
6.2. Internationale verdragen en secundair internationaal recht................................................14
6.3. De Grondwet........................................................................................................................16
6.3.1. Wijziging Grondwet..............................................................................................................................16
6.3.2. Staatshervorming.................................................................................................................................16
6.3.3. Evocatierecht........................................................................................................................................16
6.4. Scheiding der machten.........................................................................................................16
6.5. De wet.................................................................................................................................17
6.5.1. Decreten en ordonnantie (regionaal)...................................................................................................18
6.6. Salduswet............................................................................................................................18
6.7. Wetgevend instrument........................................................................................................18
7. Gezaghebbend..............................................................................................................19
7.1. Rechtspraak.........................................................................................................................19
7.2. Rechtsleer............................................................................................................................19
7.3. Gewoonte............................................................................................................................19
7.4. Algemene rechtsbeginselen.................................................................................................19
Structuren en instellingen.................................................................................................20
1. Algemene beginsels......................................................................................................20
1
, 7.5. Representatieve Parlementaire Monarchie..........................................................................20
7.6. Scheiding der machten.........................................................................................................20
7.7. Rechtstaat............................................................................................................................21
7.8. Erfelijke Constitutionele Monarchie.....................................................................................21
7.9. Federale staat......................................................................................................................21
8. Stemmen.......................................................................................................................22
9. Federale Wetgevende Macht........................................................................................22
9.1. Bevoegdheden van het Federaal Parlement..........................................................................22
10. Federale Uitvoerende Macht.......................................................................................23
10.1. De Koning...........................................................................................................................23
10.2. De Federale regering..........................................................................................................23
10.2.1. Samenstelling Federale Regering.......................................................................................................23
11. Gemeenschappen........................................................................................................24
11.1. Wetgevende Macht............................................................................................................24
11.2. Uitvoerende Macht............................................................................................................24
11.3. Bevoegdheden...................................................................................................................24
12. Gewesten....................................................................................................................25
12.1. Wetgevende Macht............................................................................................................25
12.2. Uitvoerende Macht............................................................................................................25
12.3. Bevoegdheden...................................................................................................................25
12.4. Beginselen van bevoegdheidsverdeling..............................................................................25
12.4.1. Residuaire bevoegdheden voor de federale staat.............................................................................25
12.4.2. Exclusieve bevoegdheden van gemeenschappen en gewesten........................................................25
Rechtshandhaving............................................................................................................26
1. Enkele gerechtelijke functies.........................................................................................26
13. Burgerlijke Procedure (Eerste aanleg).........................................................................26
13.1. Inleiding op tegenspraak – Burgerlijke procedure...............................................................26
13.1.1. Inleiden van een Burgerlijke procedure............................................................................................26
13.2. Inleidende zitting van een Burgerlijke procedure...............................................................27
13.2.1. Terechtzitting......................................................................................................................................27
13.2.2. Pleidooi...............................................................................................................................................27
13.2.3. Vonnis.................................................................................................................................................27
14. Strafprocedure............................................................................................................28
15. Rechtsmiddelen...........................................................................................................29
15.1. Gewone rechtsmiddelen – verzet en hoger beroep............................................................29
15.2. Buitengewone rechtsmiddelen – cassatieberoep...............................................................29
16. Bevoegdheid van de rechtbanken................................................................................30
17. Rechtbanken en hoven – Enkele begrippen..................................................................32
2
,18. Vredegerecht..............................................................................................................32
19. Politie rechtbank.........................................................................................................32
20. Rechtbank van eerste aanleg......................................................................................33
20.1. Familie- en jeugdrechtbank................................................................................................33
20.2. Burgerlijke rechtbank.........................................................................................................33
20.3. Correctionele rechtbank.....................................................................................................33
20.4. Strafuitvoering rechtbank..................................................................................................33
20.5. Voorzitter rechtbank van eerste aanleg.............................................................................33
21. Ondernemingsrechtbank.............................................................................................34
22. Arbeidsrechtbank........................................................................................................34
23. Arrondissementsrechtbank..........................................................................................34
24. Hof van beroep............................................................................................................34
25. Arbeidshof..................................................................................................................34
26. Hof van Assisen...........................................................................................................35
27. Hof van Cassatie..........................................................................................................35
28. Bijzondere instellingen – Grondwettelijk Hof...............................................................35
29. Bijzondere instellingen – Raad van State.....................................................................35
Verbintenissenrecht..........................................................................................................36
1. Verbintenissen uit overeenkomsten..............................................................................37
29.1. Definitie en enkele soorten.................................................................................................37
29.2. Basisbeginselen van het contractenrecht............................................................................38
29.2.1. Geldigheidsvoorwaarden...................................................................................................................38
29.2.2. Toestemming......................................................................................................................................38
29.2.3. Bekwaamheid.....................................................................................................................................38
29.2.4. Voorwerp “Wat” “Wat”Wat”................................................................................................................................38
29.2.5. Oorzaak “Wat” “Wat”Waarom?””..........................................................................................................................38
29.3. Nietigheid...........................................................................................................................39
29.4. Interpretatie van overeenkomsten.....................................................................................39
29.5. Uitwerking van de overeenkomst.......................................................................................39
29.5.1. Tussen contractpartijen......................................................................................................................39
29.5.2. Derden................................................................................................................................................40
29.6. Modaliteiten van de verbintenissen....................................................................................40
29.7. Bewijs.................................................................................................................................40
30. Verbintenissen uit quasi-contracten............................................................................41
30.1. Oneigenlijke contracten......................................................................................................41
31. Verbintenissen uit onrechtmatige daad.......................................................................42
Benoemde contracten.......................................................................................................43
3
,1. Koop – Verkoop.............................................................................................................43
a. Begrip......................................................................................................................................43
31.1. Geldigheidsvoorwaarden:...................................................................................................43
32. Huur............................................................................................................................44
32.1. Definitie, kenmerken en soorten.........................................................................................44
i. Gemeentelijke huur.....................................................................................................................................44
32.1.1. Woninghuur........................................................................................................................................44
32.1.2. Handelshuur.......................................................................................................................................45
32.1.3. Pacht...................................................................................................................................................45
33. Aannemingsovereenkomst..........................................................................................46
34. Andere benoemde contracten.....................................................................................47
34.1. Lening.................................................................................................................................47
34.1.1. Begrip en soorten...............................................................................................................................47
34.2. Bewaargeving.....................................................................................................................47
34.3. Dading.................................................................................................................................47
34.4. Lastgeving...........................................................................................................................47
34.5. Borgtocht............................................................................................................................47
Goederenrecht en zekerheden...........................................................................................48
1. Goederen: Soorten en belang........................................................................................48
34.6. Lichamelijk <-> Onlichamelijk..............................................................................................48
34.7. Onroerend <-> Roerend......................................................................................................48
34.8. Het belang onderscheid RG – OG........................................................................................48
34.9. Gebruiksgoed – Verbruiksgoed...........................................................................................49
34.10. Zaken in en buiten de handel............................................................................................49
34.11. Domeingoederen..............................................................................................................49
35. Zakelijke rechten.........................................................................................................50
35.1. Begrip, kenmerken en soorten............................................................................................50
36. Zekerheden.................................................................................................................51
36.1. Begrip en belang.................................................................................................................51
36.2. Indeling...............................................................................................................................51
Personen- en familierecht.................................................................................................52
1. Personenrecht...............................................................................................................52
36.3. Definitie..............................................................................................................................52
36.4. Begrip.................................................................................................................................52
36.5. Soorten...............................................................................................................................52
36.6. Staat van de personen........................................................................................................52
36.7. Kenmerken.........................................................................................................................52
4
, 36.8. Elementen van staat...........................................................................................................53
36.8.1. Naam..................................................................................................................................................53
36.8.2. Naamsverandering.............................................................................................................................53
36.8.3. Geslacht..............................................................................................................................................53
36.8.4. Woonplaats........................................................................................................................................53
36.8.5. Nationaliteit........................................................................................................................................53
36.8.6. Bekwaamheid.....................................................................................................................................54
36.8.7. Persoonlijke publiciteit – Burgerlijke stand........................................................................................54
36.8.8. Andere identificatiemiddelen.............................................................................................................54
36.8.9. Persoonlijkheidsrechten.....................................................................................................................54
37. Familierecht................................................................................................................55
37.1. Huwelijk..............................................................................................................................56
37.1.1. Voorwaarden......................................................................................................................................56
37.1.2. Sancties bij niet-naleving voorwaarden.............................................................................................56
37.1.3. Vormvereisten....................................................................................................................................56
37.1.4. Gevolgen van het huwelijk: Het primair stelsel.................................................................................57
37.2. Echtscheiding......................................................................................................................58
37.3. Samenwoning buiten het huwelijk......................................................................................58
37.4. Relatie tussen ouders en kinderen......................................................................................59
37.4.1. Ouderlijk gezag...................................................................................................................................59
37.5. Onderhoudsverplichting en omgangsrecht.........................................................................59
Familiaal vermogensrecht.................................................................................................60
1. Huwelijksvermogensrecht.............................................................................................60
37.6. Wettelijk stelsel..................................................................................................................60
37.6.1. Samenstellen van de vermogens........................................................................................................60
37.6.2. Bestuur van de vermogens.................................................................................................................61
37.6.3. Verhaal schuldeiser............................................................................................................................61
37.6.4. Ontbinding wettelijk stelsel................................................................................................................61
37.6.5. Huwelijkscontracten...........................................................................................................................61
37.7. Scheiding van goederen......................................................................................................62
37.8. Algehele gemeenschap van goederen.................................................................................62
38. Het intestaat erfrecht..................................................................................................63
38.1. Orde....................................................................................................................................63
38.2. Aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap.................................................................63
38.3. Wettelijke erfgenamen.......................................................................................................63
38.4. Hoe erven?..........................................................................................................................63
38.5. Technieken..........................................................................................................................64
38.5.1. Orde....................................................................................................................................................64
38.5.2. Lijn......................................................................................................................................................64
38.5.3. Graad..................................................................................................................................................64
38.5.4. Kloving................................................................................................................................................64
38.5.5. Plaatsvervulling..................................................................................................................................64
38.5.6. Onbeheerde nalatenschap.................................................................................................................64
39. Schenking en testamenten..........................................................................................65
5
,Algemene inleiding
1. Verantwoording
- Recht is een zaak van alle burgers
- Iedereen wordt met recht geconfronteerd/ onontbeerlijk voor iedereen (Alle
wetten worden gepubliceerd in het Belgisch staatsblad)
- Moraal en godsdienstige regels horen niet (noodzakelijk) tot ons
rechtssysteem
o Moraal = Geestelijke volmaking van de mens als individu (bv:
abortuswet, euthanasiewet, belastingwet, …)
o Godsdienstige regels = Beoogt de eeuwige zaligheid van de mens
(Bv: feestdagen, zondagen, …)
2. Het begrip Recht
2.1. Algemeen
- Een geheel van gedragsregels en normen (verbod, gebod, …)
o Verbods-, gebods-, toelatings- of organieke regels
o Dwingend of aanvullend recht
o Algemene of individuele normen
- De regels zijn opgelegd + bekrachtigd door de overheid
- De regels zijn afdwingbaar (politie/ rechtbank)
- Ordening van het maatschappelijk leven
2.1.1. Geheel van gedragsregels en normen
1. Verbods-, gebods- toelatings- en organieke regels
2. Aanvullend of dwingend recht
3. Algemene of individuele normen
4. Door de staat
5. Afdwingbare normen
6. Normen die de ordening van de maatschappij beogen
1. Verbods-, gebods-, toelatings en organieke regels
- Gebods- / verbods- = “Je mag niet” / “Je moet”
- Toelating = “Je mag”
- Organieke = Regels die iets organiseren (Bijvoorbeeld: Aantal
volksvertegenwoordigers, soorten rechtbanken die worden opgericht)
2. Aanvullend of dwingend
Dwingend recht = MOET nageleefd worden/ Regels mogen niet afwijken/ verplicht
- Regels die de openbare orde & goede zeden aanbelangen
o Openbare orde = niet moorden, geen smaad aan de politie
o Goede zeden = Geen openbare dronkenschap, vandalisme
o Zwakkere personen = Minderjarigen, mindervaliden
Aanvullend recht = Regels waarvan afgeweken mag worden/ Als partijen anders
beslissen
Het onderscheid tussen deze twee soorten
Als burgers tegen regel van dwingend recht in, afwijkende overeenkomst
invullen, dan wordt de afwijking van het dwingend recht gesanctioneerd met de
nietigheid van de genoemde overeenkomst.
6
,7
,3. Algemene of individuele normen
- Algemene norm = Voor iedereen gelijk van toepassing
- Individuele norm = Dit richt zich tot één bepaald persoon
4. Door de staat/ overheid opgelegde of ontvangen en bekrachtigde
normen
Waar mensen samenwerken heeft men regels nodig om goed te kunnen
functioneren.
Aangezien de staat soeverein (onafhankelijk), geldt het recht boven elk ander
normenstelsel.
Staat = entiteit die beschikt over een bevolking, een grondgebied en een
regering die gezag uitoefent.
- Rechtsregels zijn opgelegd door de overheid
o GAS-boete = Sluikstorten, wildplassen, emissiezone, …
- Gewoonte
o Herhaaldelijke gedraging van rechtssubjecten & een door de
overheid opgelegde / erkende sanctie
- Rechtsregels gecreëerd door rechtsspraak
5. Afdwingbare normen
Rechtsregels hebben tot doel om een bepaald gedrag af te dwingen van burgers.
Meestal vrijwillig nageleefd, maar toch belangrijk om af te dwingen indien ze het
niet vrijwillig doen.
6. Normen die de ordening van het maatschappelijk leven beogen
Ordening van het maatschappelijk leven is het kenmerk dat recht onderscheidt
van alle andere normensystemen die de mens kent.
- Individueel wezen = Mens wilt zoveel mogelijk zelf doen
- Sociaal wezen = De mens heeft andere nodig om iets te bereiken
8
, Indeling van het recht
1. Objectief recht – subjectief recht
Objectief =
-
Geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge
verhouding tussen mensen en hun verhouding tot de gemeenschap
regelen.
Regels die voor alle mensen van toepassing zijn
Maatschappij ordenen, Overheid, Afdwingbaar
Subjectief =
-
Aanspraken die een persoon tegenover een ander laat gelden.
Vanuit het standpunt gekeken van die persoon
Rechtsmisbruik =
Misbruiken maken van bepaalde subjectieve rechten, dit kan zich uiten in:
- Bedoeling anderen te schaden
- Zonder enig nut of redelijk belang voor zichzelf
- Verschillende manieren om recht uit te oefenen en de manier kiest die het
schadelijkst is voor de andere
- Zware schade toebrengt aan ander
Objectief
Subjectief
(Theorie)
(toepassing)
Burgelijke rechten
Vermogens- Persoonlijkheids-
Publiekrecht Privaatrecht Gemengd rechten rechten
INT NAT INT NAT Ondernemings- & Zakelijk Vorderings- Intellectuele Familie Pers.
economisch recht recht recht recht recht
Grondwettelijk Burgerlijk
Burgerlijk procesrecht
Administratief IPR
Strafrecht
Sociaal recht
Fiscaalrecht
Vennootschapsrecht
9
,Inhoudsopgave
Algemene inleiding.............................................................................................................6
1. Verantwoording..............................................................................................................6
2. Het begrip Recht.............................................................................................................6
2.1. Algemeen...............................................................................................................................6
2.1.1. Geheel van gedragsregels en normen....................................................................................................6
Indeling van het recht.........................................................................................................9
1. Objectief recht – subjectief recht.....................................................................................9
3. OBJECTIEF RECHT (onderverdeling)................................................................................10
3.1. Publiekrecht.........................................................................................................................10
3.2. Privaatrecht.........................................................................................................................11
3.3. Gemengde takken................................................................................................................11
4. SUBJECTIEF RECHT (onderverdeling)..............................................................................12
4.1. Vermogensrecht...................................................................................................................12
4.2. Persoonlijkheidsrechten.......................................................................................................12
5. Internationaal recht – Nationaal recht..........................................................................13
6. Materieel – formeel recht..............................................................................................13
Bronnen van het recht.......................................................................................................14
1. Wetgeving sensu lato....................................................................................................14
6.1. Formele en materiële wet.....................................................................................................14
6.2. Internationale verdragen en secundair internationaal recht................................................14
6.3. De Grondwet........................................................................................................................16
6.3.1. Wijziging Grondwet..............................................................................................................................16
6.3.2. Staatshervorming.................................................................................................................................16
6.3.3. Evocatierecht........................................................................................................................................16
6.4. Scheiding der machten.........................................................................................................16
6.5. De wet.................................................................................................................................17
6.5.1. Decreten en ordonnantie (regionaal)...................................................................................................18
6.6. Salduswet............................................................................................................................18
6.7. Wetgevend instrument........................................................................................................18
7. Gezaghebbend..............................................................................................................19
7.1. Rechtspraak.........................................................................................................................19
7.2. Rechtsleer............................................................................................................................19
7.3. Gewoonte............................................................................................................................19
7.4. Algemene rechtsbeginselen.................................................................................................19
Structuren en instellingen.................................................................................................20
1. Algemene beginsels......................................................................................................20
1
, 7.5. Representatieve Parlementaire Monarchie..........................................................................20
7.6. Scheiding der machten.........................................................................................................20
7.7. Rechtstaat............................................................................................................................21
7.8. Erfelijke Constitutionele Monarchie.....................................................................................21
7.9. Federale staat......................................................................................................................21
8. Stemmen.......................................................................................................................22
9. Federale Wetgevende Macht........................................................................................22
9.1. Bevoegdheden van het Federaal Parlement..........................................................................22
10. Federale Uitvoerende Macht.......................................................................................23
10.1. De Koning...........................................................................................................................23
10.2. De Federale regering..........................................................................................................23
10.2.1. Samenstelling Federale Regering.......................................................................................................23
11. Gemeenschappen........................................................................................................24
11.1. Wetgevende Macht............................................................................................................24
11.2. Uitvoerende Macht............................................................................................................24
11.3. Bevoegdheden...................................................................................................................24
12. Gewesten....................................................................................................................25
12.1. Wetgevende Macht............................................................................................................25
12.2. Uitvoerende Macht............................................................................................................25
12.3. Bevoegdheden...................................................................................................................25
12.4. Beginselen van bevoegdheidsverdeling..............................................................................25
12.4.1. Residuaire bevoegdheden voor de federale staat.............................................................................25
12.4.2. Exclusieve bevoegdheden van gemeenschappen en gewesten........................................................25
Rechtshandhaving............................................................................................................26
1. Enkele gerechtelijke functies.........................................................................................26
13. Burgerlijke Procedure (Eerste aanleg).........................................................................26
13.1. Inleiding op tegenspraak – Burgerlijke procedure...............................................................26
13.1.1. Inleiden van een Burgerlijke procedure............................................................................................26
13.2. Inleidende zitting van een Burgerlijke procedure...............................................................27
13.2.1. Terechtzitting......................................................................................................................................27
13.2.2. Pleidooi...............................................................................................................................................27
13.2.3. Vonnis.................................................................................................................................................27
14. Strafprocedure............................................................................................................28
15. Rechtsmiddelen...........................................................................................................29
15.1. Gewone rechtsmiddelen – verzet en hoger beroep............................................................29
15.2. Buitengewone rechtsmiddelen – cassatieberoep...............................................................29
16. Bevoegdheid van de rechtbanken................................................................................30
17. Rechtbanken en hoven – Enkele begrippen..................................................................32
2
,18. Vredegerecht..............................................................................................................32
19. Politie rechtbank.........................................................................................................32
20. Rechtbank van eerste aanleg......................................................................................33
20.1. Familie- en jeugdrechtbank................................................................................................33
20.2. Burgerlijke rechtbank.........................................................................................................33
20.3. Correctionele rechtbank.....................................................................................................33
20.4. Strafuitvoering rechtbank..................................................................................................33
20.5. Voorzitter rechtbank van eerste aanleg.............................................................................33
21. Ondernemingsrechtbank.............................................................................................34
22. Arbeidsrechtbank........................................................................................................34
23. Arrondissementsrechtbank..........................................................................................34
24. Hof van beroep............................................................................................................34
25. Arbeidshof..................................................................................................................34
26. Hof van Assisen...........................................................................................................35
27. Hof van Cassatie..........................................................................................................35
28. Bijzondere instellingen – Grondwettelijk Hof...............................................................35
29. Bijzondere instellingen – Raad van State.....................................................................35
Verbintenissenrecht..........................................................................................................36
1. Verbintenissen uit overeenkomsten..............................................................................37
29.1. Definitie en enkele soorten.................................................................................................37
29.2. Basisbeginselen van het contractenrecht............................................................................38
29.2.1. Geldigheidsvoorwaarden...................................................................................................................38
29.2.2. Toestemming......................................................................................................................................38
29.2.3. Bekwaamheid.....................................................................................................................................38
29.2.4. Voorwerp “Wat” “Wat”Wat”................................................................................................................................38
29.2.5. Oorzaak “Wat” “Wat”Waarom?””..........................................................................................................................38
29.3. Nietigheid...........................................................................................................................39
29.4. Interpretatie van overeenkomsten.....................................................................................39
29.5. Uitwerking van de overeenkomst.......................................................................................39
29.5.1. Tussen contractpartijen......................................................................................................................39
29.5.2. Derden................................................................................................................................................40
29.6. Modaliteiten van de verbintenissen....................................................................................40
29.7. Bewijs.................................................................................................................................40
30. Verbintenissen uit quasi-contracten............................................................................41
30.1. Oneigenlijke contracten......................................................................................................41
31. Verbintenissen uit onrechtmatige daad.......................................................................42
Benoemde contracten.......................................................................................................43
3
,1. Koop – Verkoop.............................................................................................................43
a. Begrip......................................................................................................................................43
31.1. Geldigheidsvoorwaarden:...................................................................................................43
32. Huur............................................................................................................................44
32.1. Definitie, kenmerken en soorten.........................................................................................44
i. Gemeentelijke huur.....................................................................................................................................44
32.1.1. Woninghuur........................................................................................................................................44
32.1.2. Handelshuur.......................................................................................................................................45
32.1.3. Pacht...................................................................................................................................................45
33. Aannemingsovereenkomst..........................................................................................46
34. Andere benoemde contracten.....................................................................................47
34.1. Lening.................................................................................................................................47
34.1.1. Begrip en soorten...............................................................................................................................47
34.2. Bewaargeving.....................................................................................................................47
34.3. Dading.................................................................................................................................47
34.4. Lastgeving...........................................................................................................................47
34.5. Borgtocht............................................................................................................................47
Goederenrecht en zekerheden...........................................................................................48
1. Goederen: Soorten en belang........................................................................................48
34.6. Lichamelijk <-> Onlichamelijk..............................................................................................48
34.7. Onroerend <-> Roerend......................................................................................................48
34.8. Het belang onderscheid RG – OG........................................................................................48
34.9. Gebruiksgoed – Verbruiksgoed...........................................................................................49
34.10. Zaken in en buiten de handel............................................................................................49
34.11. Domeingoederen..............................................................................................................49
35. Zakelijke rechten.........................................................................................................50
35.1. Begrip, kenmerken en soorten............................................................................................50
36. Zekerheden.................................................................................................................51
36.1. Begrip en belang.................................................................................................................51
36.2. Indeling...............................................................................................................................51
Personen- en familierecht.................................................................................................52
1. Personenrecht...............................................................................................................52
36.3. Definitie..............................................................................................................................52
36.4. Begrip.................................................................................................................................52
36.5. Soorten...............................................................................................................................52
36.6. Staat van de personen........................................................................................................52
36.7. Kenmerken.........................................................................................................................52
4
, 36.8. Elementen van staat...........................................................................................................53
36.8.1. Naam..................................................................................................................................................53
36.8.2. Naamsverandering.............................................................................................................................53
36.8.3. Geslacht..............................................................................................................................................53
36.8.4. Woonplaats........................................................................................................................................53
36.8.5. Nationaliteit........................................................................................................................................53
36.8.6. Bekwaamheid.....................................................................................................................................54
36.8.7. Persoonlijke publiciteit – Burgerlijke stand........................................................................................54
36.8.8. Andere identificatiemiddelen.............................................................................................................54
36.8.9. Persoonlijkheidsrechten.....................................................................................................................54
37. Familierecht................................................................................................................55
37.1. Huwelijk..............................................................................................................................56
37.1.1. Voorwaarden......................................................................................................................................56
37.1.2. Sancties bij niet-naleving voorwaarden.............................................................................................56
37.1.3. Vormvereisten....................................................................................................................................56
37.1.4. Gevolgen van het huwelijk: Het primair stelsel.................................................................................57
37.2. Echtscheiding......................................................................................................................58
37.3. Samenwoning buiten het huwelijk......................................................................................58
37.4. Relatie tussen ouders en kinderen......................................................................................59
37.4.1. Ouderlijk gezag...................................................................................................................................59
37.5. Onderhoudsverplichting en omgangsrecht.........................................................................59
Familiaal vermogensrecht.................................................................................................60
1. Huwelijksvermogensrecht.............................................................................................60
37.6. Wettelijk stelsel..................................................................................................................60
37.6.1. Samenstellen van de vermogens........................................................................................................60
37.6.2. Bestuur van de vermogens.................................................................................................................61
37.6.3. Verhaal schuldeiser............................................................................................................................61
37.6.4. Ontbinding wettelijk stelsel................................................................................................................61
37.6.5. Huwelijkscontracten...........................................................................................................................61
37.7. Scheiding van goederen......................................................................................................62
37.8. Algehele gemeenschap van goederen.................................................................................62
38. Het intestaat erfrecht..................................................................................................63
38.1. Orde....................................................................................................................................63
38.2. Aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap.................................................................63
38.3. Wettelijke erfgenamen.......................................................................................................63
38.4. Hoe erven?..........................................................................................................................63
38.5. Technieken..........................................................................................................................64
38.5.1. Orde....................................................................................................................................................64
38.5.2. Lijn......................................................................................................................................................64
38.5.3. Graad..................................................................................................................................................64
38.5.4. Kloving................................................................................................................................................64
38.5.5. Plaatsvervulling..................................................................................................................................64
38.5.6. Onbeheerde nalatenschap.................................................................................................................64
39. Schenking en testamenten..........................................................................................65
5
,Algemene inleiding
1. Verantwoording
- Recht is een zaak van alle burgers
- Iedereen wordt met recht geconfronteerd/ onontbeerlijk voor iedereen (Alle
wetten worden gepubliceerd in het Belgisch staatsblad)
- Moraal en godsdienstige regels horen niet (noodzakelijk) tot ons
rechtssysteem
o Moraal = Geestelijke volmaking van de mens als individu (bv:
abortuswet, euthanasiewet, belastingwet, …)
o Godsdienstige regels = Beoogt de eeuwige zaligheid van de mens
(Bv: feestdagen, zondagen, …)
2. Het begrip Recht
2.1. Algemeen
- Een geheel van gedragsregels en normen (verbod, gebod, …)
o Verbods-, gebods-, toelatings- of organieke regels
o Dwingend of aanvullend recht
o Algemene of individuele normen
- De regels zijn opgelegd + bekrachtigd door de overheid
- De regels zijn afdwingbaar (politie/ rechtbank)
- Ordening van het maatschappelijk leven
2.1.1. Geheel van gedragsregels en normen
1. Verbods-, gebods- toelatings- en organieke regels
2. Aanvullend of dwingend recht
3. Algemene of individuele normen
4. Door de staat
5. Afdwingbare normen
6. Normen die de ordening van de maatschappij beogen
1. Verbods-, gebods-, toelatings en organieke regels
- Gebods- / verbods- = “Je mag niet” / “Je moet”
- Toelating = “Je mag”
- Organieke = Regels die iets organiseren (Bijvoorbeeld: Aantal
volksvertegenwoordigers, soorten rechtbanken die worden opgericht)
2. Aanvullend of dwingend
Dwingend recht = MOET nageleefd worden/ Regels mogen niet afwijken/ verplicht
- Regels die de openbare orde & goede zeden aanbelangen
o Openbare orde = niet moorden, geen smaad aan de politie
o Goede zeden = Geen openbare dronkenschap, vandalisme
o Zwakkere personen = Minderjarigen, mindervaliden
Aanvullend recht = Regels waarvan afgeweken mag worden/ Als partijen anders
beslissen
Het onderscheid tussen deze twee soorten
Als burgers tegen regel van dwingend recht in, afwijkende overeenkomst
invullen, dan wordt de afwijking van het dwingend recht gesanctioneerd met de
nietigheid van de genoemde overeenkomst.
6
,7
,3. Algemene of individuele normen
- Algemene norm = Voor iedereen gelijk van toepassing
- Individuele norm = Dit richt zich tot één bepaald persoon
4. Door de staat/ overheid opgelegde of ontvangen en bekrachtigde
normen
Waar mensen samenwerken heeft men regels nodig om goed te kunnen
functioneren.
Aangezien de staat soeverein (onafhankelijk), geldt het recht boven elk ander
normenstelsel.
Staat = entiteit die beschikt over een bevolking, een grondgebied en een
regering die gezag uitoefent.
- Rechtsregels zijn opgelegd door de overheid
o GAS-boete = Sluikstorten, wildplassen, emissiezone, …
- Gewoonte
o Herhaaldelijke gedraging van rechtssubjecten & een door de
overheid opgelegde / erkende sanctie
- Rechtsregels gecreëerd door rechtsspraak
5. Afdwingbare normen
Rechtsregels hebben tot doel om een bepaald gedrag af te dwingen van burgers.
Meestal vrijwillig nageleefd, maar toch belangrijk om af te dwingen indien ze het
niet vrijwillig doen.
6. Normen die de ordening van het maatschappelijk leven beogen
Ordening van het maatschappelijk leven is het kenmerk dat recht onderscheidt
van alle andere normensystemen die de mens kent.
- Individueel wezen = Mens wilt zoveel mogelijk zelf doen
- Sociaal wezen = De mens heeft andere nodig om iets te bereiken
8
, Indeling van het recht
1. Objectief recht – subjectief recht
Objectief =
-
Geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge
verhouding tussen mensen en hun verhouding tot de gemeenschap
regelen.
Regels die voor alle mensen van toepassing zijn
Maatschappij ordenen, Overheid, Afdwingbaar
Subjectief =
-
Aanspraken die een persoon tegenover een ander laat gelden.
Vanuit het standpunt gekeken van die persoon
Rechtsmisbruik =
Misbruiken maken van bepaalde subjectieve rechten, dit kan zich uiten in:
- Bedoeling anderen te schaden
- Zonder enig nut of redelijk belang voor zichzelf
- Verschillende manieren om recht uit te oefenen en de manier kiest die het
schadelijkst is voor de andere
- Zware schade toebrengt aan ander
Objectief
Subjectief
(Theorie)
(toepassing)
Burgelijke rechten
Vermogens- Persoonlijkheids-
Publiekrecht Privaatrecht Gemengd rechten rechten
INT NAT INT NAT Ondernemings- & Zakelijk Vorderings- Intellectuele Familie Pers.
economisch recht recht recht recht recht
Grondwettelijk Burgerlijk
Burgerlijk procesrecht
Administratief IPR
Strafrecht
Sociaal recht
Fiscaalrecht
Vennootschapsrecht
9
