DIAGNOSTIEK INFECTIEZIEKTEN
DIAGNOSTIEK INFECTIEZIEKTEN
1) Pre-analystische fase
- Stalen collectie, clinical informatie collectie, preparatie, transport tot
labo
2) Analytische fase
- Technisch proces
3) Post-analystische fase
- Validation, interpretative van resultaten
DIAGNOSTISCHE TECHNIEK
• Microscopie & kleuring
• Bac cultuur & identificatie
• Susceptibiliteit testen
• Virale cultuur
• Antigen detective
• Moleculaire technieken
• Serologie
MICROSCOPIE
• Voordelen
- Snelle diagnostische informatie (bv: pneumokokken in CSF of TBC bij ZN kleuring)
- Onderzoek van kwaliteit van staal (bv: sputum -> veel epitheelcellen aanwezig)
• Nadelen
- Lage sensitiviteit (25% als < 10^3 CFU/ml & 60-80% als 10^3-10^5 CFU/ml)
- Lage discriminatoire kracht
➔ gram – kunnen alle enterobacterales zijn
➔ commensalen VS pathogenen is moeilijk
BACTERIELE CULTUUR & IDENTIFICATIE
• voordelen
- Sensitief
- Detectie van verschillende bac bij = tijd
- Susceptibiliteit testen is mogelijk bij culturen
- Detectie van replicatie duidt op levende bac
• nadelen:
- zeer traag (TBC -> 6-8 w)
- niet toepasbaar op niet cultuurbare bacterie (M.pneumonia, M. leprae)
- sensitief voor transport & omgeving
SUSCEPTIBILITY TESTING
1
, • methodes
- disk diffusion (diameter)
- eplisometer/E-test/gradient diffusie (MIC waarde)
- broth dilution (MIC value)
• interpretatie (EUCAST clinical breakpoints)
- susceptible (S), intermedair (I), resistent (R)
VIRALE CULTUUR
• voordelen
- sensitief
- detective van verschillende virussen op = tijd
- susceptibiliteit mogelijk op culturen
- detectie van replicerende = levende virussen
• nadelen
- zeer arbeidsintensief, expertise nodig
- late diagnose door lange kweektijden
- niet alle virussen kunnen gekweekt worden
- sensitief voor transport & omgeving
ANTIGEN BASED DETECTION
• voordelen
- snel resultaat
- makkelijk te gebruiken
- minder gevoelig voor transport & omgeving
- hoge specificiteit (weinig kruisreacties) -> weinig vals positieven
• nadelen
- sensitiviteit (bv: meningitis, influenza)
- bij immunofluorescentie is deze aspecifiek
MOLECULAIR TECHNIEKEN
• voordelen
- hoge sensitiviteit & specificiteit
- minder gevoelig aan transport & omgeving
- snel resultaat & kan automatisch
• nadelen
- enkel vinden naar wat je zoekt
- sensitief voor contaminatie (vals positieven)
- positief resultaat duidt niet altijd op klinische relevantie
SEROLOGIE
• voordelen
- bruikbaar voor niet cultuurbare organismen (treponema pallidum)
- mogelijkheid van retrospectieve diagnose (IgG)
- snel resultaat & kan automatisch
• nadelen
- meestal retrospectief (niet bruikbaar in acute fase)
- specificiteit is niet altijd, kruisreacties & interferenties
2
, - bij sommige infecties pas laat IgM aanmaak
! acute fase : IgM & igG & herstelfase: hoge igG !
DIAGNOSTIC STEWARDSHIP
• Enkel juiste testen aanvragen voor juiste patient op juist tijd
• Verbeterd zorg, kwaliteit, veiligheid & kosten
• Juiste diagnose stellen voor infectieziekten -> posttest probability calculation
POSTTEST PROBABILITY CALCULATION (PERFORMANCE OF DIAGNOSTIC TEST)
URINEWEG INFECTIES
• Moeilijkheden
- symptomen zijn aspeciek
- asymptomatische bacteruria is mogelijk
• doel
- verminderen van urine culturen aanvragen bij patient met lage probaliteit (niet aanvragen als
patient asymptomatisch is ) !wel bij zwangerschap, urologische procedure, renale transplantatie!
• 4 diagnostic stewardship strategies
1) Kicking CA-UTI
3
, - Niet testen bij asymptomatische personen
- Educationele interventie
2) Bundled intervention
- Informatie verspreiden dat postieve cultuur ≠ UWI
- Verlaagd aanvragen urine analyse & cultuur aanvragen
3) Reflex cultuur
- Enkel cultuur aanvragen als > 10 WBC/HPF bij analyse (pyuria)
- Verlaagd urine culturen, minder bacteruria, minder AB voorgeschreven
4) Optimaliseren specificiteit & LR+ van urine cultuur
- Vermijden overgroei bac door juiste collectie uit te voeren (instructies patient + transport)
CLOSTRIDIOIDES DIFFICILE INFECTIE
• Moeilijkheden : asymptomatische dragers van toxigene C. difficile (3%) ook na behandeling
• Diagnostic stewardship strategies
1) Advies in elektronisch dossier (niet testen bij asymptomatisch, laxeermiddel gebruik)
- Soft stop: advies (diarree aanwezig + niet recent – getest + niet recent + getest + geen laxativa)
- Hard stop: niet mogelijk om een test aan te vragen
! testen kunnen geen onderscheid maken tussen asymptomatische & symptomatische drager !
Uitvoeren van een 2 stappen algoritme (onderscheid tussen CDI & asymptomatische dragers)
4
DIAGNOSTIEK INFECTIEZIEKTEN
1) Pre-analystische fase
- Stalen collectie, clinical informatie collectie, preparatie, transport tot
labo
2) Analytische fase
- Technisch proces
3) Post-analystische fase
- Validation, interpretative van resultaten
DIAGNOSTISCHE TECHNIEK
• Microscopie & kleuring
• Bac cultuur & identificatie
• Susceptibiliteit testen
• Virale cultuur
• Antigen detective
• Moleculaire technieken
• Serologie
MICROSCOPIE
• Voordelen
- Snelle diagnostische informatie (bv: pneumokokken in CSF of TBC bij ZN kleuring)
- Onderzoek van kwaliteit van staal (bv: sputum -> veel epitheelcellen aanwezig)
• Nadelen
- Lage sensitiviteit (25% als < 10^3 CFU/ml & 60-80% als 10^3-10^5 CFU/ml)
- Lage discriminatoire kracht
➔ gram – kunnen alle enterobacterales zijn
➔ commensalen VS pathogenen is moeilijk
BACTERIELE CULTUUR & IDENTIFICATIE
• voordelen
- Sensitief
- Detectie van verschillende bac bij = tijd
- Susceptibiliteit testen is mogelijk bij culturen
- Detectie van replicatie duidt op levende bac
• nadelen:
- zeer traag (TBC -> 6-8 w)
- niet toepasbaar op niet cultuurbare bacterie (M.pneumonia, M. leprae)
- sensitief voor transport & omgeving
SUSCEPTIBILITY TESTING
1
, • methodes
- disk diffusion (diameter)
- eplisometer/E-test/gradient diffusie (MIC waarde)
- broth dilution (MIC value)
• interpretatie (EUCAST clinical breakpoints)
- susceptible (S), intermedair (I), resistent (R)
VIRALE CULTUUR
• voordelen
- sensitief
- detective van verschillende virussen op = tijd
- susceptibiliteit mogelijk op culturen
- detectie van replicerende = levende virussen
• nadelen
- zeer arbeidsintensief, expertise nodig
- late diagnose door lange kweektijden
- niet alle virussen kunnen gekweekt worden
- sensitief voor transport & omgeving
ANTIGEN BASED DETECTION
• voordelen
- snel resultaat
- makkelijk te gebruiken
- minder gevoelig voor transport & omgeving
- hoge specificiteit (weinig kruisreacties) -> weinig vals positieven
• nadelen
- sensitiviteit (bv: meningitis, influenza)
- bij immunofluorescentie is deze aspecifiek
MOLECULAIR TECHNIEKEN
• voordelen
- hoge sensitiviteit & specificiteit
- minder gevoelig aan transport & omgeving
- snel resultaat & kan automatisch
• nadelen
- enkel vinden naar wat je zoekt
- sensitief voor contaminatie (vals positieven)
- positief resultaat duidt niet altijd op klinische relevantie
SEROLOGIE
• voordelen
- bruikbaar voor niet cultuurbare organismen (treponema pallidum)
- mogelijkheid van retrospectieve diagnose (IgG)
- snel resultaat & kan automatisch
• nadelen
- meestal retrospectief (niet bruikbaar in acute fase)
- specificiteit is niet altijd, kruisreacties & interferenties
2
, - bij sommige infecties pas laat IgM aanmaak
! acute fase : IgM & igG & herstelfase: hoge igG !
DIAGNOSTIC STEWARDSHIP
• Enkel juiste testen aanvragen voor juiste patient op juist tijd
• Verbeterd zorg, kwaliteit, veiligheid & kosten
• Juiste diagnose stellen voor infectieziekten -> posttest probability calculation
POSTTEST PROBABILITY CALCULATION (PERFORMANCE OF DIAGNOSTIC TEST)
URINEWEG INFECTIES
• Moeilijkheden
- symptomen zijn aspeciek
- asymptomatische bacteruria is mogelijk
• doel
- verminderen van urine culturen aanvragen bij patient met lage probaliteit (niet aanvragen als
patient asymptomatisch is ) !wel bij zwangerschap, urologische procedure, renale transplantatie!
• 4 diagnostic stewardship strategies
1) Kicking CA-UTI
3
, - Niet testen bij asymptomatische personen
- Educationele interventie
2) Bundled intervention
- Informatie verspreiden dat postieve cultuur ≠ UWI
- Verlaagd aanvragen urine analyse & cultuur aanvragen
3) Reflex cultuur
- Enkel cultuur aanvragen als > 10 WBC/HPF bij analyse (pyuria)
- Verlaagd urine culturen, minder bacteruria, minder AB voorgeschreven
4) Optimaliseren specificiteit & LR+ van urine cultuur
- Vermijden overgroei bac door juiste collectie uit te voeren (instructies patient + transport)
CLOSTRIDIOIDES DIFFICILE INFECTIE
• Moeilijkheden : asymptomatische dragers van toxigene C. difficile (3%) ook na behandeling
• Diagnostic stewardship strategies
1) Advies in elektronisch dossier (niet testen bij asymptomatisch, laxeermiddel gebruik)
- Soft stop: advies (diarree aanwezig + niet recent – getest + niet recent + getest + geen laxativa)
- Hard stop: niet mogelijk om een test aan te vragen
! testen kunnen geen onderscheid maken tussen asymptomatische & symptomatische drager !
Uitvoeren van een 2 stappen algoritme (onderscheid tussen CDI & asymptomatische dragers)
4
