Recovery Kern – UMC Utrecht
Inhoudsopgave
EPA 1. Zorg verlenen aan de preoperatieve zorgvrager en assisteren bij (loco) regionale anesthesietechnieken
......................................................................................................................................................................... 2
Studieactiviteit 1. Preoperatieve patiënt op de recovery ................................................................................. 2
EPA 2. Postoperatieve zorg verlenen aan een volwassen zorgvrager.............................................................. 27
Studieactiviteit 2. Postoperatieve patiënt op de recovery ............................................................................. 27
Studieactiviteit 4. Farmacologie en postoperatieve complicaties ................................................................. 48
Studieactiviteit 5. De specifieke zorgvrager op de recovery .......................................................................... 63
EPA 3. Zorg verlenen aan een laag complex postoperatief kind (1-18 jaar) op de recovery ............................ 87
Studieactiviteit 7. Het postoperatieve kind op de recovery ........................................................................... 87
Studieactiviteit 8. Forensische geneeskunde en begeleiding ......................................................................... 95
Studieactiviteit 9. Kind en preoperatieve screening ..................................................................................... 107
1
,EPA 1. Zorg verlenen aan de preoperatieve zorgvrager en assisteren
bij (loco) regionale anesthesietechnieken
Studieactiviteit 1. Preoperatieve patiënt op de recovery
- Benoemt wat het doel is van de preoperatieve fase en screening;
Preoperatieve screening: nut en noodzaak
Het doel van de preoperatieve fase en screening is het beoordelen van de fysieke toestand door
middel van een anamnese en lichamelijk onderzoek. Iedere chirurgische patiënt (die enige vorm van
algehele of locoregionale anesthesie nodig heeft!) moet voor de operatie worden beoordeeld door
of namens de anesthesioloog. Het doel hiervan is:
1. Een gesprek met de patiënt:
- Kennismaken met de patiënt en het beoordelen van de gegevens die door de operateur zijn
verzamelt (alsmede de gemaakte afspraken)
- Patiënt informeren over anesthesie(technieken)
- Bepalen anesthesiebeleid o.b.v. conditie van patiënt, type ingreep en wens van de patiënt
2. Beoordeling van de patiënt:
- Risico inschatting (anamnese, lichamelijk onderzoek, aanvullend onderzoek) o.b.v. type ingreep
en techniek anesthesie
- Optimaliseren (conditie patiënt), beperken gevolgen comorbiditeit
3. Een overeenkomst met de patiënt:
- Verkrijgen van een informed consent over het afgesproken anesthesiebeleid (WGBO)
Preoperatieve screening = risicomanagement
Doel preoperatieve screening
- Voorlichting geven aan patiënt/verzorger (direct/indirecte anamnese)
- Onderzoek naar lichamelijke conditie van patiënt
- Bepalen van perioperatieve pijnbestrijding en in te zetten monitoring buiten de standaard monitors
- Afsluiten behandelovereenkomst
Complicaties na anesthesie en operatie worden sterk bepaald door de preoperatieve lichamelijke en
geestelijke conditie van de patiënt.
De POS zorgt dus voor:
- Meer veiligheid
- Betere efficiëntie in het ziekenhuis
- Minder kans op uitval
- Bundelen van gegevens
- Benoemt welke aanvullende onderzoeken bij de preoperatieve screening kunnen plaatsvinden en
de reden van het onderzoek;
Het risico gerelateerd aan het type ingreep bepaalt gedeeltelijk de indicatie voor aanvullend
onderzoek.
Soorten aanvullende onderzoeken:
- Laboratoriumdiagnostiek (bloedbeeld, infectieparameters, bloedgas, stollingsstatus, nier- of
leverfunctieonderzoek)
- Hartfunctieonderzoek (ECG, echocardiografie of inspanningstest)
- Longfunctieonderzoek
- Consulteren andere disciplines (bijvoorbeeld cardioloog, longarts, geriater, internist etc.)
2
,- Beredeneert wat het belang is van preoperatieve screening op de postoperatieve fase;
Postoperatief pijnbeleid bepalen, eventueel een plek op de IC/MC/HC regelen/ OSOS kamer
reserveren, bij dagbehandeling benoemen dat men niet alleen naar huis mag en de nacht erna niet
alleen mag slapen, bespreken welke interventies mogelijk moeten worden genomen (bv
bloedproducten bij jehova getuigen).
- Beschrijft waaruit de (verpleegkundige) observaties en interventies bestaan in de preoperatieve
fase;
Gesprek patiënt (beoordeling)
- Patiënt informeren over anesthesietechniek, voor- en nadelen en eventuele alternatieven
- Bijwerkingen en complicaties van het anesthesiologisch beleid bespreken (in relatie tot de
gezondheidstoestand van de patiënt) inclusief postoperatief pijnbeleid
- Risico’s van de ingreep in relatie tot de anesthesietechniek bespreken
- Nuchter beleid bespreken (uit veiligheidsoogpunt, er zitten veel risico’s aan narcose en aspiratie is
er 1 van: als maaginhoud in de longen komt is dit een levensbedreigende situatie. Een lege maag
geeft minder risico’s dan een gevulde maag. Mocht er toch maaginhoud teruglopen dan is dit puur
maagsap, dit laat zich beter uit de longen spoelen. De mortaliteit ligt 33% hoger wanneer patiënten
niet nuchter zijn).
- Informeren over een eventuele verandering van het type opname indien de ingreep of
anesthesietechniek anders verlopen dan gepland (bijvoorbeeld postoperatief wakker worden op een
bewaakte afdeling (ICU/HC) na een complicatie)
- Postoperatief traject: waar wordt u naar toe gebracht na de ingreep (in geval van dagbehandeling:
niet alleen naar huis of alleen thuis zijn)
- Speciale omstandigheden van de patiënt en de consequenties van deze omstandigheden voor de
patiënt (denk aan bijv. toediening van bloedproducten bij Jehova's getuigen)
- Uitleggen dat screener op poli zelden de anesthesioloog is die op de dag van de ingreep de
anesthesie zal verzorgen
- Starten en staken van medicatie perioperatief, inclusief antistolling
- De postoperatieve pijnstilling en het te verwachten beloop van de pijn
- Het te verwachten postoperatieve herstel en leefregels bespreken
Voorspellen (anesthesie)risico:
- Infectie
- Intubatieproblemen
- Cardiovasculair event (bijvoorbeeld ischemie van het hart)
- Orgaanschade
- Mortaliteit
- Misselijkheid en braken postoperatief
- Postoperatieve pijn
Algeheel lichamelijk onderzoek patiënt (beoordeling)
Naast een gesprek, maakt ook een algeheel lichamelijk onderzoek deel uit van de preoperatieve
screening. Veelal wordt gevraagd aan de patiënt om voorafgaand aan het bezoek aan de POS een
vragenlijst in te vullen over de gezondheidstoestand van de patiënt op dat moment.
De volgende items kunnen deel uitmaken van het lichamelijk onderzoek op de POS:
- Bepaling van lengte, gewicht en lichaamsbouw;
- Beweeglijkheid van gewrichten, rug en de nek (t.b.v. positionering van de patiënt en het toepassen
van regionale technieken);
- Meten van de bloeddruk en opnemen van de hartslag;
- Auscultatie van hart en longen;
3
, - Checken beperkingen in het openen van de mond (om intubatierisico in te schatten);
- Beoordeling van de toestand van het gebit.
De anesthesioloog:
- Neemt kennis van het patiëntendossier
- Controleert en legt het volgende vast in het patiëntendossier:
→ relevante medische voorgeschiedenis;
→ eventuele behandelbeperkingen;
→ actueel medicatiegebruik, aanwezigheid van implantaten of gebruik medische hulpmiddelen;
→ allergieën voor medicamenten;
→ problemen/complicaties bij eerdere anesthesieën;
→ bijzonderheden in de familie bij anesthesieën;
→ bevindingen van het lichamelijk onderzoek (met name aandacht voor luchtweg, hart en longen);
→ uitslagen van consulten, functieonderzoeken en laboratoriumonderzoek;
→ het dient voor alle betrokken zorgverleners in het perioperatief traject duidelijk te zijn wat de
wensen zijn van de patiënt ten aanzien van een eventuele reanimatie of behandelbeperkingen,
indien de patiënt daar een duidelijke keuze in heeft gemaakt, en welk beleid hieromtrent is
afgesproken.
Medicatie
- Over het algemeen kan acetylsalicylzuur veilig gecontinueerd worden
- ACE-remmers en angiotensine-II antagonisten kunnen leiden tot verergering van hypotensie na
inleiding
Perioperatieve behandeling pulmonaal belaste patiënten
- Iedere patiënt met astma of COPD dient perioperatief medicamenteus behandeld te worden
(ongeacht wel/geen klachten)
- Stabiele klachten? 4-6 maal daags vernevelen, bij de inleiding en 12 uur postoperatief
corticosteroïden
- Instabiele klachten? Enkele dagen preoperatief hoog gedoseerde corticosteroïden gecombineerd
met vernevelingen
Diabetes mellitus
- Bij voorkeur vroeg op het operatieprogramma om nuchter tijden en glucoseontregeling te beperken
- Type 1 diabetes patiënten krijgen intra-operatief een glucose-kaliumchloride infuus met een aantal
EH kortwerkende insuline
- Type 2 diabetes patiënten stoppen een dag voorafgaand aan de operatie met orale glucose
verlagende middelen
- Patiënten met een slecht gereguleerde diabetes en patiënten met een hoge insulinebehoefte
worden perioperatief behandeld met continue toediening van insuline via een pomp
- Beschrijft welke potentiële problemen en complicaties er kunnen ontstaan in de preoperatieve
fase;
Ingenomen medicatie die gestaakt had moeten worden, benodigde prothese/apparatuur niet
beschikbaar of defect, verandering gezondheidstoestand patiënt in de tijd tussen de POS en de OK,
geen markering operatiezijde, patiënt of vertegenwoordiger kan niet deelnemen aan time out.
- Licht toe wat de ASA classificatie inhoudt;
ASA-classificatie
- American Society of Anesthesiologists (ASA);
- Classificatie als maat voor en inschatting van de algehele gezondheidstoestand van patiënten.
4
Inhoudsopgave
EPA 1. Zorg verlenen aan de preoperatieve zorgvrager en assisteren bij (loco) regionale anesthesietechnieken
......................................................................................................................................................................... 2
Studieactiviteit 1. Preoperatieve patiënt op de recovery ................................................................................. 2
EPA 2. Postoperatieve zorg verlenen aan een volwassen zorgvrager.............................................................. 27
Studieactiviteit 2. Postoperatieve patiënt op de recovery ............................................................................. 27
Studieactiviteit 4. Farmacologie en postoperatieve complicaties ................................................................. 48
Studieactiviteit 5. De specifieke zorgvrager op de recovery .......................................................................... 63
EPA 3. Zorg verlenen aan een laag complex postoperatief kind (1-18 jaar) op de recovery ............................ 87
Studieactiviteit 7. Het postoperatieve kind op de recovery ........................................................................... 87
Studieactiviteit 8. Forensische geneeskunde en begeleiding ......................................................................... 95
Studieactiviteit 9. Kind en preoperatieve screening ..................................................................................... 107
1
,EPA 1. Zorg verlenen aan de preoperatieve zorgvrager en assisteren
bij (loco) regionale anesthesietechnieken
Studieactiviteit 1. Preoperatieve patiënt op de recovery
- Benoemt wat het doel is van de preoperatieve fase en screening;
Preoperatieve screening: nut en noodzaak
Het doel van de preoperatieve fase en screening is het beoordelen van de fysieke toestand door
middel van een anamnese en lichamelijk onderzoek. Iedere chirurgische patiënt (die enige vorm van
algehele of locoregionale anesthesie nodig heeft!) moet voor de operatie worden beoordeeld door
of namens de anesthesioloog. Het doel hiervan is:
1. Een gesprek met de patiënt:
- Kennismaken met de patiënt en het beoordelen van de gegevens die door de operateur zijn
verzamelt (alsmede de gemaakte afspraken)
- Patiënt informeren over anesthesie(technieken)
- Bepalen anesthesiebeleid o.b.v. conditie van patiënt, type ingreep en wens van de patiënt
2. Beoordeling van de patiënt:
- Risico inschatting (anamnese, lichamelijk onderzoek, aanvullend onderzoek) o.b.v. type ingreep
en techniek anesthesie
- Optimaliseren (conditie patiënt), beperken gevolgen comorbiditeit
3. Een overeenkomst met de patiënt:
- Verkrijgen van een informed consent over het afgesproken anesthesiebeleid (WGBO)
Preoperatieve screening = risicomanagement
Doel preoperatieve screening
- Voorlichting geven aan patiënt/verzorger (direct/indirecte anamnese)
- Onderzoek naar lichamelijke conditie van patiënt
- Bepalen van perioperatieve pijnbestrijding en in te zetten monitoring buiten de standaard monitors
- Afsluiten behandelovereenkomst
Complicaties na anesthesie en operatie worden sterk bepaald door de preoperatieve lichamelijke en
geestelijke conditie van de patiënt.
De POS zorgt dus voor:
- Meer veiligheid
- Betere efficiëntie in het ziekenhuis
- Minder kans op uitval
- Bundelen van gegevens
- Benoemt welke aanvullende onderzoeken bij de preoperatieve screening kunnen plaatsvinden en
de reden van het onderzoek;
Het risico gerelateerd aan het type ingreep bepaalt gedeeltelijk de indicatie voor aanvullend
onderzoek.
Soorten aanvullende onderzoeken:
- Laboratoriumdiagnostiek (bloedbeeld, infectieparameters, bloedgas, stollingsstatus, nier- of
leverfunctieonderzoek)
- Hartfunctieonderzoek (ECG, echocardiografie of inspanningstest)
- Longfunctieonderzoek
- Consulteren andere disciplines (bijvoorbeeld cardioloog, longarts, geriater, internist etc.)
2
,- Beredeneert wat het belang is van preoperatieve screening op de postoperatieve fase;
Postoperatief pijnbeleid bepalen, eventueel een plek op de IC/MC/HC regelen/ OSOS kamer
reserveren, bij dagbehandeling benoemen dat men niet alleen naar huis mag en de nacht erna niet
alleen mag slapen, bespreken welke interventies mogelijk moeten worden genomen (bv
bloedproducten bij jehova getuigen).
- Beschrijft waaruit de (verpleegkundige) observaties en interventies bestaan in de preoperatieve
fase;
Gesprek patiënt (beoordeling)
- Patiënt informeren over anesthesietechniek, voor- en nadelen en eventuele alternatieven
- Bijwerkingen en complicaties van het anesthesiologisch beleid bespreken (in relatie tot de
gezondheidstoestand van de patiënt) inclusief postoperatief pijnbeleid
- Risico’s van de ingreep in relatie tot de anesthesietechniek bespreken
- Nuchter beleid bespreken (uit veiligheidsoogpunt, er zitten veel risico’s aan narcose en aspiratie is
er 1 van: als maaginhoud in de longen komt is dit een levensbedreigende situatie. Een lege maag
geeft minder risico’s dan een gevulde maag. Mocht er toch maaginhoud teruglopen dan is dit puur
maagsap, dit laat zich beter uit de longen spoelen. De mortaliteit ligt 33% hoger wanneer patiënten
niet nuchter zijn).
- Informeren over een eventuele verandering van het type opname indien de ingreep of
anesthesietechniek anders verlopen dan gepland (bijvoorbeeld postoperatief wakker worden op een
bewaakte afdeling (ICU/HC) na een complicatie)
- Postoperatief traject: waar wordt u naar toe gebracht na de ingreep (in geval van dagbehandeling:
niet alleen naar huis of alleen thuis zijn)
- Speciale omstandigheden van de patiënt en de consequenties van deze omstandigheden voor de
patiënt (denk aan bijv. toediening van bloedproducten bij Jehova's getuigen)
- Uitleggen dat screener op poli zelden de anesthesioloog is die op de dag van de ingreep de
anesthesie zal verzorgen
- Starten en staken van medicatie perioperatief, inclusief antistolling
- De postoperatieve pijnstilling en het te verwachten beloop van de pijn
- Het te verwachten postoperatieve herstel en leefregels bespreken
Voorspellen (anesthesie)risico:
- Infectie
- Intubatieproblemen
- Cardiovasculair event (bijvoorbeeld ischemie van het hart)
- Orgaanschade
- Mortaliteit
- Misselijkheid en braken postoperatief
- Postoperatieve pijn
Algeheel lichamelijk onderzoek patiënt (beoordeling)
Naast een gesprek, maakt ook een algeheel lichamelijk onderzoek deel uit van de preoperatieve
screening. Veelal wordt gevraagd aan de patiënt om voorafgaand aan het bezoek aan de POS een
vragenlijst in te vullen over de gezondheidstoestand van de patiënt op dat moment.
De volgende items kunnen deel uitmaken van het lichamelijk onderzoek op de POS:
- Bepaling van lengte, gewicht en lichaamsbouw;
- Beweeglijkheid van gewrichten, rug en de nek (t.b.v. positionering van de patiënt en het toepassen
van regionale technieken);
- Meten van de bloeddruk en opnemen van de hartslag;
- Auscultatie van hart en longen;
3
, - Checken beperkingen in het openen van de mond (om intubatierisico in te schatten);
- Beoordeling van de toestand van het gebit.
De anesthesioloog:
- Neemt kennis van het patiëntendossier
- Controleert en legt het volgende vast in het patiëntendossier:
→ relevante medische voorgeschiedenis;
→ eventuele behandelbeperkingen;
→ actueel medicatiegebruik, aanwezigheid van implantaten of gebruik medische hulpmiddelen;
→ allergieën voor medicamenten;
→ problemen/complicaties bij eerdere anesthesieën;
→ bijzonderheden in de familie bij anesthesieën;
→ bevindingen van het lichamelijk onderzoek (met name aandacht voor luchtweg, hart en longen);
→ uitslagen van consulten, functieonderzoeken en laboratoriumonderzoek;
→ het dient voor alle betrokken zorgverleners in het perioperatief traject duidelijk te zijn wat de
wensen zijn van de patiënt ten aanzien van een eventuele reanimatie of behandelbeperkingen,
indien de patiënt daar een duidelijke keuze in heeft gemaakt, en welk beleid hieromtrent is
afgesproken.
Medicatie
- Over het algemeen kan acetylsalicylzuur veilig gecontinueerd worden
- ACE-remmers en angiotensine-II antagonisten kunnen leiden tot verergering van hypotensie na
inleiding
Perioperatieve behandeling pulmonaal belaste patiënten
- Iedere patiënt met astma of COPD dient perioperatief medicamenteus behandeld te worden
(ongeacht wel/geen klachten)
- Stabiele klachten? 4-6 maal daags vernevelen, bij de inleiding en 12 uur postoperatief
corticosteroïden
- Instabiele klachten? Enkele dagen preoperatief hoog gedoseerde corticosteroïden gecombineerd
met vernevelingen
Diabetes mellitus
- Bij voorkeur vroeg op het operatieprogramma om nuchter tijden en glucoseontregeling te beperken
- Type 1 diabetes patiënten krijgen intra-operatief een glucose-kaliumchloride infuus met een aantal
EH kortwerkende insuline
- Type 2 diabetes patiënten stoppen een dag voorafgaand aan de operatie met orale glucose
verlagende middelen
- Patiënten met een slecht gereguleerde diabetes en patiënten met een hoge insulinebehoefte
worden perioperatief behandeld met continue toediening van insuline via een pomp
- Beschrijft welke potentiële problemen en complicaties er kunnen ontstaan in de preoperatieve
fase;
Ingenomen medicatie die gestaakt had moeten worden, benodigde prothese/apparatuur niet
beschikbaar of defect, verandering gezondheidstoestand patiënt in de tijd tussen de POS en de OK,
geen markering operatiezijde, patiënt of vertegenwoordiger kan niet deelnemen aan time out.
- Licht toe wat de ASA classificatie inhoudt;
ASA-classificatie
- American Society of Anesthesiologists (ASA);
- Classificatie als maat voor en inschatting van de algehele gezondheidstoestand van patiënten.
4
