BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN
INLEIDING
Cursusmateriaal
Het burgerlijk wetboek
- Boek 1: algemeen
- Boek 3: goederen
- Boek 5: verbintenissenrecht is ook van toepassing op de bijzondere overeenkomsten tenzij
het specifieke statuut van die overeenkomsten afwijkt van het algemeen verbintenissenrecht.
De lex specialis heeft dan voorrang.
- Boek 6
- Boek 8: bewijs
- Vlaams Woninghuurdecreet
- Woningbouwwet
- Weens Koopverdrag: internationaal verdrag met betrekking tot de verkoop van roerende
goederen doorheen de lidstaten.
Ufora: rechtspraak & actualisering. De bijzondere overeenkomsten worden momenteel hervormd in
boek 7 Nieuw BW. Er wordt niet meer gesproken over bijzondere overeenkomsten en wel over
bijzondere contracten (volgens boek 5).
Evaluatiemethode: schriftelijk examen
- 20 meerkeuzevragen op 10 punten met hogere cesuur zonder giscorrect
- 2 kleine toepassingsvragen & 1 grote casus op de andere 10 punten
Situering van de bijzondere overeenkomsten
Belang van bijzondere overeenkomsten: het gaat om bijzondere rechtsregels die zich boven het
algemeen contractenrecht situeren. Het algemeen contractenrecht (art. 5.13 BW) is de basis en blijft
ook van toepassing op de bijzondere overeenkomsten.
Basisprincipe van het contractrecht = contractvrijheid
Als een contract wordt gesloten die beantwoordt aan de essentiële bestanddelen van één van de
contracten die is uitgewerkt in de bijzondere overeenkomsten dan moet dat gevolgd worden. De
contractvrijheid wordt gelimiteerd en de regels van de benoemde overeenkomsten moet gevolgd
worden.
- Benoemde overeenkomsten: een wet/decreet heeft het statuut van de overeenkomst
uitgewerkt.
- Bijzondere overeenkomst: burgerlijk wetboek heeft het statuut van de overeenkomst
uitgewerkt.
1
,Doorwerking van bijzondere rechtsregels van benoemde naar onbenoemde ovk’en
Belang van determineren & kwalificeren
De essentiële bestanddelen worden gehanteerd om bijzondere overeenkomsten te (her)kwalificeren.
- Bv: partijen gaan een contract als koop bestempelen -> analyse: essentieel bestanddeel ‘de
koopprijs’ ontbreekt -> herkwalificatie van benoemde naar onbenoemde overeenkomst
Kwalificatie is belangrijk: koop, huur, lastgeving zodat de correcte regels kunnen worden gehanteerd.
Bij het kwalificeren moet rekening worden gehouden met de doelstellingen die de wetgever voor
ogen heeft. De wetgever heeft beschermende wetgeving gemaakt en die moet worden toegepast.
- Bv: 10-jarige aansprakelijkheid architecten
Bijzondere rechtsregels kunnen ook naar analogie worden toegepast als partijen een onbenoemde
overeenkomst hebben gesloten. Partijen gaan inspiratie putten uit bijzondere overeenkomsten om
een onbenoemd contract aan te vullen.
In de toekomst: boek 7 BW over de bijzondere contracten.
Commissie tot hervorming van het overeenkomstenrecht
2
,Wetsvoorstel van 16 april 2024 houdende invoeging van boek 7 “Bijzondere contracten” in het
Burgerlijk Wetboek, Parl.St. Kamer, 2023-2024, nr. 55-3971/001.
Vier functies van het bijzondere contractenrecht:
- Interpretatieve functie = bepaalde regels helpen de rechtsverhouding tussen partijen te
regelen doordat ze een oplossing bieden.
- Corrigerende functie = tav de regeling die partijen zijn overeengekomen maar ook tav het
algemeen verbintenissenrecht.
- Beschermende functie
- Faciliterende functie = rechtsverhouding faciliteren omdat er een statuut is waarop kan
worden terug gevallen.
Krachtlijnen wetsvoorstel:
- Vereenvoudiging: principe van zuinigheid van rechtsregels
- Herstructurering: vooral bij koop & dienstencontracten. Bij koop is een basis
aansprakelijkheidsregime ingevoerd geweest: voor niet conform geleverde goederen.
o Conformiteit is het basisidee/kernbegrip voor alle koopstelsels: Weens Koopverdrag
o Gemeenschappelijk regime dienstencontracten: momenteel zijn er verschillende
regels voor lastgeving, bewaargeving en aanneming. Deze worden samengenomen
zodat één set van regels voldoende is met bijpassende uitzonderingen voor de 3
categorieën.
- Coherentie tussen verschillende benoemde contracten
o Verbintenis tot conforme levering van een goed, komt zowel voor bij koop, huur als
het dienstencontract.
- Rechtsvergelijkend perspectief
o Kooprecht; Weens Koopverdrag; Frans, Nederlands en Duits recht
Boek 7: wetsvoorstel
- Zeven titels, bevattende 198 wetsartikelen.
- Nummering artikelen: drie nummers (cf. boek 2). Het eerste nummer verwijst naar het boek,
het tweede naar de titel en het derde duidt het artikel aan.
- Modulair systeem, zodat er nog titels kunnen worden toegevoegd
3
, DEEL I: KOOP
Hoofdstuk 1: essentiële bestanddelen
Begrip - soorten
Koop = een wederkerig contract waarbij de ene partij (de verkoper) zich verbindt de eigendom van
een goed aan de andere partij (de koper) over te dragen tegen een prijs in geld.
(vergelijk met de onvolledige omschrijving in art. 1582 oud BW)
De bovenstaande definitie komt uit de rechtspraak. De eigendomsoverdracht & prijs in geld zijn de
typische elementen om te kunnen spreken van een koop.
Soorten: roerende goederen
- Koop bij gewicht, getal, maat (art. 1585 oud BW)
- Koop ad gustum (art. 1587 oud BW)
- Koop op proef (art. 1588 oud BW)
- Consumentenkoop (art. 1649bis oud BW)
- Digitale consumentenkoop (art. 1701/2-1702/19 oud BW)
- Verkoop op afbetaling (art. I.9, 46° WER): koop met krediet erbij
- Verkoop op afstand (art. I.8, 15° WER): niet in het BW maar wel in het WER
Koop roerende goederen met internationaal aspect
- Weens Koopverdrag of CISG
- Gemeenschappelijk Europees kooprecht of CESL
Koop onroerend goed
- Koop op plan (Woningbouwwet)
Essentiële bestanddelen van de koop:
- Eigendomsoverdracht
- Betaling tegen een prijs in geld
o Niet een ander goed
o Niet een dienst in natura
o Anders gaat het om een ruil of schenking in de plaats van een koop.
1E ESSENTIËLE BESTANDDEEL: EIGENDOMSOVERDRACHT
1° Principe
Eigendomsoverdracht: geschiedt bij wilsovereenstemming over zaak en prijs (art. 1583 oud BW & art.
3.14 §2 BW). Er is eigendomsoverdracht wanneer partijen toestemmen en er wilsovereenstemming
is. Bij roerende goederen is dat makkelijk maar bij onroerende goederen ligt dat moeilijker. Bij
onroerende goederen gaat de eigendomsoverdracht worden uitgesteld.
Translatief karakter van een koop-verkoop = eigendom wordt overgedragen.
2° Afwijkingen
Conventioneel
4
INLEIDING
Cursusmateriaal
Het burgerlijk wetboek
- Boek 1: algemeen
- Boek 3: goederen
- Boek 5: verbintenissenrecht is ook van toepassing op de bijzondere overeenkomsten tenzij
het specifieke statuut van die overeenkomsten afwijkt van het algemeen verbintenissenrecht.
De lex specialis heeft dan voorrang.
- Boek 6
- Boek 8: bewijs
- Vlaams Woninghuurdecreet
- Woningbouwwet
- Weens Koopverdrag: internationaal verdrag met betrekking tot de verkoop van roerende
goederen doorheen de lidstaten.
Ufora: rechtspraak & actualisering. De bijzondere overeenkomsten worden momenteel hervormd in
boek 7 Nieuw BW. Er wordt niet meer gesproken over bijzondere overeenkomsten en wel over
bijzondere contracten (volgens boek 5).
Evaluatiemethode: schriftelijk examen
- 20 meerkeuzevragen op 10 punten met hogere cesuur zonder giscorrect
- 2 kleine toepassingsvragen & 1 grote casus op de andere 10 punten
Situering van de bijzondere overeenkomsten
Belang van bijzondere overeenkomsten: het gaat om bijzondere rechtsregels die zich boven het
algemeen contractenrecht situeren. Het algemeen contractenrecht (art. 5.13 BW) is de basis en blijft
ook van toepassing op de bijzondere overeenkomsten.
Basisprincipe van het contractrecht = contractvrijheid
Als een contract wordt gesloten die beantwoordt aan de essentiële bestanddelen van één van de
contracten die is uitgewerkt in de bijzondere overeenkomsten dan moet dat gevolgd worden. De
contractvrijheid wordt gelimiteerd en de regels van de benoemde overeenkomsten moet gevolgd
worden.
- Benoemde overeenkomsten: een wet/decreet heeft het statuut van de overeenkomst
uitgewerkt.
- Bijzondere overeenkomst: burgerlijk wetboek heeft het statuut van de overeenkomst
uitgewerkt.
1
,Doorwerking van bijzondere rechtsregels van benoemde naar onbenoemde ovk’en
Belang van determineren & kwalificeren
De essentiële bestanddelen worden gehanteerd om bijzondere overeenkomsten te (her)kwalificeren.
- Bv: partijen gaan een contract als koop bestempelen -> analyse: essentieel bestanddeel ‘de
koopprijs’ ontbreekt -> herkwalificatie van benoemde naar onbenoemde overeenkomst
Kwalificatie is belangrijk: koop, huur, lastgeving zodat de correcte regels kunnen worden gehanteerd.
Bij het kwalificeren moet rekening worden gehouden met de doelstellingen die de wetgever voor
ogen heeft. De wetgever heeft beschermende wetgeving gemaakt en die moet worden toegepast.
- Bv: 10-jarige aansprakelijkheid architecten
Bijzondere rechtsregels kunnen ook naar analogie worden toegepast als partijen een onbenoemde
overeenkomst hebben gesloten. Partijen gaan inspiratie putten uit bijzondere overeenkomsten om
een onbenoemd contract aan te vullen.
In de toekomst: boek 7 BW over de bijzondere contracten.
Commissie tot hervorming van het overeenkomstenrecht
2
,Wetsvoorstel van 16 april 2024 houdende invoeging van boek 7 “Bijzondere contracten” in het
Burgerlijk Wetboek, Parl.St. Kamer, 2023-2024, nr. 55-3971/001.
Vier functies van het bijzondere contractenrecht:
- Interpretatieve functie = bepaalde regels helpen de rechtsverhouding tussen partijen te
regelen doordat ze een oplossing bieden.
- Corrigerende functie = tav de regeling die partijen zijn overeengekomen maar ook tav het
algemeen verbintenissenrecht.
- Beschermende functie
- Faciliterende functie = rechtsverhouding faciliteren omdat er een statuut is waarop kan
worden terug gevallen.
Krachtlijnen wetsvoorstel:
- Vereenvoudiging: principe van zuinigheid van rechtsregels
- Herstructurering: vooral bij koop & dienstencontracten. Bij koop is een basis
aansprakelijkheidsregime ingevoerd geweest: voor niet conform geleverde goederen.
o Conformiteit is het basisidee/kernbegrip voor alle koopstelsels: Weens Koopverdrag
o Gemeenschappelijk regime dienstencontracten: momenteel zijn er verschillende
regels voor lastgeving, bewaargeving en aanneming. Deze worden samengenomen
zodat één set van regels voldoende is met bijpassende uitzonderingen voor de 3
categorieën.
- Coherentie tussen verschillende benoemde contracten
o Verbintenis tot conforme levering van een goed, komt zowel voor bij koop, huur als
het dienstencontract.
- Rechtsvergelijkend perspectief
o Kooprecht; Weens Koopverdrag; Frans, Nederlands en Duits recht
Boek 7: wetsvoorstel
- Zeven titels, bevattende 198 wetsartikelen.
- Nummering artikelen: drie nummers (cf. boek 2). Het eerste nummer verwijst naar het boek,
het tweede naar de titel en het derde duidt het artikel aan.
- Modulair systeem, zodat er nog titels kunnen worden toegevoegd
3
, DEEL I: KOOP
Hoofdstuk 1: essentiële bestanddelen
Begrip - soorten
Koop = een wederkerig contract waarbij de ene partij (de verkoper) zich verbindt de eigendom van
een goed aan de andere partij (de koper) over te dragen tegen een prijs in geld.
(vergelijk met de onvolledige omschrijving in art. 1582 oud BW)
De bovenstaande definitie komt uit de rechtspraak. De eigendomsoverdracht & prijs in geld zijn de
typische elementen om te kunnen spreken van een koop.
Soorten: roerende goederen
- Koop bij gewicht, getal, maat (art. 1585 oud BW)
- Koop ad gustum (art. 1587 oud BW)
- Koop op proef (art. 1588 oud BW)
- Consumentenkoop (art. 1649bis oud BW)
- Digitale consumentenkoop (art. 1701/2-1702/19 oud BW)
- Verkoop op afbetaling (art. I.9, 46° WER): koop met krediet erbij
- Verkoop op afstand (art. I.8, 15° WER): niet in het BW maar wel in het WER
Koop roerende goederen met internationaal aspect
- Weens Koopverdrag of CISG
- Gemeenschappelijk Europees kooprecht of CESL
Koop onroerend goed
- Koop op plan (Woningbouwwet)
Essentiële bestanddelen van de koop:
- Eigendomsoverdracht
- Betaling tegen een prijs in geld
o Niet een ander goed
o Niet een dienst in natura
o Anders gaat het om een ruil of schenking in de plaats van een koop.
1E ESSENTIËLE BESTANDDEEL: EIGENDOMSOVERDRACHT
1° Principe
Eigendomsoverdracht: geschiedt bij wilsovereenstemming over zaak en prijs (art. 1583 oud BW & art.
3.14 §2 BW). Er is eigendomsoverdracht wanneer partijen toestemmen en er wilsovereenstemming
is. Bij roerende goederen is dat makkelijk maar bij onroerende goederen ligt dat moeilijker. Bij
onroerende goederen gaat de eigendomsoverdracht worden uitgesteld.
Translatief karakter van een koop-verkoop = eigendom wordt overgedragen.
2° Afwijkingen
Conventioneel
4
