Steden en burgers in de lage landen
In de Middeleeuwen was er in de lage landen nog helemaal geen bestuurlijke eenheid.
In het feodale systeem was dit gebied verdeeld in graafschappen, hertogdommen en
bisdommen.
Dit gebied aan de Noordzee was onderdeel van:
- Duitse vorstendommen
- Frankrijk
Vanaf de 11e eeuw begon de economie in West-Europa weer te groeien.
Belangrijke oorzaken waren:
- meer landbouwopbrengsten (drieslagstelsel)
- snelle bevolkingsgroei
Belangrijke gevolgen waren:
- opkomst van steden en handel
- opleving van de monetaire economie
Door voedseloverschotten konden mensen zich in de steden specialiseren. Er ontstonden:
- ambachten
- kooplieden
- jaarmarkten (Franse Champangestreek)
Het platteland en de steden vulden elkaar aan. Elke stad had een belangrijk
verzorgingsgebied. Door het uitwisselen van grondstoffen en producten groeide de
economie vooral rondom steden.
In de Middeleeuwen werden gebieden feodaal bestuurd door de 1e en 2e stand.
De steden wilden echter meer vrijheid en:
- eigen verdediging (stadsmuren)
- eigen bestuur
- eigen rechtspraak
Koningen, graven, bisschoppen enz. waren bereid stadsrechten te verlenen in ruil voor:
- economische winst
- loyaliteit (tegen concurrenten)
De zelfstandige steden stonden onder leiding van de schepenen en zij:
- bepaalde bestuur en rechtspraak
- kwamen uit families met rijkdom en aanzien
Stedelingen met burgerrecht waren poorters. Ook vreemdelingen konden dit soms
worden. Maar dit recht werd niet verleend aan:
- geestelijken
, - ongeschoolde / arme arbeiders (paupers)
De opkomst van steden in West-Europa vanaf de 11e eeuw gebeurde als eerste in twee
gebieden:
- Noord-Italië
- Vlaanderen en Artesië
In Noord-Italië kwamen steden van de latere renaissance op zoals Venetië, Genua en
Florence. Hier groeide het bankwezen en werd met schepen gehandeld met verre oorden.
Vlaanderen was vanaf de 11e eeuw een graafschap aan de Noordzee met steden zoals:
- Brugge
- Gent
Artesië (Artois) was vanaf de 11e eeuw een graafschap in Noord-Frankrijk met steden zoals:
- Atrecht (Arras)
De stad Atrecht was t/m de 13e eeuw de belangrijkste ‘Nederlandse’ stad.
Oorzaken:
- resten van een Romeinse stad
- woonplaats van de regionale bisschop
- vruchtbare leemgrond
- schapenhouderij (wol)
Door deze omstandigheden werd de stad een centraal punt van handel en dynamiek.
De belangrijkste factor voor het succes van steden in Artesië en Vlaanderen was de
lakenindustrie.
Het laken was gemaakt van wol en werd gebruikt voor de fabriceren van:
- kleding
- beddengoed
- tapijten
In de steden was hierdoor veel werk voor nieuwe inwoners en dit leverde veel rijkdom op.
Aan het eind van de 13e eeuw werd Atrecht voorbijgestreefd door steden in Vlaanderen.
Brugge werd het nieuwe handelscentrum van de ‘Nederlanden’.
Gent werd de grootste producent van ambachtelijke goederen.
Daarnaast kwamen steden zoals Brussel op in het hertogdom Brabant.
Atrecht verloor zijn voorsprong door:
- minder handel via Noord-Frankrijk en Italië
- meer handel via de Hanze
Het nieuwe handelscentrum Brugge was beter bereikbaar via scheepvaart.
In de Middeleeuwen was er in de lage landen nog helemaal geen bestuurlijke eenheid.
In het feodale systeem was dit gebied verdeeld in graafschappen, hertogdommen en
bisdommen.
Dit gebied aan de Noordzee was onderdeel van:
- Duitse vorstendommen
- Frankrijk
Vanaf de 11e eeuw begon de economie in West-Europa weer te groeien.
Belangrijke oorzaken waren:
- meer landbouwopbrengsten (drieslagstelsel)
- snelle bevolkingsgroei
Belangrijke gevolgen waren:
- opkomst van steden en handel
- opleving van de monetaire economie
Door voedseloverschotten konden mensen zich in de steden specialiseren. Er ontstonden:
- ambachten
- kooplieden
- jaarmarkten (Franse Champangestreek)
Het platteland en de steden vulden elkaar aan. Elke stad had een belangrijk
verzorgingsgebied. Door het uitwisselen van grondstoffen en producten groeide de
economie vooral rondom steden.
In de Middeleeuwen werden gebieden feodaal bestuurd door de 1e en 2e stand.
De steden wilden echter meer vrijheid en:
- eigen verdediging (stadsmuren)
- eigen bestuur
- eigen rechtspraak
Koningen, graven, bisschoppen enz. waren bereid stadsrechten te verlenen in ruil voor:
- economische winst
- loyaliteit (tegen concurrenten)
De zelfstandige steden stonden onder leiding van de schepenen en zij:
- bepaalde bestuur en rechtspraak
- kwamen uit families met rijkdom en aanzien
Stedelingen met burgerrecht waren poorters. Ook vreemdelingen konden dit soms
worden. Maar dit recht werd niet verleend aan:
- geestelijken
, - ongeschoolde / arme arbeiders (paupers)
De opkomst van steden in West-Europa vanaf de 11e eeuw gebeurde als eerste in twee
gebieden:
- Noord-Italië
- Vlaanderen en Artesië
In Noord-Italië kwamen steden van de latere renaissance op zoals Venetië, Genua en
Florence. Hier groeide het bankwezen en werd met schepen gehandeld met verre oorden.
Vlaanderen was vanaf de 11e eeuw een graafschap aan de Noordzee met steden zoals:
- Brugge
- Gent
Artesië (Artois) was vanaf de 11e eeuw een graafschap in Noord-Frankrijk met steden zoals:
- Atrecht (Arras)
De stad Atrecht was t/m de 13e eeuw de belangrijkste ‘Nederlandse’ stad.
Oorzaken:
- resten van een Romeinse stad
- woonplaats van de regionale bisschop
- vruchtbare leemgrond
- schapenhouderij (wol)
Door deze omstandigheden werd de stad een centraal punt van handel en dynamiek.
De belangrijkste factor voor het succes van steden in Artesië en Vlaanderen was de
lakenindustrie.
Het laken was gemaakt van wol en werd gebruikt voor de fabriceren van:
- kleding
- beddengoed
- tapijten
In de steden was hierdoor veel werk voor nieuwe inwoners en dit leverde veel rijkdom op.
Aan het eind van de 13e eeuw werd Atrecht voorbijgestreefd door steden in Vlaanderen.
Brugge werd het nieuwe handelscentrum van de ‘Nederlanden’.
Gent werd de grootste producent van ambachtelijke goederen.
Daarnaast kwamen steden zoals Brussel op in het hertogdom Brabant.
Atrecht verloor zijn voorsprong door:
- minder handel via Noord-Frankrijk en Italië
- meer handel via de Hanze
Het nieuwe handelscentrum Brugge was beter bereikbaar via scheepvaart.
