HET INZETTEN VAN DE
BENADERINGSWIJZE ZIEN
OP DE GROEP
Een onderzoek naar de huidige manier van het
toepassen van de benaderingswijze ZIEN op de
groep en het vergroten van de kwaliteit hiervan,
door middel van het inzetten van reflectieve
vaardigheden. professional.
Student:
Studentnummer:
1e beoordelaar:
2e beoordelaar:
Praktijkbegeleider: In
opdracht van: Fontys
Hogescholen Pedagogiek
&Lunetzorg.
, [Kies de datum]
VOORWOORD
Na ruim een halfjaar hard werken presenteer ik met trots mijn profileringsproject. Het
profileringsproject is geschreven in het kader van het afstudeerproject van Fontys
Hogeschool Pedagogiek te Eindhoven. Het onderwerp voor dit profileringsproject is tot
stand gekomen door het CPI, ook wel centrum voor pedagogische innovatie genoemd.
Het CPI is een samenwerking tussen Fontys Hogeschool en het Kinderdienstencentrum
Lunet zorg. Dit samenwerkingsverband is tot stand gekomen om de onderzoeken aan te
laten sluiten op de problemen die binnen de praktijk heersen. Het onderzoeksthema dat
centraal stond binnen het CPI was ‘ De benaderingswijze ZIEN’. Binnen dit
profileringsproject word er ingezoomd op het toepassen van de benaderingswijze Zien op
de groep.
Dit profileringsproject is een kwalitatief onderzoek dat zich richt op de ondersteuning
voor professionals in het toepassen van de benaderingswijze ZIEN op de groep waarbij er
zo goed mogelijk op de uniciteit van het kind wordt aangesloten door reflectieve
vaardigheden in te zetten. Het profileringsonderzoek is tot stand gekomen door een
literatuur-en praktijkonderzoek waar vervolgens conclusies en aanbevelingen uit voort
zijn gekomen.
Naast alle cliënt begeleiders die mee hebben gewerkt aan mijn profileringsonderzoek wil
ik een aantal mensen in het bijzonder bedanken. Als eerste wil ik mijn stagebegeleidster
bedanken voor haar begeleiding, steunende woorden en vertrouwen tijdens de afgelopen
stressvolle maanden. Daarnaast wil ik Petra bedanken voor haar kritische feedback zodat
ik het onderste uit de kan kon halen, zowel op gebied van het onderzoek als uit mijn
eigen professionele vaardigheden. Ten slotte wil ik mijn maatjes, Ellis en Annemarie
bedanken. Zij hebben mij veel steun geboden tijdens het afgelopen halfjaar.
Ik wens u veel leesplezier en ik hoop u te kunnen inspireren met de bijzondere
benaderingswijze ZIEN en het nut van het inzetten van reflectieve vaardigheden.
1
, [Kies de datum]
SAMENVATTING
Door middel van een literatuur- en praktijkonderzoek is er geprobeerd een antwoord te
geven op de hoofdvraag:
‘Op welke manier kunnen (cliënt)begeleiders van het kinderdienstencentrum Lunet zorg
worden ondersteund in hun reflectieve vaardigheden bij het inzetten van de
benaderingswijze ZIEN op de groep, zodat zij hun handelen optimaal kunnen afstemmen
op de uniciteit van ieder kind?’
Binnen de Nederlandse bevolking heeft naar schatting 1% van de mensen een
verstandelijke beperking heeft (Hermsen & Keukens,2016) waardoor deze vaak uitvallen
binnen het regulier onderwijs (Twint & Veenstra, 2014). Lunet zorg biedt ondersteuning
aan kinderen en volwassenen met een ontwikkelingsachterstand. Richt dit onderzoek zich
op de huidige kwaliteit van het toepassen van de benaderingswijze ZIEN welke aansluit
bij de behoeftes van de doelgroep. Het doel van dit onderzoek is om te bekijken hoe
(cliënt)begeleiders op het moment ZIEN inzetten op de groep en hoe zij hierbij in hun
reflectieve vaardigheden kunnen worden gesteund zodat zij hun handelen optimaal
kunnen afstemmen op de uniciteit van ieder kind.
Vanuit de doelgroep staat namelijk de behoefte ‘het aansluiten bij de uniciteit’ binnen het
pedagogisch handelen, centraal. Het goed aansluiten bij de uniciteit van de ieder cliënt
zorgt er ten slotte voor dat de kwaliteit van pedagogisch handelen wordt vergroot en het
zelfvertrouwen van de cliënt groeit. De cliënt wordt in zijn kracht gezet, iets wat centraal
staat binnen zowel het begrip ‘empowerment’ als het maatschappelijk begrip ‘inclusie’.
Om antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag is er een literatuuronderzoek
gedaan naar wat er bekend is over het verband tussen reflectieve vaardigheden en het
pedagogisch handelen met betrekking tot kinderen met een ontwikkelingsachterstand.
Hieruit is gebleken dat het belangrijk is om kijkende vanuit de doelgroep, binnen het
pedagogisch handelen de uniciteit en de belevingswereld van de cliënt centraal te stellen .
De affectieve bewuste benadering is een benaderingswijze die bij deze doelgroep en
bijhorende behoeftes aansluit. Deze benaderingswijze sluit optimaal aan bij de
benaderingswijze die in de praktijk wordt gehanteerd. Binnen de affectieve bewuste
benadering is het hoofdzakelijk dat de professional naast het inzoomen op het kind, ook
reflectieve vaardigheden inzet. Dit zodat de professional zich optimaal bewust is van zijn
eigen belevingswereld, referentiekader en pedagogisch handelen zodat de professional
optimaal kan aansluiten bij de uniciteit van ieder kind. Video interactie begeleiding is een
kwalitatief effectief reflectiemiddel. Binnen dit reflectiemiddel wordt het handelen van de
professional gedurende tien minuten gefilmd. Vervolgens wordt dit beeldmateriaal
2
, [Kies de datum]
geanalyseerd. Video interactie begeleiding levert verschillende voordelen op zoals het
vergroten van het gezamenlijk uitdragen van één benaderingswijze onder professionals.
De onderzoeker heeft naast de literatuur ook de praktijk onderzocht, dit om antwoord te
kunnen geven op de hoofdvraag. Dit is een kwalitatief onderzoek, welke is vormgegeven
door vijf (cliënt)begeleiders. Deze betrokkenen hebben deelgenomen aan de focusgroep
en individuele interviews. Zowel de focusgroep als de individuele interviews hebben
plaatsgevonden op een locatie van het kinderdienstencentrum Lunet zorg. Uit het
praktijkonderzoek is naar voren gekomen dat alle vijf de (cliënt) begeleiders de
benaderingswijze ZIEN op het moment onbewust toepassen. Echter hebben zij wel de
behoefte om deze bewust uit te dragen. Dit omdat het vanuit hun eigen pedagogische
visie het ook belangrijk vinden om aan te sluiten bij de uniciteit van ieder kind. De
benaderingswijze ZIEN zoomt immers door middel de pijlers in op de belevingswereld
van het kind. Om te bekijken of zij ZIEN kwalitatief goed uit dragen kunnen zij hun
reflectieve vaardigheden inzetten. Echter geven professionals aan dat zij op het moment
nauwelijks reflecteren. Allen zien zij wel de positieve gevolgen in wanneer je wel als
professional reflecteert. De professional geeft onder andere aan dat reflectie inzicht geeft
in de invloed van het eigen referentiekader. Daarnaast kan men door middel van reflectie
bewust worden van de uniciteit van ieder kind en hoe je je handelen hierbij optimaal kan
laten aansluiten. De behoefte van het inzetten van het reflectiemiddel VIB heerst onder de
(cliënt)begeleiders. Zij zien dit als een effectief reflectiemiddel. Zo kan de professional
door middel van beeldmateriaal zijn eigen handelen optimaal analyseren. Daarnaast
geven (cliënt)begeleiders aan dat VIB het gezamenlijk uitdragen van één
benaderingswijze vergroot. Zo hebben de (cliënt)begeleiders behoefte aan een format- of
reflectietool waarin zowel de pijlers van ZIEN centraal staan als video interactie
begeleiding. Op de manier kan de onderzoeker de professional ondersteunen in zijn
reflectieve vaardigheden bij het inzetten van de benaderingswijze ZIEN op de groep,
zodat de professional optimaal kan afstemmen op de uniciteit van ieder kind.
Bovenstaande conclusie is gelijk ook een aanbeveling voor vervolgonderzoek. Voor
eventueel vervolgonderzoek wordt dan ook aangeraden om de vormgeving van een tool/
format te onderzoeken waarin zowel de pijlers van ZIEN als het reflectiemiddel VIB
centraal staat.
3
BENADERINGSWIJZE ZIEN
OP DE GROEP
Een onderzoek naar de huidige manier van het
toepassen van de benaderingswijze ZIEN op de
groep en het vergroten van de kwaliteit hiervan,
door middel van het inzetten van reflectieve
vaardigheden. professional.
Student:
Studentnummer:
1e beoordelaar:
2e beoordelaar:
Praktijkbegeleider: In
opdracht van: Fontys
Hogescholen Pedagogiek
&Lunetzorg.
, [Kies de datum]
VOORWOORD
Na ruim een halfjaar hard werken presenteer ik met trots mijn profileringsproject. Het
profileringsproject is geschreven in het kader van het afstudeerproject van Fontys
Hogeschool Pedagogiek te Eindhoven. Het onderwerp voor dit profileringsproject is tot
stand gekomen door het CPI, ook wel centrum voor pedagogische innovatie genoemd.
Het CPI is een samenwerking tussen Fontys Hogeschool en het Kinderdienstencentrum
Lunet zorg. Dit samenwerkingsverband is tot stand gekomen om de onderzoeken aan te
laten sluiten op de problemen die binnen de praktijk heersen. Het onderzoeksthema dat
centraal stond binnen het CPI was ‘ De benaderingswijze ZIEN’. Binnen dit
profileringsproject word er ingezoomd op het toepassen van de benaderingswijze Zien op
de groep.
Dit profileringsproject is een kwalitatief onderzoek dat zich richt op de ondersteuning
voor professionals in het toepassen van de benaderingswijze ZIEN op de groep waarbij er
zo goed mogelijk op de uniciteit van het kind wordt aangesloten door reflectieve
vaardigheden in te zetten. Het profileringsonderzoek is tot stand gekomen door een
literatuur-en praktijkonderzoek waar vervolgens conclusies en aanbevelingen uit voort
zijn gekomen.
Naast alle cliënt begeleiders die mee hebben gewerkt aan mijn profileringsonderzoek wil
ik een aantal mensen in het bijzonder bedanken. Als eerste wil ik mijn stagebegeleidster
bedanken voor haar begeleiding, steunende woorden en vertrouwen tijdens de afgelopen
stressvolle maanden. Daarnaast wil ik Petra bedanken voor haar kritische feedback zodat
ik het onderste uit de kan kon halen, zowel op gebied van het onderzoek als uit mijn
eigen professionele vaardigheden. Ten slotte wil ik mijn maatjes, Ellis en Annemarie
bedanken. Zij hebben mij veel steun geboden tijdens het afgelopen halfjaar.
Ik wens u veel leesplezier en ik hoop u te kunnen inspireren met de bijzondere
benaderingswijze ZIEN en het nut van het inzetten van reflectieve vaardigheden.
1
, [Kies de datum]
SAMENVATTING
Door middel van een literatuur- en praktijkonderzoek is er geprobeerd een antwoord te
geven op de hoofdvraag:
‘Op welke manier kunnen (cliënt)begeleiders van het kinderdienstencentrum Lunet zorg
worden ondersteund in hun reflectieve vaardigheden bij het inzetten van de
benaderingswijze ZIEN op de groep, zodat zij hun handelen optimaal kunnen afstemmen
op de uniciteit van ieder kind?’
Binnen de Nederlandse bevolking heeft naar schatting 1% van de mensen een
verstandelijke beperking heeft (Hermsen & Keukens,2016) waardoor deze vaak uitvallen
binnen het regulier onderwijs (Twint & Veenstra, 2014). Lunet zorg biedt ondersteuning
aan kinderen en volwassenen met een ontwikkelingsachterstand. Richt dit onderzoek zich
op de huidige kwaliteit van het toepassen van de benaderingswijze ZIEN welke aansluit
bij de behoeftes van de doelgroep. Het doel van dit onderzoek is om te bekijken hoe
(cliënt)begeleiders op het moment ZIEN inzetten op de groep en hoe zij hierbij in hun
reflectieve vaardigheden kunnen worden gesteund zodat zij hun handelen optimaal
kunnen afstemmen op de uniciteit van ieder kind.
Vanuit de doelgroep staat namelijk de behoefte ‘het aansluiten bij de uniciteit’ binnen het
pedagogisch handelen, centraal. Het goed aansluiten bij de uniciteit van de ieder cliënt
zorgt er ten slotte voor dat de kwaliteit van pedagogisch handelen wordt vergroot en het
zelfvertrouwen van de cliënt groeit. De cliënt wordt in zijn kracht gezet, iets wat centraal
staat binnen zowel het begrip ‘empowerment’ als het maatschappelijk begrip ‘inclusie’.
Om antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag is er een literatuuronderzoek
gedaan naar wat er bekend is over het verband tussen reflectieve vaardigheden en het
pedagogisch handelen met betrekking tot kinderen met een ontwikkelingsachterstand.
Hieruit is gebleken dat het belangrijk is om kijkende vanuit de doelgroep, binnen het
pedagogisch handelen de uniciteit en de belevingswereld van de cliënt centraal te stellen .
De affectieve bewuste benadering is een benaderingswijze die bij deze doelgroep en
bijhorende behoeftes aansluit. Deze benaderingswijze sluit optimaal aan bij de
benaderingswijze die in de praktijk wordt gehanteerd. Binnen de affectieve bewuste
benadering is het hoofdzakelijk dat de professional naast het inzoomen op het kind, ook
reflectieve vaardigheden inzet. Dit zodat de professional zich optimaal bewust is van zijn
eigen belevingswereld, referentiekader en pedagogisch handelen zodat de professional
optimaal kan aansluiten bij de uniciteit van ieder kind. Video interactie begeleiding is een
kwalitatief effectief reflectiemiddel. Binnen dit reflectiemiddel wordt het handelen van de
professional gedurende tien minuten gefilmd. Vervolgens wordt dit beeldmateriaal
2
, [Kies de datum]
geanalyseerd. Video interactie begeleiding levert verschillende voordelen op zoals het
vergroten van het gezamenlijk uitdragen van één benaderingswijze onder professionals.
De onderzoeker heeft naast de literatuur ook de praktijk onderzocht, dit om antwoord te
kunnen geven op de hoofdvraag. Dit is een kwalitatief onderzoek, welke is vormgegeven
door vijf (cliënt)begeleiders. Deze betrokkenen hebben deelgenomen aan de focusgroep
en individuele interviews. Zowel de focusgroep als de individuele interviews hebben
plaatsgevonden op een locatie van het kinderdienstencentrum Lunet zorg. Uit het
praktijkonderzoek is naar voren gekomen dat alle vijf de (cliënt) begeleiders de
benaderingswijze ZIEN op het moment onbewust toepassen. Echter hebben zij wel de
behoefte om deze bewust uit te dragen. Dit omdat het vanuit hun eigen pedagogische
visie het ook belangrijk vinden om aan te sluiten bij de uniciteit van ieder kind. De
benaderingswijze ZIEN zoomt immers door middel de pijlers in op de belevingswereld
van het kind. Om te bekijken of zij ZIEN kwalitatief goed uit dragen kunnen zij hun
reflectieve vaardigheden inzetten. Echter geven professionals aan dat zij op het moment
nauwelijks reflecteren. Allen zien zij wel de positieve gevolgen in wanneer je wel als
professional reflecteert. De professional geeft onder andere aan dat reflectie inzicht geeft
in de invloed van het eigen referentiekader. Daarnaast kan men door middel van reflectie
bewust worden van de uniciteit van ieder kind en hoe je je handelen hierbij optimaal kan
laten aansluiten. De behoefte van het inzetten van het reflectiemiddel VIB heerst onder de
(cliënt)begeleiders. Zij zien dit als een effectief reflectiemiddel. Zo kan de professional
door middel van beeldmateriaal zijn eigen handelen optimaal analyseren. Daarnaast
geven (cliënt)begeleiders aan dat VIB het gezamenlijk uitdragen van één
benaderingswijze vergroot. Zo hebben de (cliënt)begeleiders behoefte aan een format- of
reflectietool waarin zowel de pijlers van ZIEN centraal staan als video interactie
begeleiding. Op de manier kan de onderzoeker de professional ondersteunen in zijn
reflectieve vaardigheden bij het inzetten van de benaderingswijze ZIEN op de groep,
zodat de professional optimaal kan afstemmen op de uniciteit van ieder kind.
Bovenstaande conclusie is gelijk ook een aanbeveling voor vervolgonderzoek. Voor
eventueel vervolgonderzoek wordt dan ook aangeraden om de vormgeving van een tool/
format te onderzoeken waarin zowel de pijlers van ZIEN als het reflectiemiddel VIB
centraal staat.
3
