Samenvatting ecologie

ECOLOGIE EN DUURZAAMHEID
4.1 SAMENHANG IN ECOSYSTEEM

4.1.1 WAT IS EEN ECOSYSTEEM?

 Biotische factoren en abiotische factoren hangen samen en beïnvloeden elkaar.
 Ecosysteem: het samenhangende geheel van abiotische en biotische factoren in
een bepaald gebied.
 Abiotische en/of biotische factoren uit het ene ecosysteem kunnen ook een
ander ecosysteem beïnvloeden
 Ecosystemen en de daarmee hangende biodiversiteit veranderen omdat
abiotische en biotische factoren veranderen en er telkens een nieuwe
wisselwerking tussen deze factoren ontstaat.
 Ecologie is de tak van de biologie die zich bezighoudt met de
wisselwerking die levende organismen hebben met elkaar en met
hun omgeving
 Biodiversiteit:
 De verscheidenheid aan leven in een bepaald gebied, van een
waterdruppel tot een compleet bos, of zelfs de aarde als geheel.
 Alle planten, dieren en micro-organismen én de ecosystemen die ze samen
vormen.
 Biotopen (moerassen, savannes, regenwoud, bossen, duinen, polders…)
 Karakteristieke ecosystemen
 Gebieden met een uniform landschapstype waarbij klimaat en geografische
omstandigheden hetzelfde zijn
 Binnen een biotoop zijn er specifieke leefgebieden (habitats)
 Organisme kunnen een habitat hebben in meerdere biotopen

4.1.2 VOEDSELRELATIES IN EEN ECOSYSTEEM?

 Concurrentieproces – competitie: dieren hebben concurrentie van andere dieren
die hetzelfde voedsel eten
 Predator: natuurlijke vijand
 Voedselrelaties: elk organisme heeft voedsel nodig om in leven te blijven en vaak
ook weer gegeten wordt door (andere) dieren
 Voedselketen: keten van eten en gegeten worden waarin energie en
voedingsstoffen worden doorgegeven.

VOEDSELKETEN

 Planten (1ste schakel)
 Kunnen doormiddel van fotosynthese zonne-energie vastleggen in
energierijke suikers.
 Producent: planten produceren hun eigen voedsel
 Consumenten: dieren zijn niet in staat om hun eigen voedsel te produceren en
moeten andere organismen consumeren om aan hun energie en voedingsstoffen
te komen

,  Herbivoren – planteneters: slak, veldmuis, konijn (2de schakel)
 Carnivoren – vleeseters: kruisspin, vos, bosuil (3de of 4de schakel)
 Omnivoren – alleseters

VOEDSELWEB

 Voedselweb: netwerk van onderling geschakelde voedselketens

VOEDSELPIRAMIDE

 In een ecosysteem: producenten (veel), planteneters (minder), vleeseters (nog
minder) en toppredatoren (maar een paar) niet evenredig verdeeld
 Voedselpiramide: de voedselverdeling in een ecosysteem kun je goed weergeven
in een piramidevorm met verschillende niveaus

4.1.3 DE ENERGIESTROOM IN EEN ECOSYSTEEM

 Tussen verschillende voedselniveaus worden energie en voedingsstoffen
doorgegeven maar er gaat ook veel energie verloren (10% in volgende
voedselniveau)
 Aan de basis veel meer energie aanwezig dan bovenin
 Energiestroom: de energie die verloren gaat kan niet gerecycled worden.

4.1.4 DE VOEDSELKRINGLOOP

 Natuurlijk afval in een ecosysteem
 Resten van organismen vormen afval van de natuur
(verrijking)
 Natuurlijk afval kan gerecycled worden tot
voedingsstoffen die weer door planten
kunnen worden opgenomen.
 Reducenten – afbrekers: organisme (bodemdieren,
schimmels en bacteriën) die het natuurlijk afval tot steeds
kleinere stukjes reduceren totdat er koolstofdioxide, water
en voedingszouten overblijven.
 Reducenten vormen onzichtbare biodiversiteit in een
ecosysteem
 Boven op bosbodem: strooisellaag met plantaardige en dierlijke resten.
 Naar beneden: laag wordt fijner en donkerder van kleur
 Donkere kleur: afkomstig van humus: afgebroken natuurlijk afval
dat zich vermengt met de gronddeeltjes
 Regen: humus langzaam de bodem in, dieper gelegen
plantenwortels kunnen voedingsstoffen opnemen