Chemie H1: Materie en meten
Chemie als centrale wetenschap
Raakvlakken: veel wetenschappen die zich baseerden op de chemie
De Wetenschappelijke methode
1) verzamel info door observatie en natuurlijke fenomenen, experimenten
2) zoek patronen in de info
3) stel een hypothese op die de patronen verklaart
4) toets de hypothese met nieuwe experimenten en verwerp of verfijn de hypothese
Chemie bestudeert materie en veranderingen van materie
Elementaire samenstelling stoffen verandert tijdens chemische reactie door het breken en
vormen van nieuwe bindingen
Bv: bepalen smeltpunt suiker → opwarmen → zou van vast naar vloeibaar MAAR als je het
exp uitvoert zie je dat het van kleur verandert, dus de samenstelling verandert, je bepaalt
dan niet het kookpunt, maar naar het punt waarop de stof begint te ontbinden →
CHEMISCH proces ipv fysisch proces
Bij fysische reacties verandert de samenstelling niet, WEL de verschijningsvorm
Chemische eigenschappen
- Samenstelling
- Brandbaar
- Oxideert aan de lucht
Fysische eigenschappen
- Smeltpunt
- Kookpunt
Opbouw van materie
- Samenstelling constant? → neen = mengsel
Saar 1
, - Heterogeen = macroscopisch verschillende componenten te onderscheiden
- Homogeen = 1 fase, wel opgebouwd uit verschillenden componenten, maar is niet te
zien
- Mengsels zijn ALTIJD terug te brengen tot zuivere stoffen door fysische processen
- Bij zuivere srtoffen onderscheid tussen samengestelde (meer elementen) en
enkelvoudige stoffen (een element)
Chemische elementen en symbolen
- Elementen in het zwart/donkerblauw kennen, afkorting en volledige naam
- Chemische formule geeft ook info over connectiviteit, hoe alles aan elkaar hangt
- 1 brutoformule kunnen verschillende stoffen zijn, komt omdat je niet meteen weet
hoe stoffen aan elkaar hangen
- Eigenschappen van de elementen hangen fel af van het feit of ze al dan niet in
verbindingen zitten
- Verbinding is verantwoordelijk voor de eigenschappen, niet perse het atoom zelf
Saar 2
,Kwik (Hg) en kwikvergiftiging
- Kwik is enige metaal dat vloeibaar is bij kamertemperatuur
- In sommige verbindingen is kwik niet toxisch bv tandvulling
- Blootstelling aan kwikdampen is wel nadelig! → door oplosbaarheid, accumuleert in
longen en kan via bloedstroom interfereren in veel biologische processen
Voorkomen van de elementen – niet alle elementen overal
even abundant
In lichaam: O,C H en N
In aardkorst: O,Silicone en Al
Elementen essentieel voor het leven
- O
- C
- H
- N
Niet in hun vrije elementaire vorm aanwezig in ons lichaam!
Elementen samengebracht in periodiek systeem van de
elementen
1. Metaal: vast bij kamertemperatuur, glanzend, goede geleider van warmte en
elektriciteit
2. Niet-metaal: geen goede geleider van warmte en elektriciteit
3. Metalloïd: intermediaire eigenschappen
Chemische reacties als voorbeelden van chemische
verandering
Reagentia en producten
Fysische grootheden en hun eenheden
Massa – kg
Lengte – m
Volume – m3
Temperatuur – K
Tijd – s
Saar 3
, Prefixen voor eenheden
Beduidende cijfers en afronden
- Nullen in het midden van een getal zijn beduidend of significant
- Nullen in het begin van een getal zijn NIET significant
- Nullen op het einde van een getal na een komma zijn significant
- Nullen op het einde van een getal voor een impliciete komma kunnen al dan niet
significant zijn (bvb in 25 000)
Belang?
Kennis van foutpropagatie en significantie van meetresultaten is belangrijk wanneer bv
analyses moeten vergeleken worden
Eenheidsconversies – eenheden omrekenen
Conversiefactoren nodig zodat :
Fysische grootheid x conversiefactor = equivalente fysische grootheid
Conversiefactor is numerisch gelijk aan 1
Let op eenheden van fysische constanten!!
Zelf waardes omrekenen door dimensieanalyse
Temperatuur, warmte en energie
- Veel chemische reacties gaan gepaard met veranderingen in energie
- Energie = capaciteit om arbeid of warmte te leveren
- Vrijgestelde warmte kan gebruikt worden om een temperatuursverandering te laten
plaatsvi nden in de omgeving
Saar 4
Chemie als centrale wetenschap
Raakvlakken: veel wetenschappen die zich baseerden op de chemie
De Wetenschappelijke methode
1) verzamel info door observatie en natuurlijke fenomenen, experimenten
2) zoek patronen in de info
3) stel een hypothese op die de patronen verklaart
4) toets de hypothese met nieuwe experimenten en verwerp of verfijn de hypothese
Chemie bestudeert materie en veranderingen van materie
Elementaire samenstelling stoffen verandert tijdens chemische reactie door het breken en
vormen van nieuwe bindingen
Bv: bepalen smeltpunt suiker → opwarmen → zou van vast naar vloeibaar MAAR als je het
exp uitvoert zie je dat het van kleur verandert, dus de samenstelling verandert, je bepaalt
dan niet het kookpunt, maar naar het punt waarop de stof begint te ontbinden →
CHEMISCH proces ipv fysisch proces
Bij fysische reacties verandert de samenstelling niet, WEL de verschijningsvorm
Chemische eigenschappen
- Samenstelling
- Brandbaar
- Oxideert aan de lucht
Fysische eigenschappen
- Smeltpunt
- Kookpunt
Opbouw van materie
- Samenstelling constant? → neen = mengsel
Saar 1
, - Heterogeen = macroscopisch verschillende componenten te onderscheiden
- Homogeen = 1 fase, wel opgebouwd uit verschillenden componenten, maar is niet te
zien
- Mengsels zijn ALTIJD terug te brengen tot zuivere stoffen door fysische processen
- Bij zuivere srtoffen onderscheid tussen samengestelde (meer elementen) en
enkelvoudige stoffen (een element)
Chemische elementen en symbolen
- Elementen in het zwart/donkerblauw kennen, afkorting en volledige naam
- Chemische formule geeft ook info over connectiviteit, hoe alles aan elkaar hangt
- 1 brutoformule kunnen verschillende stoffen zijn, komt omdat je niet meteen weet
hoe stoffen aan elkaar hangen
- Eigenschappen van de elementen hangen fel af van het feit of ze al dan niet in
verbindingen zitten
- Verbinding is verantwoordelijk voor de eigenschappen, niet perse het atoom zelf
Saar 2
,Kwik (Hg) en kwikvergiftiging
- Kwik is enige metaal dat vloeibaar is bij kamertemperatuur
- In sommige verbindingen is kwik niet toxisch bv tandvulling
- Blootstelling aan kwikdampen is wel nadelig! → door oplosbaarheid, accumuleert in
longen en kan via bloedstroom interfereren in veel biologische processen
Voorkomen van de elementen – niet alle elementen overal
even abundant
In lichaam: O,C H en N
In aardkorst: O,Silicone en Al
Elementen essentieel voor het leven
- O
- C
- H
- N
Niet in hun vrije elementaire vorm aanwezig in ons lichaam!
Elementen samengebracht in periodiek systeem van de
elementen
1. Metaal: vast bij kamertemperatuur, glanzend, goede geleider van warmte en
elektriciteit
2. Niet-metaal: geen goede geleider van warmte en elektriciteit
3. Metalloïd: intermediaire eigenschappen
Chemische reacties als voorbeelden van chemische
verandering
Reagentia en producten
Fysische grootheden en hun eenheden
Massa – kg
Lengte – m
Volume – m3
Temperatuur – K
Tijd – s
Saar 3
, Prefixen voor eenheden
Beduidende cijfers en afronden
- Nullen in het midden van een getal zijn beduidend of significant
- Nullen in het begin van een getal zijn NIET significant
- Nullen op het einde van een getal na een komma zijn significant
- Nullen op het einde van een getal voor een impliciete komma kunnen al dan niet
significant zijn (bvb in 25 000)
Belang?
Kennis van foutpropagatie en significantie van meetresultaten is belangrijk wanneer bv
analyses moeten vergeleken worden
Eenheidsconversies – eenheden omrekenen
Conversiefactoren nodig zodat :
Fysische grootheid x conversiefactor = equivalente fysische grootheid
Conversiefactor is numerisch gelijk aan 1
Let op eenheden van fysische constanten!!
Zelf waardes omrekenen door dimensieanalyse
Temperatuur, warmte en energie
- Veel chemische reacties gaan gepaard met veranderingen in energie
- Energie = capaciteit om arbeid of warmte te leveren
- Vrijgestelde warmte kan gebruikt worden om een temperatuursverandering te laten
plaatsvi nden in de omgeving
Saar 4
