Methodisch LOGOPEDIE
WERKTRAJECT 1
2019-2020
handelen
,INHOUD
clientgerichte toegepaste gedragswetenschappen ........................................................................................... 4
cliëntgerichte logopedie en audiologie ......................................................................................................... 4
biomedisch model .................................................................................................................................... 4
sociaal model ............................................................................................................................................ 4
Biopsychosociaal model............................................................................................................................ 4
ICF-model ................................................................................................................................................. 5
clientgerichte zorg .................................................................................................................................... 6
veerkracht ................................................................................................................................................ 6
empowerment .......................................................................................................................................... 7
systematische gedragsmodificatie als overkoepelende methodiek ............................................................... 7
gedragsmodificatie ................................................................................................................................... 7
vaardigheden, inzichten en emoties.......................................................................................................... 7
Input en output ......................................................................................................................................... 8
logopedie & audiologie als toegepaste gedragswetenschappen ................................................................... 8
gedragsmodificatieprocedures ................................................................................................................. 8
empirische cylcus ...................................................................................................................................... 8
stroomdiagram van het therapeutisch proces ............................................................................................... 9
therapeut-clientrelatie ................................................................................................................................... 10
defenitie ..................................................................................................................................................... 10
belang ........................................................................................................................................................ 10
kenmerken ................................................................................................................................................. 10
kenmerken relatie ................................................................................................................................... 10
doeltreffende therapeuten kenmerken ................................................................................................... 10
noodzakelijke vaardigheden ........................................................................................................................11
vaardigheden ...........................................................................................................................................11
communicatievaardigheden ....................................................................................................................11
actieve samenwerking .................................................................................................................................11
werkrelatie ..............................................................................................................................................11
client als active medewerker in eigen therapie .........................................................................................11
therapeutiche rollen ....................................................................................................................................11
wijzen van opstellen en gedragen t.o.v client ...........................................................................................11
basisprincipes van leren .................................................................................................................................. 12
operant leren en operant gedrag ................................................................................................................ 12
operant gedrag ....................................................................................................................................... 12
operant leren .......................................................................................................................................... 12
, uitlokkende stimulus ............................................................................................................................... 12
terminologie en symbolen ...................................................................................................................... 12
respondent leren en respondent gedrag ......................................................................................................13
respondent gedrag ..................................................................................................................................13
respondent leren......................................................................................................................................13
operant en respondent leren ....................................................................................................................... 14
associatief leren .......................................................................................................................................... 14
manieren associeren ............................................................................................................................... 14
sociaal-cognitieve theorie ........................................................................................................................... 14
algemeen................................................................................................................................................ 14
rol van cognities ...................................................................................................................................... 14
self-effiacy versterken ............................................................................................................................ 14
modelleren voorwaarden ........................................................................................................................ 15
zelfregulering ......................................................................................................................................... 15
stages of change ......................................................................................................................................... 15
algemeen................................................................................................................................................ 15
vaststellingen ......................................................................................................................................... 15
motivatiestadia ....................................................................................................................................... 15
veranderingsprocessen ........................................................................................................................... 16
veranderingsstrategien ............................................................................................................................ 17
kritisch nadenken en evidence-based handelen ............................................................................................... 17
kritisch nadenken ........................................................................................................................................ 17
defenitie .................................................................................................................................................. 17
basiscomponenten .................................................................................................................................. 17
cognitieve vooringenomenheden ........................................................................................................... 18
leren kritisch denken ............................................................................................................................... 18
evidence-based handelen (EBP).................................................................................................................. 19
defenitie ................................................................................................................................................. 19
soorten werkzaamheid ........................................................................................................................... 19
attitude................................................................................................................................................... 19
ECP stappen ........................................................................................................................................... 19
evidentiepiramide ................................................................................................................................... 20
EBP in logopedie en audiologie ............................................................................................................... 20
aanmelding en therapeutische relatievorming ............................................................................................... 20
aanmelding ................................................................................................................................................ 20
praktisch ................................................................................................................................................. 20
hulpvraag................................................................................................................................................ 20
, plannen eerste bijeenkomst .................................................................................................................... 21
therapeutische relatievorming .................................................................................................................... 21
aanvang .................................................................................................................................................. 21
verdere ontwikkeling .............................................................................................................................. 21
bijsturing ................................................................................................................................................ 21
herstel van breuken ................................................................................................................................ 21
probleeminventarisatie .................................................................................................................................. 22
informatie verzamelen door vragen ............................................................................................................ 22
inhoud vraaggesprek .............................................................................................................................. 22
soorten vragen ........................................................................................................................................ 22
vuistregels interview ............................................................................................................................... 22
richtlijnen formulering vragen ................................................................................................................. 22
manieren van aanbieden ......................................................................................................................... 23
invloedsfactoren antwoorden ................................................................................................................. 23
observeren en waarnemen ......................................................................................................................... 23
gerichte observatie ................................................................................................................................. 23
soorten observatiemethoden .................................................................................................................. 23
observatiehulpmiddelen ......................................................................................................................... 23
observatieplan ........................................................................................................................................ 23
invloedsfactoren interpretatie ................................................................................................................ 24
meten ......................................................................................................................................................... 24
betrouwbaarheid .................................................................................................................................... 24
validiteit soorten ..................................................................................................................................... 24
probleemanalyse ............................................................................................................................................ 25
caususconceptualisme ................................................................................................................................ 25
probleemanalyse .................................................................................................................................... 25
vragen vanuit ICF-model ......................................................................................................................... 25
probleemsamenhang .............................................................................................................................. 25
gedragsanalyse........................................................................................................................................... 27
wanneer gebruiken ................................................................................................................................. 27
diagnostiek .................................................................................................................................................... 27
classiferende diagnose ............................................................................................................................ 27
verklarende diagnose .............................................................................................................................. 28
,CLIENTGERICHTE TOEGEPASTE GEDRAGSWETENSCHAP PEN
CLIËNTGERICHTE LOGOPEDIE EN AUDIOLOGIE
BIOMEDISCH MODEL
• Nature
• Dualisme lichaam-geest
• Stoornissen en beperkingen
• Discrepanties leeftijd / testscores
• Nadruk op normaliseren…
• Passieve rol voor de ‘patiënt’
• Classificatiesystemen o.b.v. oorzaken…
SOCIAAL MODEL
• Nurture
• Samenleving !
• Onvoldoende accommodatie, misvattingen…
• Minder kansen
• Nadruk op maatschappelijke veranderingen: infrastruc-tuur, attitudes…
• Recht van het individu
• Person-first terminologie…
BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
Medisch model + sociaal model = biopsychosociaal model
• Biopsychosociaal perspectief op gezondheid en ziekte is van toepassing op logopedie en audiologie:
logopedisten en audiologen bieden hulp aan kinderen en volwassenen die problemen hebben met
communiceren binnen hun dagelijkse leven (in interactie met gezinsleden, vrienden, collega’s) →
aangeleerde inzichten en vaardigheden gebruiken zodat de levenskwaliteit van de client omhoog gaat,
zelfs als de stoornis blijvende beperkingen oplevert
• Biopsychosociaal (leer) model
• Onvermogen en het gevoel van onvermogen = focus van behandeling
• "Normaal" bestaat niet → normaal = relatief en subjectief; hangt af van waardeoordelen -
persoonlijke, sociale, esthetische… normen
• "Problematisch" = wanneer het individu het als onprettig, hinderlijk, beperkend… ervaart
• Normaal en problematisch = het resultaat van dezelfde onderliggende leermechanismen
• Probleem in één component beïnvloedt alle andere componenten
, ICF-MODEL
• = International Classification of Functioning, Disability and Health
• = concrete operationalisatie van het biopsychosociale perspectief
• Doel: denkkader (en gemeenschappelijke taal)
• Schema:
• Begrippen
• Anatomische eigenschappen: lichaamsdelen, orgaanstelsel → vb: sensorische functies
• Functies: mentale eigenschappen → vb: aandacht
➔ Stoornissen → vb: stembandverlamming
• Activiteiten: uitvoering van een actie → vb: doelgericht gebruiken van zintuigen: luisteren
➔ Beperkingen → vb: moeilijkheden om voedsel veilig door te slikken
• Participatie: interactie met anderen in de context waarin men leeft
➔ Participatieproblemen → vb: relaties aangaan
• Externe factoren: fysieke en sociale omgeving waarin men leeft → vb: geneesmiddelen,
financieel, steun van partner
• Persoonlijke factoren: specifiek voor het individu → vb: geslacht, leeftijd, opleidingsniveau
IN LOGOPEDIE EN AUDIOLOGIE
• Klemtoon op behoud of verbeteren van levenskwaliteit
• Elk probleem is uniek, want elke persoon is uniek
GEVOLGEN VOOR DIAGNOSTIEK
• Niet alleen stoorniskenmerken
• Uitgebreide probleeminventaris (= assessment) = belangrijk
• Ook positieve elementen
• Meten van behandeleffect op een manier die relevant is voor de client
GEVOLGEN VOOR THERAPIE
• Niet alleen stoornisgericht
WERKTRAJECT 1
2019-2020
handelen
,INHOUD
clientgerichte toegepaste gedragswetenschappen ........................................................................................... 4
cliëntgerichte logopedie en audiologie ......................................................................................................... 4
biomedisch model .................................................................................................................................... 4
sociaal model ............................................................................................................................................ 4
Biopsychosociaal model............................................................................................................................ 4
ICF-model ................................................................................................................................................. 5
clientgerichte zorg .................................................................................................................................... 6
veerkracht ................................................................................................................................................ 6
empowerment .......................................................................................................................................... 7
systematische gedragsmodificatie als overkoepelende methodiek ............................................................... 7
gedragsmodificatie ................................................................................................................................... 7
vaardigheden, inzichten en emoties.......................................................................................................... 7
Input en output ......................................................................................................................................... 8
logopedie & audiologie als toegepaste gedragswetenschappen ................................................................... 8
gedragsmodificatieprocedures ................................................................................................................. 8
empirische cylcus ...................................................................................................................................... 8
stroomdiagram van het therapeutisch proces ............................................................................................... 9
therapeut-clientrelatie ................................................................................................................................... 10
defenitie ..................................................................................................................................................... 10
belang ........................................................................................................................................................ 10
kenmerken ................................................................................................................................................. 10
kenmerken relatie ................................................................................................................................... 10
doeltreffende therapeuten kenmerken ................................................................................................... 10
noodzakelijke vaardigheden ........................................................................................................................11
vaardigheden ...........................................................................................................................................11
communicatievaardigheden ....................................................................................................................11
actieve samenwerking .................................................................................................................................11
werkrelatie ..............................................................................................................................................11
client als active medewerker in eigen therapie .........................................................................................11
therapeutiche rollen ....................................................................................................................................11
wijzen van opstellen en gedragen t.o.v client ...........................................................................................11
basisprincipes van leren .................................................................................................................................. 12
operant leren en operant gedrag ................................................................................................................ 12
operant gedrag ....................................................................................................................................... 12
operant leren .......................................................................................................................................... 12
, uitlokkende stimulus ............................................................................................................................... 12
terminologie en symbolen ...................................................................................................................... 12
respondent leren en respondent gedrag ......................................................................................................13
respondent gedrag ..................................................................................................................................13
respondent leren......................................................................................................................................13
operant en respondent leren ....................................................................................................................... 14
associatief leren .......................................................................................................................................... 14
manieren associeren ............................................................................................................................... 14
sociaal-cognitieve theorie ........................................................................................................................... 14
algemeen................................................................................................................................................ 14
rol van cognities ...................................................................................................................................... 14
self-effiacy versterken ............................................................................................................................ 14
modelleren voorwaarden ........................................................................................................................ 15
zelfregulering ......................................................................................................................................... 15
stages of change ......................................................................................................................................... 15
algemeen................................................................................................................................................ 15
vaststellingen ......................................................................................................................................... 15
motivatiestadia ....................................................................................................................................... 15
veranderingsprocessen ........................................................................................................................... 16
veranderingsstrategien ............................................................................................................................ 17
kritisch nadenken en evidence-based handelen ............................................................................................... 17
kritisch nadenken ........................................................................................................................................ 17
defenitie .................................................................................................................................................. 17
basiscomponenten .................................................................................................................................. 17
cognitieve vooringenomenheden ........................................................................................................... 18
leren kritisch denken ............................................................................................................................... 18
evidence-based handelen (EBP).................................................................................................................. 19
defenitie ................................................................................................................................................. 19
soorten werkzaamheid ........................................................................................................................... 19
attitude................................................................................................................................................... 19
ECP stappen ........................................................................................................................................... 19
evidentiepiramide ................................................................................................................................... 20
EBP in logopedie en audiologie ............................................................................................................... 20
aanmelding en therapeutische relatievorming ............................................................................................... 20
aanmelding ................................................................................................................................................ 20
praktisch ................................................................................................................................................. 20
hulpvraag................................................................................................................................................ 20
, plannen eerste bijeenkomst .................................................................................................................... 21
therapeutische relatievorming .................................................................................................................... 21
aanvang .................................................................................................................................................. 21
verdere ontwikkeling .............................................................................................................................. 21
bijsturing ................................................................................................................................................ 21
herstel van breuken ................................................................................................................................ 21
probleeminventarisatie .................................................................................................................................. 22
informatie verzamelen door vragen ............................................................................................................ 22
inhoud vraaggesprek .............................................................................................................................. 22
soorten vragen ........................................................................................................................................ 22
vuistregels interview ............................................................................................................................... 22
richtlijnen formulering vragen ................................................................................................................. 22
manieren van aanbieden ......................................................................................................................... 23
invloedsfactoren antwoorden ................................................................................................................. 23
observeren en waarnemen ......................................................................................................................... 23
gerichte observatie ................................................................................................................................. 23
soorten observatiemethoden .................................................................................................................. 23
observatiehulpmiddelen ......................................................................................................................... 23
observatieplan ........................................................................................................................................ 23
invloedsfactoren interpretatie ................................................................................................................ 24
meten ......................................................................................................................................................... 24
betrouwbaarheid .................................................................................................................................... 24
validiteit soorten ..................................................................................................................................... 24
probleemanalyse ............................................................................................................................................ 25
caususconceptualisme ................................................................................................................................ 25
probleemanalyse .................................................................................................................................... 25
vragen vanuit ICF-model ......................................................................................................................... 25
probleemsamenhang .............................................................................................................................. 25
gedragsanalyse........................................................................................................................................... 27
wanneer gebruiken ................................................................................................................................. 27
diagnostiek .................................................................................................................................................... 27
classiferende diagnose ............................................................................................................................ 27
verklarende diagnose .............................................................................................................................. 28
,CLIENTGERICHTE TOEGEPASTE GEDRAGSWETENSCHAP PEN
CLIËNTGERICHTE LOGOPEDIE EN AUDIOLOGIE
BIOMEDISCH MODEL
• Nature
• Dualisme lichaam-geest
• Stoornissen en beperkingen
• Discrepanties leeftijd / testscores
• Nadruk op normaliseren…
• Passieve rol voor de ‘patiënt’
• Classificatiesystemen o.b.v. oorzaken…
SOCIAAL MODEL
• Nurture
• Samenleving !
• Onvoldoende accommodatie, misvattingen…
• Minder kansen
• Nadruk op maatschappelijke veranderingen: infrastruc-tuur, attitudes…
• Recht van het individu
• Person-first terminologie…
BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
Medisch model + sociaal model = biopsychosociaal model
• Biopsychosociaal perspectief op gezondheid en ziekte is van toepassing op logopedie en audiologie:
logopedisten en audiologen bieden hulp aan kinderen en volwassenen die problemen hebben met
communiceren binnen hun dagelijkse leven (in interactie met gezinsleden, vrienden, collega’s) →
aangeleerde inzichten en vaardigheden gebruiken zodat de levenskwaliteit van de client omhoog gaat,
zelfs als de stoornis blijvende beperkingen oplevert
• Biopsychosociaal (leer) model
• Onvermogen en het gevoel van onvermogen = focus van behandeling
• "Normaal" bestaat niet → normaal = relatief en subjectief; hangt af van waardeoordelen -
persoonlijke, sociale, esthetische… normen
• "Problematisch" = wanneer het individu het als onprettig, hinderlijk, beperkend… ervaart
• Normaal en problematisch = het resultaat van dezelfde onderliggende leermechanismen
• Probleem in één component beïnvloedt alle andere componenten
, ICF-MODEL
• = International Classification of Functioning, Disability and Health
• = concrete operationalisatie van het biopsychosociale perspectief
• Doel: denkkader (en gemeenschappelijke taal)
• Schema:
• Begrippen
• Anatomische eigenschappen: lichaamsdelen, orgaanstelsel → vb: sensorische functies
• Functies: mentale eigenschappen → vb: aandacht
➔ Stoornissen → vb: stembandverlamming
• Activiteiten: uitvoering van een actie → vb: doelgericht gebruiken van zintuigen: luisteren
➔ Beperkingen → vb: moeilijkheden om voedsel veilig door te slikken
• Participatie: interactie met anderen in de context waarin men leeft
➔ Participatieproblemen → vb: relaties aangaan
• Externe factoren: fysieke en sociale omgeving waarin men leeft → vb: geneesmiddelen,
financieel, steun van partner
• Persoonlijke factoren: specifiek voor het individu → vb: geslacht, leeftijd, opleidingsniveau
IN LOGOPEDIE EN AUDIOLOGIE
• Klemtoon op behoud of verbeteren van levenskwaliteit
• Elk probleem is uniek, want elke persoon is uniek
GEVOLGEN VOOR DIAGNOSTIEK
• Niet alleen stoorniskenmerken
• Uitgebreide probleeminventaris (= assessment) = belangrijk
• Ook positieve elementen
• Meten van behandeleffect op een manier die relevant is voor de client
GEVOLGEN VOOR THERAPIE
• Niet alleen stoornisgericht